د افغان-انگرېز لومړۍ جگړه

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
Jump to navigation Jump to search
د افغان او انگریز لومړی جگړه
برخه د  لويې لوبې
Britattack.jpg
A British-Indian force attacks Ghazni fort during the First Afghan War, c.1839.
نيټهمارچ 1839–اکتوبر 1842
ځایافغانستان
پايله

د افغانانو برۍ[۱][۲]

  • British conquer Kabul, imprison Dost Mohammad and install Shah Shujah (August 1839)[۲]
  • Dost Mohammad escapes, but is recaptured and deported (1840)[۲]
  • Afghan uprisings and harsh winters force British withdrawal,[۲] Shah Shujah killed (1841–2)
  • Dost Mohammad reinstalled to the throne (1843)[۲]
جنګیالي
د افغانستان امارت

کينډۍ:Country data British Empire

قومندانان او مشران
امير دوست محمد خان (اسیر)
سردار محمد اکبر خان
وېليم حې مېکناټن 
John Keane
Sir Willoughby Cotton
George Pollock
کينډۍ:Country data British Empire William Elphinstone (اسیر)
شاه شجاع 
تلفات او زیانونه

~500 سرتېري[سرچينه پکارده]

1,500 نيول شوي[سرچينه پکارده]
4,700 سرتېري + 12,000 camp followers[۳]

د افغان ـ انگرېز لومړنۍ جگړه په کال ۱۸۴۲ زېږيز کې د برتانوي ـ هند لخوا په افغانستان باندې د يرغل په ترڅ کې پيل شوه . دا د نړۍ په تاریخونو کې د لويې لوبې په نوم ياده شوې او دا ځکه چې د ۱۹ مې پېړۍ د ځواک پر سر د ښکرورو دوو ځان منليو روسيې او امريکي ـ انگرېز لخوا په منځني اسيا باندې د خپل نفوض اچولو د سيالي په ترڅ کې توده شوه، خو په منځ کې ېې ډېر بې گنا ولسونه ښکېل شول. او دا د ختيځې هندي کمپنۍ چې انگرېزانو ېې په پلمه هند او شاوخوا سيمې ونيولې اود خپل د لالچ له کبله د نفوض زياتولو پلانونه جوړول وغځوله . دانگرېزانو په تاريخ کې د افغان ـ انگرېز جگړو ته د انگرېز راج يا انگرېز قوت لپاره د يو ډېر لوی گوزار په سترگه کتل شوی . کله چې امير دوست محمد خان په افغانستان کې پاچا شو ، شاه شجاع هند ته ولاړ او دا وخت انگرېزانو ته په افغانستان کې د مداخلې لاره برابره شوه. انگرېزانو د افغانستان اصلي وارث شاه شجاع گاڼه ، او دا چې په هغه کې ېې خپلې گټې ليدلې وې نوځکه ېې د مرستې ژمنې ورسره وکړې او راپه مخه ېې کړ . د ۱۸۳۹ زېږدي کال په اپرېل کې ېې په کندهار او د همدې کال د اگست په مياشت کې ېې په کابل کې د پاچا په توگه اعلان کړ . خو په زرگونو انگرېزان ورسره وه . شاه شجاع په نامه پاچا و ، ټولې چارې او واک و اختيار د انگرېزانو په لاس کې وه . دا وخت امير دوست محمد خان له څو تنو زامنو سره مزار شريف او بيا بخارا ته ولاړ .


  1. Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Afghanistan. §5.3 De tijd van de Britse invloed". Microsoft Corporation/Het Spectrum.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ Kohn, George Childs (2013). Dictionary of Wars. Revised Edition. London/New York: Routledge. p. 5. ISBN 9781135954949. https://books.google.com/books?id=qTDfAQAAQBAJ&pg=PA5. 
  3. Baxter, Craig "The First Anglo–Afghan War". Afghanistan: A Country Study. Ed. Federal Research Division, Library of Congress. Baton Rouge, LA: Claitor's Pub. Division. ISBN 1-57980-744-5. Retrieved on 23 September 2011.