Jump to content

لومړی مخ

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
ويکيپېډيا ته ښه راغلاست

دا يو وړيا پوهنغونډ دی چې هر څوک يې سمولای شي؛ پښتو ويکيپېډيا تر دې مهاله ۱۹٬۲۳۲ ليکنې لري.

ټاکلې ليکنې · تانبې · وييپانگه
 دين
 پوهنه
 تاريخ
 ټېکنالوژي
 ټولنه
 جغرافيه
 رياضي
 درملګري
 الوتنه
 طبيعي پوهنې
 تکړښت
 کيميا
 د تانبو لړليک
د فېسبوک رسمي حساب د ټویټر رسمي حساب د انسټاګرام رسمي حساب د يوټيوب رسمي حساب

پېژندنه · ښه راغلاست · ليکنه جوړول · تگلار · چای ځی · لارښود

نن ورځ څلرنۍ ؛ د ۲۰۲۴م کال د جون مياشتې ۱۹ مه ده چې د ۱۴۴۵ ق کال ذو الحجة مياشتې ۱۲م سره سمون خوري.

د نن غوره ليکنه

Illinois Centennial half dollar, obverse

علامه سيد جمال الدين افغان په کال ١٢٥٤ هجري سپوږميز کال د شعبان په مياشت کي چي له ١٨٣٩ زېږد کال سره برابر دی د کونړ ولايت په مرکز اسعداباد کې په يوه ديندوسته کورنۍ کي زېږېدلې دی. دې د اسلامي نوښت بنسټگر او يو فعال سياسي غړی و، چې د اسلامي ملتپالنې يو مخور پلوي و. سېد جمال الدين افغان په ۱۸۸۵ زېږد کال کې د پان اسلاميزم غورځنگ په جوړولو بريالې شو. د علامه نظريه او مبارزه په (اسلاميت) ولاړه وه. ( بشپړه ليکنه...)

د نن لپاره يو ښه موضوع

ارواپوهنې نښه
ارواپوهنې نښه

ساپوهنه یا ارواپوهنه د ذهن او چلند علمي مطالعې ته ویل کېږي. ساپوهنه کې د احساساتو او تفکر په شمول، د شعوري او پټ‌شعور ښکارندو مطالعه شامله ده. ساپوهنه، د یوه پراخ ډګر په درلودلو سره، یوه اکاډمیکه څانګه ده، چې د طبیعي او ټولنیزو علومو ترمنځ پولو څخه اوړي. ساپوهان د ماغزو د راولاړېدونکو ځانګړتیاوو په هکله د پوهاوي په لټه کې دي، چې دغه څانګه عصبي علومو ته اړوند ګرځوي. د ټولنیز ساینس په توګه، د ساپوهانو موخه د وګړو او ډلو د چلند په هکله پوهاوی دی. Ψ (پسي) یو یوناني توری دی چې په ټولیزه توګه، له ساپوهنې سره په تړاو کې ښودل کېږي. ارواپوهنه (انګلیسي: psychology) د دوو کلمو څخه جوړه شوې ده، (psyche) د روح په معنا او (Logos) د‌ مطالعې او زده کړې په معنا ده. د سایکالوژۍ لغوي معنا د روح مطالعه ده، دې علم ته عقلي فلسفه هم وايي، سایکالوژي، روانشناسي او اروا پوهنه درې مروجې اصطلاحگاني دي، چې د روح پېژندنې معنا لري. په اروپايي او لاتیني ژبو کي سایک psyche کلمه د باد، دم، چوف او د نفس په معنا ژباړل کېږي مگر په اصطلاح کې ارواپوهنه د سلوک علم دی. بايد پوه شو، چې سلوک څه ته وايي؟ سلوک د یو کس غبرگون په یو ځانگړي وخت او په یو ځانگړي چاپیریال کي سلوک بلل کیږي. څرنګه چې بشر خپل او د خپل چاپېریال د خلکو سلوک پېژندلو ته اړتیا لري؛ نو په دې اساس د وګړو د سلوک مطالعې لپاره د بشري علومو یوې ډېري مهمې څانګې یعنې (اروا پوهنې) ته اړتیا شته د سایکالوژۍ اصلې موخه دا ده، چې د خپل ځان او نورو وګړو غبرګون په یو خاص وخت او په خاص چاپیریال کې مطالعه کړي. یو څانګوال رنځورپوه یا څېړونکي ته، چې په دغه څانګه کې بوخت وي، «ساپوه» ویل کېږي. ځیني ساپوهان کېدای شي د ټولنیز، چلندي یا ادراکي ساینس‌پوهانو ډلو په توګه ووېشل شي. ځیني ساپوهان هڅه کوي ترڅو د وګړو او ټولنیز چلند کې د ذهني کارکړنو پر ونډه باندې پوه شي. ځینې نور بیا فزیولوجیکي او بیولوجیکي بهیرونه، چې د ادراکي کارکړنو او چلندونو بنسټ دی، راسپړي. ( بشپړه ليکنه...)

نورې ښې موضوع ګانې ورګډول

د نن غوره کتاب

سينوهه د لرغوني مصر د فرعون ( اخناتون ) ځانګړی طبيب و، چې له ميلاده ۱۳۵۰ کاله مخکې يې ژوند کاوه، چې خپلې خاطرې يې په پاپيروس ليکلې وې، چې دا ليکنې د کيندنو پرمهال لرغونپوهانو ته په لاس ورغلې. ميکاوالټاري چې يو فېنلينډی ليکوال دی د همدې خاطراتو پربنسټ يو تاريخي ناول ليکلی دی چې سينوهه نوميږي. په دې ناول کې تاسو د مصر او شاوخوا سيمو د وګړو تاريخ، دولت، سياست، فلسفه، ارواپوهنه، کلتور، اقتصاد، هنر، عقيده، مذهب، جګړې .... نور موندلی شئ. دا کتاب ښاغلي ډاکټر محمد عيسی ستانکزي پښتو ژبې ته ژباړلی چې ژباړه يې ډېره ساده، روانه، نه ستړې کوونکې او له تلوسې او اندېښنې سره مل ده، چې لوستونکی نورو لوستلو ته تشويقوي. دا کتاب ۸۴۹ مخونه لري چې په دوه برخو کې ترتيب شوی دی چې پښتو ژباړه يې د دانش خپرندوی ټولنې په هڅو چاپ شوې ده.

د نن غوره انځور

په دې انځور کي د تاجیکستان لخوا د افغانستان د بدخشان ولايت یوه سیمه ښکاري؛ دا انځور ډېر ښکلی دی؛ البته لږ په غور کتنه غواړي، دا انځور د افغانستان د ښکلا يوه ځانګړې نمونه ده.
په دې انځور کي د تاجیکستان لخوا د افغانستان د بدخشان ولايت یوه سیمه ښکاري؛ دا انځور ډېر ښکلی دی؛ البته لږ په غور کتنه غواړي، دا انځور د افغانستان د ښکلا يوه ځانګړې نمونه ده.
په دې انځور کي د تاجیکستان لخوا د افغانستان د بدخشان ولايت یوه سیمه ښکاري؛ دا انځور ډېر ښکلی دی؛ البته لږ په غور کتنه غواړي، دا انځور د افغانستان د ښکلا يوه ځانګړې نمونه ده.
انځورګره: نی‌نارال، د فینلېنډ د هیلسینکي څخه.

ويکيپېډيا څه ده؟

ويکيپېډيا د اېنټرنټ پر مټ د وړيا مېنځپانگې يو گڼ ژبنيز پوهنغونډ دی چې د داوطلبو کارونکو لخوا او د هر هغه چا له لوري چې د انټرنټ اسانتياوې لري، ليکل کېږي. ددې پوهنغونډ د پرانيستې مېنځپانگې پروژه د ويکيمېډيا د بنسټ د بې گټې موسسې له لورې پرمخ بېول کېږي. د ويکيپېډيا نوم د دوه نومونو نه راوتلی دی چې يو يې ويکي (د ويبځايونو د جوړولو يو گډ تخنيک) او وروستۍ برخه يې د انګليسي د وييکې اېنسايکلوپېډيا د وروستاړي پېډيا څخه اخيستل شوی او په همدې توگه د ويکيپېډيا نوم ترېنه جوړ شوی دی. ددې پوهنغونډ بنسټ د لومړي ځل لپاره د ۲۰۰۱ کال د جنوري په مياشت کې د جېمي وېلز او لېري سانگر لخوا ايښودل شوی.

په خبرونو کې


  • په ۱۹۴۸، د اګست په ۱۲مه د خیبر پښتونخوا جابر واکمن عبدالقیوم خان د بابړې 'قتل عام' ترسره کړ چې د خدایي خدمتګارو ۶۰۰ تنه یې ووژل. دا ورځ د چارسدې د تاریخ توره ورځ ګڼل کېږي.
  • د طالبانو حکومت د زاویه نیوز او هشت صبح ورځپاڼې وېب پاڼې تړلې دي. زاویه نیوز: د طالبانو دا ګام د بیان د ازادۍ ضد کړنه ده. د مخابراتو وزارت ویاند: د بندیز لامل د ژورنالیزم اصول نه مراعاتول دي.
  • افغان هېوادمشر غني: د سولې خبرې به افغان حکومت پخپله کوي
  • د تلې ۱۵مه: د روسیې ورنيژ پوهنتون کې نن سه شنبه د باچا خان او عدم تشدد کنفرانس جوړ شو.
  • ۲۰۱۸ ۳ می : افغان هېوادمشر اشرف غنی لومړی افغان وو چی خپله الکترونیکي تذکره يي تر لاسه کړه.
  • ۲۰۲۳ ډېسمبر ۳۱ مه : پاکستان او ایران کې "سلګونه افغان خبریالان د جبري شړلو" ګواښ سره مخامخ دي‌
  • ۲۰۲۴ جون ۰۸ مه : افغانستان په ۲۰۲۴ کرکټ نړيوال جام سياليو کې په خپله دوهمه لوبه کې نيوزيلينډ ته د ۸۴ منډو په توپير ماتې ورکړه.

په دې ورځ

سردار داود خان
سردار داود خان

نن د جون ۱۹مه کال ۲۰۲۴م دی:


ایا پوهېږئ؟

  • ايا پوهېدئ چې د یو چا کردار له دې معلومیږی چي هغه پر کومو خبرو خاندي
  • ايا پوهېدئ چې الماس د کاربن یو ډول دی.
  • ايا پوهېدئ چې د انسان په مغزو کې ٪٧٨ اوبه دي.
  • ايا پوهېدئ چې انسان په ورځ کې ۲۳،۰۰۰ ځله سا اخلي.
  • ايا پوهېدئ چې د زرافې ژبه ۴۲ اېنچه اوږده وي.
  • ايا پوهېدئ چې لمر د ځمکې څخه ۳۳۰،۳۳۰ ځله زيات لوی دی
  • ايا پوهېدئ چې د ځمکې ټول وزن ۶،۵۸۸،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ټنه دی۔او د سپوږمۍ وزن ۸۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ټنه دی
  • ايا پوهېدئ چې د انسان سترګه د ۱۳۵ مېلیونو د لید سلولونه لري.
  • ايا پوهېدئ چې د مڼې، پیاز او الو خوند یو ډول دی، خو د بېلابېل ډوله وږم لرلو له کبله يې خوند مختلف ښکاري.
  • ايا پوهېدئ چې د انسان سکېلېټ له ۱۳ تر ۱۵ کیلو ګرامو وزن لري.
  • ايا پوهېدئ چې د هرې غڼې د جال تارونه ځانته ځانګړنه لري، او د بلې غڼې له تارونو سره ورته والی نه لري.
  • د نړۍ مروجې پېسې له کاغذ څخه نه بلکه له کتان څخه جوړې شوې دي.


نننۍ وینا

هندي متل دی چې:

«څوک چې ړانده ته میلمستیا کوي، دوه کسان به ورځي! »
نوې وينا ورگډول

د لغات په اړه

- نېخه د (کندهارۍ لهجې) ټکی دی.

- د "نېخه" معنا "نه يم خبر"، پوﺭه "ډاده نه يم"، او "بشپړ مطمينه نه" يم.

غواړې ليکنه جوړه کړې؟

ويکيپېډيا يو وړيا گڼ ژبنيز پوهنغونډ دی چې مونږ او تاسې ټول په شريکه په کې ليکنې خپرولی شو. ويکيپيډيا په لومړي ځل 2001 کال کې په انگرېزي ژبه پيل شوې، بيا د نړي په نورو بېلابېلو ژبو کې هم ويکيپيډياگانې پيل شولې. په ويکيپېډيا کې هر کارن د خپلې خوښې موضوع باندې ليکنې کولی شي. پښتو ويکيپيډيا کې هم گڼ شمېر ليکنې شته، دم مهال پښتو ويکيپيډيا ۱۹٬۲۳۲ ليکنې لري.

خورلڼې پروژې

د پښتو ويکيپېډيا خورلڼې پروژې؛