ګوټفرېډ وېلهلم لایبنېتس

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی
ګوټفرېډ وېلهلم لایبنېتس
(الماني: Gottfried Wilhelm Leibniz د (P1559) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
ګوټفرېډ وېلهلم لایبنېتس

د شخص معلومات
پيدايښت ۱ جولای ۱۶۴۶[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲]
مړینه 14 نومبر 1716 (70 کاله)[۱۳][۱۴][۱][۱۵][۲][۳][۵][۷][۸][۱۶][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۷]  د (P570) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
هانوفر[۱۸][۱۹][۲۰][۲۱]  د (P20) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
تابعیت آلمان[۲۲]  د (P27) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
عملي ژوند
تعلیمی اسناد د فلسفې ډاکتر[۲۳]  د (P512) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
ڈاکٹری شاگرد یاکوب برنولي  د (P185) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
نمایاں شاگرد یاکوب برنولي  د (P802) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
دنده فیلسوف[۲۴][۱۱][۱۲]
ډیپلوماټ
ليکوال[۱۱][۲۵]
شاعر[۱۱]  د (P106) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
مورنۍ ژبه آلماني ژبه  د (P103) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
کاروونکي ژبه(ي) لاتين ژبه[۲۶]
آلماني ژبه[۲۶]
فرانسوي[۲۶]
ایټالیایي ژبه
انگليسي
نېدرلنډي
عبري ژبه  د (P1412) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
مؤثر اپلاتون
بلیز پاسکال
ټوماس آکوینس
ارستو
ابن ميمون
كنفيوشيوس
فرانسیسکو سوارز
یاکوب برنولي
باروچ سپینوزا
رنه دیکارت
انسلم
یان آموس کمېنسکي
ابن طفيل  د (P737) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
تحریک سولپالنه  د (P135) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
لاسلیک
ګوټفرېډ وېلهلم لایبنېتس

  د (P935) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ

ګوټفرېډ وېلهلم (فون) لایبنېتس (Gottfried Wilhelm (von) Leibniz)، چې د ۱۶۴۶م د جولای د لومړۍ او ۱۷۱۶م د نومبر تر ۱۴مې نېټې یې ژوند کړی، یو جرمنی عالم و چې یو ریاضي‌پوه، فیلسوف، ساینس‌پوه او ډیپلومات پاتې شوی دی. نوموړی هم د فلسفې په تاریخ کې او هم د ریاضیاتو په تاریخ کې یو مخکښ شخصیت بلل کېږي. هغه د فلسفې، الهیاتو، اخلاقو، سیاست، قانون، تاریخ او فیلولوژي یا تاریخي ژب‌پوهنې په اړه اثار لیکلي. لایبنېتس همدا راز د فزیک او ټیکنالوژۍ په برخه کې هم مهم کارونه کړي دي، او داسې مفکورې او تصورات یې پېش‌بیني او اټکل کړي، چې ډېر وروسته بیا د احتمالاتو په تیورۍ، بیولوژي، طب، جیولوجي، ارواپوهنې، ژبپوهنې، او کمپیوټر ساینس کې راڅرګند شول. هغه د کتابتون علم (library science) د ډګر په غوړېدنه کې هم ونډه لرلې: کله چې نوموړي د ولفینبوټل (Wolfenbüttel) کتابتون د څارونکي په توګه دنده ترسره کوله، د لیست جوړولو یا فهرست کولو (cataloging) یو داسې سیستم یې رامنځته کړ چې د اروپا د ډېری سترو کتابتونونو لپاره یې د لارښود په توګه کار کولی شو. د دغو موضوعاتو په دې پراخه لړۍ کې د لایبنېتس لیکنې په بېلابېلو علمي ژورنالونو یا مجلو، په لسګونه زره ليکونو، او په ناچاپ شويو نسخو کې خپرې شوې دي. نوموړي په څو ژبو کې لیکل کړي، عمدتا په لاتیني، فرانسوي او جرمني ژبو، مګر په انګلیسي، ایټالوي او هالنډي ژبو یې هم لیکل کړي دي.[۲۷][۲۸]

که څه هم ایله په ۲۰مه پېړۍ کې د لایبنېتس د تداوم قانون (law of continuity) او د تجانس د غیرجبري‌والي قانون (transcendental law of homogeneity) د غیر معیاري تحلیل د وسیلو په مرسته یوه ثابت ریاضیکي فورمول ته واوښت. نوموړی همدا راز د میخانیکي حساب ماشینونو په برخه کې هم مخکښ و. د پاسکال حساب ماشین ته د اتوماتیک ضرب او وېش په ورزیاتولو د کار ترڅنګ، هغه لومړنی کس و چې په ۱۶۸۵م کال کې یې د سنجاقي څرخ حساب ماشین (pinwheel calculator) تشریح کړ او د لایبنېتس څرخ یې اختراع کړ، چې په اریتمومیټر (arithmometer) حساب ماشین کې کارېږي، کوم چې لومړنی ګڼ-تولیدي میخانیکي حساب ماشین بلل کېږي. هغه د دوه‌ګونو اعدادو سیستم (binary number system) هم اصلاح کړ، چې تقریبا د ټولو ډیجیټل (بریښنايي، جامد حالت، جلا منطق) کمپیوټرونو بنسټ جوړوي او په ځانګړې توګه وون نیومن معماري (Von Neumann architecture) پکې راځي چې د معیاري ډیزاین الګو یا "د کمپیوټر معماري" ورته ویل کېږي او د ۲۰مې پیړۍ له دویمې نیمایي څخه تر ۲۱مې پېړۍ پورې تعقیب شوې ده. په دې توګه لایبنېتس د "کمپیوټر ساینس بنسټګر" بلل شوی دی.[۲۹][۳۰][۳۱][۳۲][۳۳][۳۴]

د یوه فیلسوف په توګه، هغه د ۱۷مې پېړۍ د عقلیت یا عقل‌پالنې او ایډیالېزم یو له سترو استازو شمېرل کېږي. د یوه ریاضي‌پوه په توګه، د هغه لویه لاسته راوړنه د اسحاق نیوټن له هم‌دوره پرمختګونو څخه په خپلواکه توګه د ډیفرنشیل او انټګرال د محاسبو د اصلي نظرونو پراختیا وه. د ریاضي په اثارو کې په پرله پسې ډول د محاسبې د معمول بیان په توګه د لایبنېتس نښان اېښودنه (Leibniz's notation) خوښه شوې ده.

په فلسفه او الهیاتو کې بیا لایبنېتس د هغه د خوشبینۍ له کبله خورا مشهور دی، د بېلګې په توګه هغه دې پایلې ته رسېدلی چې زموږ نړۍ، په یوه مناسب مفهوم کې، ترټولو غوره ممکنه نړۍ ده چې خدای (ج) رامنځته کولی شوای، هغه نظر چې د نورو مفکرینو لخوا نیوکې پرې شوې دي، لکه والټیر یې چې په خپل کاندید (Candide) نومي طنزي اثر کې یادونه کړې. لایبنېتس د "رنه دیکارت" او "باروچ سپینوزا" ترڅنګ یو له دریو سترو لومړنیو عصري عقل‌پالو پوهانو څخه شمېرل کېږي. د هغه فلسفه د ښوونیزې فلسفې له عناصرو سره هم سر خوري، په ځانګړې توګه دا انګېرنه چې د لومړنیو اصولو یا پخوانیو تعریفونو له مخې د استدلال په وسیله د واقعیت په اړه څه نا څه بنسټیزه پوهه ترلاسه کېدای شي. هغه په خپلو اثارو کې د عصري منطق اټکل او وړاندوینه کړې وه او لا یې هم معاصره تحلیلي فلسفه تر اغېزې لاندې ده، د بېلګې په توګه د وجهي مفاهیمو (modal notions) د تعریفولو لپاره د "ممکنه نړۍ" د اصطلاح کارول.

ژوندلیک[سمول]

د ژوند لومړي پړاوونه[سمول]

ګوټفرېډ لایبنېتس د ۱۶۴۶م کال د جولای پر لومړۍ نېټه، د دېرش کلنې جګړې په وروستیو کې، د جرمني د ساکسوني ایالت په لایپزیګ ښار کې، د فریدریک لایبنېتس او کترینا شمک په کورنۍ کې نړۍ ته سترګې وغړولې. فریدریک په خپله کورنۍ مجله کې لیکلي:

د یکشنبې په ورځ د ۱۶۴۶م کال د جون پر ۲۱مه (په نوي تاریخي سټایل د جولای لومړۍ) زما زوی ګوټفرېډ لایبنېتس د سلواغې (Aquarius) په میاشت کې د ماښام په پاو کم اوو بجو نړۍ ته سترګې وغړولې.

لایبنېتس ته د همدغه کال د جولای په ۳مه د لایپزیګ ښار په سینټ نیکولاس کلیسا کې د تعمید غسل ورکړل شو. د هغه نیکه د لوتراني الهیاتو پوه "مارتین ګییر" و. دی شپږ کلن و چې پلار یې مړ شو او له هغه وروسته لایبنېتس د خپلې مور له خوا لوی شو. [۳۵][۳۶][۳۷][۳۸]

د ۱۶۶۱م کال په اپرېل کې د ۱۴ کلنۍ په عمر د خپل پلار په پخواني پوهنتون کې شامل شو، او د ۱۶۶۱م کال په ډسمبر کې یې په فلسفه کې د لیسانس سند بشپړ کړ. هغه د فردیت د اصل په اړه د مېتافزیکي شخړې اړوند خپل بحث دفاع کړ، چې د ۱۶۶۳م کال د جون په ۹مه یې د تفرد یا انفراديت اصل ته لاره هواره کړه. نوموړي د ۱۶۶۴م کال د فبرورۍ پر ۷مه په فلسفه کې د ماسټرۍ سند ترلاسه کړ. هغه د ۱۶۶۴م کال په ډسمبر کې "د حق په اړه د فلسفي پوښتنو د ټولګې یوه هڅه" تر نوم لاندې خپل تیزېس دفاع او خپور کړ، چې پکې یې د فلسفې او قانون ترمنځ د نظري او تدریسي یا پیداګوژیکي اړیکو په اړه بحث کړی و. تر یو کال حقوقي زده کړو وروسته، هغه د ۱۶۶۵م کال د سپټمبر پر ۲۸مه د حقوقو په برخه کې هم د لیسانس سند ترلاسه کړ. په دې برخه کې د هغه د فراغت د رسالې عنوان (د شرایطو په اړه) و. [۳۹][۴۰][۴۱][۴۲]

مړینه[سمول]

لایبنېتس په ۱۷۱۶ کال کې په هانوفر ښار کې مړ شو. هغه مهال نوموړی دومره له پامه غورځېدلی و چې نه لومړي جورج (چې هغه مهال هانوفر ته نږدې و) او نه هم د هغه له شخصي سکرتر پرته کوم بل درباري د هغه په جنازه کې ګډون کړی و. که څه هم لایبنېتس د شاهي ټولنې او د برلین د علومو اکاډمۍ دایمي یا مادام العمر غړی و، خو بیا هم یوه دغه سازمان هم مناسبه ونه ګڼله چې د هغه د مړینې د درناوي نمانځنه وکړي. د هغه قبر هم له ۵۰ کلونو څخه د زیاتې مودې لپاره هېڅ کوم نښان نه درلود. که څه هم هغه په ​​پاریس کې د فرانسې د علومو له اکاډمۍ وړاندې چې هغه یې په ۱۷۰۰م کال کې د بهرني غړي په توګه ومانه، د فونټینیل (Fontenelle) لخوا ستایل شوی و. دغه ستاینلیک د دوچیس اورلینز په امر، چې د الیکټریس سوفیا خورځه وه، جوړ شوی و.

فیلسوف[سمول]

د لایبنېتس فلسفي فکر وېشلی ښکاري، ځکه د هغه فلسفي لیکنې ډېری لنډې مقالې دي: د مجلو مقالې، هغه لاسلیکنې یا نسخې چې د هغه له مړینې وروسته خپرې شوې، او همدا راز ګڼو لیکوالانو ته د هغه لیکونه. هغه یوازې دوې د کتاب په اندازه فلسفي رسالې لیکلې دي، چې یوازې تیوډیسي (Théodicée) یې په ۱۷۱۰م کال کې د هغه په ​​​​ژوند کې خپره شوې وه.

لایبنېتس د یوه فیلسوف په توګه خپل پیل د مېتافزیک په اړه پر خپل بحث سره وکړ، کوم چې هغه په ​​​​۱۶۸۶م کال کې د نیکولاس مالیبرنچ او انټوین ارنولډ ترمنځ د روانې شخړې په اړه د یوې تبصرې په توګه ولیکه. دغه بحث له ارنولډ سره د پراخو او ارزښتناکو لیکنو لامل هم شو؛ خو همدا او هغه بحث تر ۱۹مې پېړۍ پورې خپور نه شو. په ۱۶۹۵م کال کې لایبنېتس په اروپايي فلسفه کې د "طبیعت نوی نظام او د موادو اړیکه" تر سرلیک لاندې د یوې مقالې په خپرولو سره برخه واخیسته. د ۱۶۹۵م او ۱۷۰۵ کلونو ترمنځ، هغه د انسان د پوهاوي یا درک په اړه خپله نوې مقاله ولیکله، چې د جان لاک د ۱۶۹۰م کال د انسان د پوهاوي په اړه د یوې مقالې اړوند اوږده تبصره وه، خو په ۱۷۰۴م کال کې د لاک له مړینې څخه له خبرېدو سره یې د هغې د خپرولو لیوالتیا هم له لاسه ورکړه، له دې امله دا مقالې تر ۱۷۶۵م کال پورې خپرې نه شوې. مونادولوژي (Monadologie) اثر یې چې په ۱۷۱۴م کال کې لیکل شوی او له مړینې وروسته یې خپور شوی، ۹۰ قصیدې لري.[۴۳][۴۴]

سرچینې[سمول]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ پیدا کوونکی: John O'Connor او Edmund Robertson
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ SNAC ARK ID: https://snaccooperative.org/ark:/99166/w6js9vdv — named as: Gottfried Wilhelm Leibniz — د نشر نېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Find a Grave memorial ID: https://www.findagrave.com/memorial/12167 — named as: Gottfried Wilhelm Leibniz — د نشر نېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  4. InPhO ID: https://www.inphoproject.org/thinker/3439 — named as: Gottfried Leibniz — د نشر نېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ Brockhaus Enzyklopädie online ID: https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/leibniz-gottfried-wilhelm — named as: Gottfried Wilhelm Leibniz — د نشر نېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — سمونګر: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus او Wissen Media Verlag
  6. Bibliothèque nationale de France ID: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11912259r — named as: Gottfried Wilhelm Leibniz — دوتنه: Bibliothèque nationale de France — سرليک: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم، платформа відкритих даних، платформа открытых данных، plateforme de données ouvertes، piattaforma di dati aperti، Opendata-Plattform، otevřená data platforma، åben-data-platform، տվյալների բաց շտեմարան، platforma za odprte podatke، plataforma de datos abierta، plataforma de dados aberta، платформа адкрытых даных، платформа на отворените данни، platforma otwartych danych، ашық деректер платформасы، ачык маалыматтарды платформа، açıq məlumat platforması، ochiq ma'lumotlar platforma، açık verilerin platformu، платформа отвореног података، platforma otvorenih podataka، platforma otvorenog podataka، platforma otvorených údajov، πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων، platformu atklātā datu، platforma atvira duomenų، platvormi avatud andmete، avoimen datan foorumi، nyílt adatok platformja، პლატფორმა ღია მონაცემები، платформа за отворени податоци، нээлттэй мэдээллийн тавцан، platformă de date deschise، platformo de malferma datumoj، open data platform، плятформа адкрытых зьвестак، Усьтэм даннойёслэн платформазы، асыҡ мәғлүмәт платформаһы، açıq malümat platforması، açıq malümat platforması، ачык малюмат платформасы، öppen dataplattform، платформаи додаҳои боз، ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы او гом бæрæггæнæнты платформæ — منښتلیک: Open License
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ named as: Gottfried Wilhelm Leibnitz — Ökumenisches Heiligenlexikon ID: https://www.heiligenlexikon.de/BiographienG/Gottfried_Wilhelm_Leibnitz.html — سرليک: Ökumenisches Heiligenlexikon
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ Gran Enciclopèdia Catalana ID: https://www.enciclopedia.cat/ec-gec-0036849.xml — named as: Gottfried Wilhelm Leibniz — سرليک: Gran Enciclopèdia Catalana — خپرونکی: Grup Enciclopèdia Catalana
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ Babelio author ID: https://www.babelio.com/auteur/wd/118302 — named as: Gottfried Wilhelm Leibniz
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ FINA Wiki ID: https://fina.oeaw.ac.at/wiki/index.php/Special:URIResolver/?curid=3161 — د نشر نېټه: ۳ ډيسمبر ۲۰۲۰ — خپرونکی: Austrian Academy of Sciences
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ BeWeb person ID: https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/3751/ — د نشر نېټه: ۱۳ فبروري ۲۰۲۱
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ https://cs.isabart.org/person/109974 — د نشر نېټه: ۱ اپرېل ۲۰۲۱
  13. پیوستون : 118571249  — د نشر نېټه: ۹ اپرېل ۲۰۱۴ — منښتلیک: CC0
  14. Bibliothèque nationale de France ID: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11912259r — د نشر نېټه: ۲۶ جون ۲۰۲۰ — دوتنه: Bibliothèque nationale de France — سرليک: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم، платформа відкритих даних، платформа открытых данных، plateforme de données ouvertes، piattaforma di dati aperti، Opendata-Plattform، otevřená data platforma، åben-data-platform، տվյալների բաց շտեմարան، platforma za odprte podatke، plataforma de datos abierta، plataforma de dados aberta، платформа адкрытых даных، платформа на отворените данни، platforma otwartych danych، ашық деректер платформасы، ачык маалыматтарды платформа، açıq məlumat platforması، ochiq ma'lumotlar platforma، açık verilerin platformu، платформа отвореног података، platforma otvorenih podataka، platforma otvorenog podataka، platforma otvorených údajov، πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων، platformu atklātā datu، platforma atvira duomenų، platvormi avatud andmete، avoimen datan foorumi، nyílt adatok platformja، პლატფორმა ღია მონაცემები، платформа за отворени податоци، нээлттэй мэдээллийн тавцан، platformă de date deschise، platformo de malferma datumoj، open data platform، плятформа адкрытых зьвестак، Усьтэм даннойёслэн платформазы، асыҡ мәғлүмәт платформаһы، açıq malümat platforması، açıq malümat platforması، ачык малюмат платформасы، öppen dataplattform، платформаи додаҳои боз، ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы او гом бæрæггæнæнты платформæ — منښتلیک: Open License
  15. Encyclopædia Britannica Online ID: https://www.britannica.com/biography/Gottfried-Wilhelm-Leibniz — named as: Gottfried Wilhelm Leibniz — د نشر نېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — سرليک: Encyclopædia Britannica
  16. Roglo person ID: https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=7929&url_prefix=http://roglo.eu/roglo?&id=p=gottfried+wilhelm;n=leibniz — named as: Gottfried Wilhelm Leibniz
  17. CTHS person ID: https://cths.fr/an/savant.php?id=117542 — named as: Gottfried Wilhelm Leibnitz — د نشر نېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — سرليک: Annuaire prosopographique : la France savante
  18. پیوستون : 118571249  — د نشر نېټه: ۳۰ ډيسمبر ۲۰۱۴ — منښتلیک: CC0
  19. پیوستون : 118571249  — د نشر نېټه: ۲۸ سپټمبر ۲۰۱۵ — سمونګر: Alexander Prokhorov — سرليک: Большая советская энциклопедия — نسخهدريم — موضوع: Лейбниц Готфрид Вильгельм — خپرونکی: The Great Russian Encyclopedia
  20. http://www.gutenberg.org/files/40957/40957-h/40957-h.htm
  21. Ekkehard Winterfeldt (1932-2014) — ورځپاڼه: 54 — پاڼه: 35 — اعداد: 1 — نشرونه لخوا د: Angewandte Chemie International Edition — https://dx.doi.org/10.1002/ANIE.201410838https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25476468
  22. https://libris.kb.se/katalogisering/mkz1361553f1hb2 — د نشر نېټه: ۲۴ اگسټ ۲۰۱۸ — د خپرولو نیټه: ۲۰ فبروري ۲۰۱۷
  23. https://www.mathgenealogy.org/id.php?id=60985
  24. Germany famous native sons and daughters
  25. د ټولټال کار کتنه په: https://www.bartleby.com/library/bios/ — سمونګر: Charles Dudley Warner — سرليک: Library of the World's Best Literature
  26. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11912259r — د نشر نېټه: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — دوتنه: Bibliothèque nationale de France — منښتلیک: Open License
  27. Murray, Stuart A.P. (2009). The library : an illustrated history. New York, NY: Skyhorse Pub. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-1-60239-706-4. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  28. Roughly 40%, 35% and 25%, respectively.www.gwlb.de. Leibniz-Nachlass (i.e. Legacy of Leibniz), Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek (one of the three Official Libraries of the German state Lower Saxony).
  29. Russell, Bertrand (15 April 2013). History of Western Philosophy: Collectors Edition (الطبعة revised). Routledge. د کتاب پاڼې 469. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-1-135-69284-1. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة) Extract of page 469.
  30. Handley, Lindsey D.; Foster, Stephen R. (2020). Don't Teach Coding: Until You Read This Book. John Wiley & Sons. د کتاب پاڼې 29. د کتاب نړيواله کره شمېره 9781119602620. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة) Extract of page 29
  31. Apostol, Tom M. (1991). Calculus, Volume 1 (الطبعة illustrated). John Wiley & Sons. د کتاب پاڼې 172. د کتاب نړيواله کره شمېره 9780471000051. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة) Extract of page 172
  32. Maor, Eli (2003). The Facts on File Calculus Handbook. The Facts on File Calculus Handbook. د کتاب پاڼې 58. د کتاب نړيواله کره شمېره 9781438109541. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة) Extract of page 58
  33. David Smith, pp. 173–181 (1929)
  34. "2021: 375th birthday of Leibniz, father of computer science". people.idsia.ch. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  35. Kurt Müller, Gisela Krönert, Leben und Werk von Gottfried Wilhelm Leibniz: Eine Chronik. Frankfurt a.M., Klostermann 1969, p. 3.
  36. Mates, Benson (1989). The Philosophy of Leibniz: Metaphysics and Language. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-0-19-505946-5. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  37. Mackie (1845), 21
  38. Mackie (1845), 22
  39. "Leibniz biography". www-history.mcs.st-andrews.ac.uk. د لاسرسي‌نېټه ۰۸ مې ۲۰۱۸. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  40. Mackie (1845), 26
  41. Arthur 2014, p. x.
  42. Hubertus Busche, Leibniz' Weg ins perspektivische Universum: Eine Harmonie im Zeitalter der Berechnung, Meiner Verlag, 1997, p. 120.
  43. Ariew & Garber, 69; Loemker, §§36, 38
  44. Ariew & Garber, 138; Loemker, §47; Wiener, II.4