مجاور احمد زيار

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
مجاور احمد زيار

پوهاند دوکتور مجاور احمد زيار (په انگرېزي: Mujawir Ahmad Zyar) د افغانستان يو ژبور څېړونکی ، ژبپوه، لرغونپوه، شاعر، ليکوال او اديب دی نوموړی په ۱۹۳۷ زېږديز کال د ننگرهار د مزينې رود په حصارک کې وزېږېد .

زده کړې

لومړنی ښوونځی يې په خپل کلي او کامه کې په خوارۍ او مزدورۍ سرته رسولى . تر څلور کلنو ديني او ادبي زده کړو وروسته يې د کابل په شپېنيو منځنيو او دويمنيو ښوونځيو " ابن سينا او دارالمعلمين " کې د زده کړو چانس لاسته راوړى دى .
پر 1962 زيږيز کال يې د کابل پوهنتون د ژبو او ادبياتو له پوهنځي څخه بريليک ترلاسه کړى دى . د دغه پوهنڅي د پښتو او ژبپوهنې د څانگو د پوهنيز - څېړنيز غړي په توگه يې څلور کاله د افغانستان د ژبپوهنې د اتلس رغاونې د پروژې له مخې د پښتو او يوشمېر نورو لږه کيو ژبو څه له پاسه سل گړدوده (لهجې) د هېواد له گوټ گوټه راټولې کړې او څېړلې دي .
له 1966 تر 1972 ز. يې د هغه بورس له مخې چې د نوموړې پروژې د يوه ډېر کاري برخوال په توگه ورته په برخه شوى وو، د سويس له برن پوهنتون څخه په ټوليزه او آرياني ژبپوهنه ، ادبپوهنه او توکمپوهنه ( اتنالوجۍ ) کې د ماسترۍ او ډاکترۍ لوړترين بريليکونه ترلاسه کړي دي . له هغه راهيسې يې د کابل پوهنتون د اړوند پوهنځي د پښتو ژبې او ادب ښوونه پرمخ وړې ده .
له 1984 – 1986 ز. يې د برلين د هومبولت پوهنتون د ختيځپوهنې په څانگه کې د مېلمه استاد په توگه د افغانستانپوهنې د ښوونې چارې سرته رسولې او دوه کاله ( 1994 – 1996 ز. ) يې د پېښور پوهنتون د پښتو ماستري او ډاکتري څانگې د Visiting Professor (مرستيال پروفیسر)په توگه دنده پرځاى کړې او راوروسته يې د کورني پيوستون پر بنسټ د انگليستان په پوهنتوني ښار "اکسفورډ" کې د مېشتيا رښته په برخه شوې ده .

څېرمه چارې او دندې

مجاور احمد زيار

1972 – 1975 : د ژبو او ادبياتو پوهنځي د وږمې مهالنۍ او نورو پښتو خپرونو چلونه .
1978 – 1979 : د افغانستان د علومو اکادېمۍ د پښتو څېړنو د نړيوال مرکز مشري .
1980 : د ملي موزيم او ملي ارشيف د بيا رغاونې د کمېسيون غړيتوب .
1980 : د افغانستان د سولې ، پيوستون او دوستۍ د سازمان مشري .
1980 – 1984 : د کابل پوهنتون د ژبو او ادبياتو د پوهنځي مشري .
له 1991 راهيسې د علامه سيد جمال الدين افغان د فرهنگي ټولنې مشري .

علمي او ادبي هستونې

پوهنيزې څېړنې

  1. پښتو نومتړنگونه يا اسمي ترکيبات (الماني) د سويس د برن پوهنتون د ۱۹۷۴ زېږدي کال خپرونه .
  2. پښتو پښويه د کابل پوهنتون د ۱۳۶۲ ل کال خپرونه .
  3. ويي پوهنه، د کابل پوهنتون د ۱۳۶۰ ل کال خپرونه .
  4. پښتو ليکلار، د ننگرهار د بايزيد روښان پوهنتون د ۱۳۶۰ ل کال خپرونه .
  5. پښتو بدلمېچ يا پښتو شعر څنگه جوړېږي؟ لومړی چاپ د اطلاعاتو او کولتور وزارت له خوا پر ۱۳۶۹ ل کال ترسره شوی . دويم چاپ پر ۱۳۸۹ ل کال .
  6. پښتو او پښتانه د ژبپوهنې په رڼا کې
  7. پټه خزانه يوه لغوي خزانه
  8. پښتو سيندگى (هممانيزونه)
  9. پښتو سيندگى (نويزونه)
  10. انگرېزي - پښتو سيندگى (سربلونه + اوستربلونه)
  11. د خوشال ادبي پښتو
  12. د يوې کره پښتو ليکلارې لارښود
  13. د ژبپوهنې بنسټونه
  14. غږپوهه او د پښتو پښويي (گرامر)
  15. درېيمه بشپړه او کره پوهنتوني (اکادميکه) خپرونه .
  16. پښتو دري فرهنگ د برلين پوهنتون په غوښتنه کښل شوی دی .
  17. الماني پښتو فرهنگ د برلين پوهنتون په غوښتنه کښل شوی دی .
  18. د پښتو الماني ژباړيز پرابلمونه په الماني ژبه کښل شوی، ناچاپ دی .
  19. ټولنوال رياليزم : برخه برخه په هنر او ژوندون مجلو کې خپور شوی دی .
  20. پښتو گړدودونه (لهجې) : په وږمې مجله کې چاپ شوی دی .
  21. پښتو آرپوهه (اتمولوژي) : تر «ژ» پورې په وږمه مجله کې خپور شوی دی .

ژباړې

  1. پښتانه او وروڼه مليتونه، د چاپ او خپرونې د دولتې کومېټې رياست د ۱۳۶۶ ل کال خپرونه .
  2. د کنېشکا د سره کوتل ډبرليک ( له الماني )
  3. پټه خزانه (پرالماني) .

ادبي ( پېيلې او ناپېيلې) ټولگې

  1. زنداني نغمې د شعرونو ټولگه د ۱۳۵۹ ل کال چاپ .
  2. سوزونه او سازونه د شعرونو غونډ، د چاپ او خپرونې د دولتي کومېټې رياست د ۱۳۶۴ ل کال چاپ .
  3. وينه او مينه شعري غونډ، د ملي دفاع وزارت د ۱۳۶۰ ل کال خپرونه .
  4. گلکڅونه شعري غونډ، د افغانستان د ليکوالو د انجمن خپرونه، ۱۳۶۷ ل کال چاپ .
  5. گلولې
  6. اند و ژوند شعري طرحې او څلوريزې، د سرحدونو چارو وزارت د ۱۳۶۸ ل کال چاپ .
  7. اند و واند
  8. رزم و بزم شعري غونډ، د سيد جمال الدین افغان فرهنگي ټولنه، ۱۳۷۲ ل کال چاپ .
  9. پوهه او گروهه
  10. د سبرونو نڅا شعري غونډ، د سيد جمال الدین افغان فرهنگي ټولنه، ۱۳۷۲ ل کال چاپ .
  11. گلوييونه شعري غونډ، د سيد جمال الدین افغان فرهنگي ټولنه، ۱۳۷۲ ل کال چاپ .
  12. څڅواکي شعري غونډ، د سيد جمال الدین افغان فرهنگي ټولنه، ۱۳۷۲ ل کال چاپ .
  13. زما نړۍ
  14. د مرجانونو څانگې
  15. نوې پېړۍ او نوې زرۍ
  16. اور و وينې د شعرونو غونډ، د چاپ او خپرونې د دولتي کومېټې رياست د ۱۳۶۴ ل کال چاپ .
  17. ساندې او سندرې
  18. مينه د زړه په وينه (رومان) او ناپېيلي ( نثري تولگه ) د ۱۳۷۲ ل کال لاهور چاب .
  19. سپین غر شعري غونډ ناچاپ .

د دغو چاپي اثارو ترڅنگه د پښتو او نورو افغاني ژبو څه له پاسه سل ټوکه گړدودي څېړنو او نورو گڼو ناچاپه ليکنو څېړنو او بيا تر هېواد دننه او د باندې په پښتو، پارسۍ، المانۍ او انگرېزۍ څه له پاسه دوه نيم زرو علمي، ادبي او ژورنالېستيکي خپرو شوو ليکنو، ژباړنو او ويناوو ، پوهاند زيار د هېواد او سيمې په کچه تر علامه حبيبي راوروسته د لوړترين ليکوالي ريکارډأ څښتن کړى دى .

پر دغو ټولو علمي - فرهنگي هلو ځلو سربېره د افغان - پښتني ټولنې دغه هڅاند او نوښتگر پوهاند او ليکوال دا څه له پاسه دېرش کاله د " يوې - کره ليکنۍ پښتو " او " نوي - ازاد پښتو شعر " غبرگ غورځنگونه هم له سترو بريو او برياوو سره پرمخ وړي او له دغه پلوه يې هم د خپلې ژبې او ادب د نړيوالې سيالۍ د جوگه کېدو لپاره يوه بېسارې اغېزمنه ونډه پرځاى کړې ده .

د کتابونو انځورتون

نورې لوستنې

لرغونپوهنه د پوهاند دوکتور زيار له څېرموڅيړنيزو بوختياوو څخه

باندنۍ تړنې

  1. محمد اسمعيل يون، د کابل پوهنتون د ادبياتو پوهنځی پښتو کتابښود، د ۱۳۸۷ لمريز کال چاپ، ۵۱-۵۴ مخونه .