منځپانگې ته ورتلل

سويس

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا

سویس چې رسمي نوم یې د سویس کنفدراسیون دی په لویدیځه اروپا کې پروت هیواد دی. چې د شمال له لوري د آلمان، له ختیځ څخه د اتریش او لیختن اشتاین، سویل کې له ایټالیا او په لویدیز کې له فرانسه سره ګډه پوله لري. سویس ۰۰۰'۰۰۰'۸ نفوس او ۲۸۰'۴۱ کیلومتره مربع مساحت لرې د حکومت ډول یې فدرال دی چې له ۲۶ کانتونونو څخه جوړ شوی دی هر کانتون ځانته ایداري جوړښت لرې. پلازمینه یې د برن ښار دی او نور مهم ښارونه یې زوریخ، جینیوا او بازل دي. سویس په نړۍ کې یوله بډایه هیوادونو څخه شمیرل کیږی چې د هر وګړې کلنی عاید یې ۰۰۰'۳۹ ډالر دي.

  
سويس
سويس
سويس
بیرغ
سويس
سويس
نښان

سويس
سويس

شعار
Unus pro omnibus, omnes pro uno[۱]،  
Einer für alle, alle für einen،  
Un pour tous, tous pour un،  
Uno per tutti, tutti per uno،  
In per tuts, tuts per in،  
Un er mwyn pawb; pawb er mwyn un،  
אחד למען כולם, כולם למען אחד،  
Üks kõigi, kõik ühe eest،  
Einer für alle, alle für einen،  
Uno para todos, todos para uno،  
Um por todos, todos por um،  
Um por todos, todos por um،  
One for all, all for one،  
Isa para sa lahat, lahat para sa isa،  
Eén voor allen, allen voor één  ويکيډاټا کې (P1451) ځانګړنې بدلې کړئ
ملي ترانه:
ځمکه او استوګنه
کوارډينېټ ۴۶°۴۷′۵۵″شمال ۸°۱۳′۵۵″ختیځ / 46.798562°شمال 8.231973°ختيځ / 46.798562; 8.231973 [۲]  ويکيډاټا کې (P625) ځانګړنې بدلې کړئ[۳]
پراخوالی 41291 کیلومتره مربع [۴]  ويکيډاټا کې (P2046) ځانګړنې بدلې کړئ
پلازمېنه برن [۵]  ويکيډاټا کې (P36) ځانګړنې بدلې کړئ
رسمي ژبې جرمني ژبه [۶][۷]،  اېټاليايي ژبه [۸][۹]،  فرانسوي ژبه [۱۰][۱۱]،  رومانسي ژبه [۱۲][۱۳]  ويکيډاټا کې (P37) ځانګړنې بدلې کړئ
مشرتابه
بنسټ اېښودنه او واکمنۍ
خپلواکۍ نېټه ۱۲ سېپتمبر ۱۸۴۸[۱۴]  ويکيډاټا کې (P571) ځانګړنې بدلې کړئ
د عمر محدودیتونه
د واده عمر 18 کلن [۱۵]  ويکيډاټا کې (P3000) ځانګړنې بدلې کړئ
بې کارۍ کچه 3.1 سلنه (۳۰ نومبر ۲۰۲۵)[۱۶]  ويکيډاټا کې (P1198) ځانګړنې بدلې کړئ
نور مالومات
بېړنۍ ټليفون
شمېره
۱۱۲ (emergency service )[۱۷][۱۸]  ويکيډاټا کې (P2852) ځانګړنې بدلې کړئ
تګلوری ښي لورۍ [۱۹]  ويکيډاټا کې (P1622) ځانګړنې بدلې کړئ
رسمي وېبپاڼه د تاييدولو سرچينه  ويکيډاټا کې (P856) ځانګړنې بدلې کړئ
هېواد کوډ CH[۲۰][۲۱]  ويکيډاټا کې (P297) ځانګړنې بدلې کړئ
د زنګ وهنې نړیوال کوډ +41  ويکيډاټا کې (P474) ځانګړنې بدلې کړئ
Map

دا هیواد څلور رسمی ژبي لري چې عبارت دي له فرانسوي، الماني، ایټالوي او رومانیایي. سویس د نړۍ په سطحه یو بی طرفه هیواد شمیرل کیږې چې له ۱۸۱۵م کال را پدیخوا په هیڅ جګړه کې نه دی ښکیل شوی ددی ترڅنګ په یاد هیواد کې د نړۍ زیات شمیر سازمانونه هم شتون لرې لکه سره میاشت، نړیوال سوداګریز سازمان د اروپایی ټولنی دوهم دفتر نړیوال سازمان او د فوټبال لوبی مرکزی دفتر فیفا هم پدی هیواد کې شتون لرې.

لوی ښارونه

جغرافیه

سویس په منځنۍ اروپا کې موقیعت لري چې ټول مساحت یې ۲۸۵'۴۱ کیلومتره مربع ته رسیږي، همدارنګه یاد هیواد له المان، فرانسه، ایټالیا، اتریش او لیختن اشتاین سره ګډه پوله لري. سویس نړیوالو اوبو ته لار نه لري اما کولي شي د راین سیند نه په ګټې اخییتلو سره تر بازل ښار پوري خپل تجارتي مالونه له همدي سیند له لاری سمندر ته ورسوي.

اداري ویش

د سویس هیواد ولایتونو نوملړ (د سویس هیواد د کانتونونو نوملړ/کانتون) سویس چې د اروپا لوی وچې په منځ کې پروت دی 26 ولایتونه لرې چې عبارت دی له:

  1. بیرن کانتون
  2. آفنڅل یننر هودن
  3. بازل لاندشافت
  4. بازل شتادت
  5. آفنڅل اوزر هودن کانتون
  6. ګلاروس کانتون
  7. نید والدن کانتون
  8. اوب والدن کانتون
  9. اوري (کانتون)
  10. یورا کانتون
  11. شاپ هاوزن کانتون
  12. څوګ کانتون
  13. شویڅ کانتون
  14. نوینبورګ کانتون
  15. ګراو بوندن کانتون
  16. زوريخ کانتون
  17. وادت کانتون
  18. تورګاو کانتون
  19. سنګالن کانتون
  20. جینیوا
  21. لوزرن کانتون
  22. تیثین کانتون
  23. سولوتهورن کانتون
  24. والیز کانتون
  25. فریبورګ کانتون
  26. آرګاو کانتون

تاریخ

د سویس هیواد بنسټ په ۱ اګست ۱۲۹۱م کال ایښودل شوی دی، یاده ورځ په سویس کې ملي رخصتي (د سویس هیواد د زوکړئ ورځ) وي.

کلتور

سویس کابو ۸ میلیونه وګړي لري چې له ډلی نه ۲۵% سلنه مهاجرین جوړوي. اوسمهال په یاد هیواد مې څلور رسمي ژبي الماني، فرانسوي، ایټالوي او رومانیایي دي.

اقتصاد

له اقتصادي پلوه سویس د نړۍ یوله بډایه هیوادونو څخه دی چې د هروګړي کلنی عاید یې ۸۰۰۰۰ ډالره دی.

سیاسی جوړښت

سویس د لومړی ځل لپاره په ۱۲۹۱ کال کې له دري ولایتونو (کانتون/کانتونونو) څخه (شویڅ اوري اوب والدن څخه جوړ شو، اوس مهال یاد هیواد په ۲۶ ایداري برخو ویشل شوی دی.

سرچينې

  1. https://web.archive.org/web/20060327204358/http://www.bger.ch/fraternite.pdf
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ https://s.geo.admin.ch/751dd4669f
  3.   ويکيډاټا کې (P402) ځانګړنې بدلې کړئ {{cite web}}: Empty citation (help)د سي‌اس۱ تېروتنې: د نه منلو وړ پاراميټرونه (link)
  4. Espace, environnement — سمونګر: Federal Statistical Office — خپور کړی: admin.ch
  5. Bundesstadtstatus Stadt Bern — خپرېدونېټه: ۱۶ اکتوبر ۲۰۱۸
  6. Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft — سمونګر: Federal Chancellery of Switzerland — خپور کړی: admin.ch
  7. Der Bund kurz erklärt 2025 — سمونګر: Federal Chancellery of Switzerland — پاڼه: 9 — خپور کړی: admin.ch
  8. Costituzione federale della Confederazione Svizzera — سمونګر: Federal Chancellery of Switzerland — خپور کړی: admin.ch
  9. La Confederazione in breve 2025 — سمونګر: Federal Chancellery of Switzerland — پاڼه: 9 — خپور کړی: admin.ch
  10. Constitution fédérale de la Confédération suisse — سمونګر: Federal Chancellery of Switzerland — خپور کړی: admin.ch
  11. La Confédération en bref 2025 — سمونګر: Federal Chancellery of Switzerland — پاڼه: 9 — خپور کړی: admin.ch
  12. Constituziun federala da la Confederaziun svizra — سمونګر: Federal Chancellery of Switzerland — خپور کړی: admin.ch
  13. La Confederaziun en furma concisa 2025 — سمونګر: Federal Chancellery of Switzerland — پاڼه: 9 — خپور کړی: admin.ch
  14. HDS ID: https://hls-dhs-dss.ch/fr/articles/009811
  15. https://www.admin.ch/opc/fr/official-compilation/1999/1118.pdf — موضوع: Article 94
  16. Vue d’ensemble — سمونګر: State Secretariat for Economic Affairs
  17. International Numbering Resources Database — خپرېدونېټه: ۳ جولای ۲۰۱۶ — سمونګر: مخابراتو نړيواله ټولنه
  18. Emergency numbers in Switzerland and first aid — خپرېدونېټه: ۲۰۱۶ — سمونګر: سويټزرلينډ
  19. http://chartsbin.com/view/edr
  20. https://www.rts.ch/decouverte/monde-et-societe/histoire/6218180-quel-est-le-sens-du-sigle-ch.html — خپرېدونېټه: ۲۹ می ۲۰۲۳
  21. https://www.youtube.com/shorts/8Qz9dNZoU4U — خپرېدونېټه: ۲۹ می ۲۰۲۳