Jump to content

د کسپین سمندر

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
کسپين سمندر
Xəzər dənizi (ازربايجاني )
Каспий теңізі (کزاخي)
مازرون دریا (مازندراني) ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
اړوند
په نامه د
عامه معلومات
عمومي معلومات
د اوبو ایستلو ډنډ
فزیکي ځای
هېواد
کچه او لوړوالی
اوږدوالۍ
۱٬۲۰۰ كيلومتر ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
برداروالۍ
۴۳۵ كيلومتر ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
المحيط
۷٬۰۰۰ كيلومتر ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
د ځای کچه
۳۸۶٬۴۰۰ كيلومتر مربع ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
الحجم
۷۸٬۷۰۰ کيوبيک کيلوميتر ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
نور اړين مالومات
برخه د
نور معلومات
کورډي‌نېشن
۴۲°۰۰′شمال ۵۰°۳۰′ختیځ / 42°شمال 50.5°ختيځ / 42; 50.5 ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
Map

د کسپین سمندر د نړۍ ترټولو ژوره د اوبو سرچینه ده او ډیری وختونه د نړۍ ترټولو لوی جهيل په توګه هم تشریح سوې ده چي ځیني وختونه د بشپړ بحر په توګه پیژندل کیږي. [۲] [۳] [۴]

کسپین سمندر د قفقاز په ختيځ ، د منځنۍ اسيا د پراخو ميدانونو په لويديځ ، په ختيځه اروپا کي د جنوبي روسيې د زرخيز ميدانونو په سوېل، او د ايران د غرني پلو په شمال کي د اروپا او اسیا په ځمکه کي ګډ پروت دی. یاد سمندر ختیځ ته د ګارابوګازکول د خورا مالګین لیګون پرته (( چي نږدې دجاپان هیواد په اندازه بلل کیږي )) د۳۷۱٬۰۰۰ kم2 (۳٫۹۹×۱۰۱۲ قدم2) ساحه پوښي. [۵] کسپین سمندر تقریبا 1.2٪ (12 g/L) مالګینتوب لري، یعني د اوسط سمندري اوبو د مالګي دریمه برخه. دا سمندر په شمال ختیځ کي د قزاقستان ، په شمال لویدیز کي د روسیې، په سویل لویدیز کي د اذربایجان ، په سویل کي له ایران او په سوېل ختیځ کي له ترکمنستان سره ګډه پوله لري.

کسپین سمندر له شمال څخه سوېل ته د۳۲۰ کیلومتره په پلنوالي سره ۱٬۲۰۰ kم (۳٬۹۰۰٬۰۰۰ فوټه) اوږد دی. ددې سمندر مجموعي پوښښ ۳۸۶٬۴۰۰ kم2 (۴٫۱۵۹×۱۰۱۲ قدم2) دی او سطح یې شاوخوا ۲۷ م (۸۹ فوټه) دی د بحر له سطحې څخه کښته ده. د تازه اوبو جریان یې د اروپا تر ټولو اوږد سیند، ولګا د شمال پای ته ننوځي. دوه ژورې حوزې د دې سمندر مرکزي او سویلي زونونه جوړوي، چي دا په تودوخې، مالګینې، او ایکولوژي کي افقی توپیرونو المل کیږي. په سویل کي د سیند کښته والۍ د بحر له سطحې د سمندري حوزې ۱٬۰۲۳ م (۳٬۳۵۶ فوټه) ته رسیږي، چي د بیکال جهيل ( −۱٬۱۸۰ م (−۳٬۸۷۰ فوټه) ) څخه وروسته په ځمکه کې دوهم ټیټ طبیعي غیر سمندري فشار ګڼل سوی دی.

د سطحي مساحت ۳۷۱٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۴۳٬۰۰۰ ميل2) پر اساس د کسپین بحر د سوپریر جهيل ( ۸۲٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۳۲٬۰۰۰ ميل2) څخه نږدې پنځه ځله لوی دی. د کسپین سمندر د ډیری ډولونو کور دی او د کیویر او تیلو صنعتونو لپاره خورا مشهور بلل کیږي. د تیلو د صنعت ککړتیا او په سیندونو کې بندونه چې اوبه یې وچیږي د دې چاپیریال ته زیان رسولی دی. وړاندوینه کیږي چې د 21 پیړۍ په جریان کي به د بحر ژوروالی 9-18 متر (30-60) ته راټیټ شي. ft) چي د نړیوالې تودوخې او د صحرا کیدو پروسې له امله د ایکوکایډ لامل کیږي. [۶] [۷] [۸]

سرچینې[سمول]

  1. Reference URL: https://www.marineregions.org/gazetteer.php?p=details&id=4282.
  2. (په 2018-08-12 باندې). [{{{url}}} Convention on the Legal Status of the Caspian Sea].
  3. (په 2018-08-16 باندې). [{{{url}}} Is the Caspian a sea or a lake?].
  4. . 2011-01-01. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); Cite journal requires |journal= (لارښود); منځګړی |doi-access= اړتيا لـ |doi= (لارښود); ورکه سرچينه |title= (لارښود)
  5. . 1995-10-27. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); ورکه سرچينه |title= (لارښود)
  6. . October 1995. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); Cite journal requires |journal= (لارښود); ورکه سرچينه |title= (لارښود)
  7. . 2020-12-23. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); ورکه سرچينه |title= (لارښود); ورکه سرچينه|url= (لارښود)
  8. تشه سرچينه (لارښود)