مهاتما گاندي

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
Jump to navigation Jump to search
مهاتما
موهنداس گاندهي
(گجراتی: મોહનદાસ ગાંધી د name in native language (P1559) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
په زاړه عمر کې د ګاندي د مخ یو انځور چی سپینی چشمی یی پر سترګو او د خندا په حال کی وو
په زاړه عمر کې د ګاندي د مخ یو انځور چی سپینی چشمی یی پر سترګو او د خندا په حال کی وو

د شخص معلومات
زیږون نوم (انگریزی: Mohandas Karamchand Gandhi)[۱]
(گجراتی: મોહનદાસ ગાંધી د birth name (P1477) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
پيدايښت ۲ اکتوبر ۱۸۶۹(1869-10-02)
وفات 30 جنوري 1948 (79 کاله)[۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸][۹]  د د مړينې نېټه (P570) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
نوي دهلي[۸]  د د مړينې ځای (P20) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
د مړینې لامل مرمۍ زخم[۱۰][۱۱]  د cause of death (P509) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
استوګنځای لندن (۱۸۸۸–۱ جون ۱۸۹۱)[۸]
هند (۱ جون ۱۸۹۱–۱۸۹۳)[۸]
سویلي افریقا (۱۸۹۳–۱۹۱۵)[۸]  د residence (P551) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
مليت Flag of India.svg هندوستان
قد 164 سانتي متره  د height (P2048) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
مذهب هندويزم[۸]  د religion (P140) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
مور پوتلیباي گاندی
عملي ژوند
دنده سياستوال[۱۲][۱۳][۱۴]
خبريال[۸]
فیلسوف[۱۵][۸]  د دنده (P106) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
کاروونکي ژبه(ي) هندي[۸]
انگليسي[۸]  د languages spoken, written or signed (P1412) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
د کړنې څانګه فلسفه  د field of work (P101) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
مؤثر لېو نيكولايوويچ تولستوى
گوتاما بودا  د influenced by (P737) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
تحریک سابه خوړونکي[۸]  د movement (P135) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
پوځي خدمت
لاسلیک
مهاتما گاندي

ويبپاڼه
ربط=انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس مخ پر IMDB باندې  د IMDb ID (P345) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
  د د کامنز انځورتون (P935) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي

موهنداس کرمچند گاندهي چي وروسته د مهاتما گاندهي په نوم مشهوره شو، د هند له مهمو سياستوالو گڼل کېږي، چې د عدم تشدد د سياست پلوى و.

زوکړه[سمول]

د ١٨٦٩ م مېلادي کال د اکتوبر په دويمه نېټه د هند د گجرات په ولايت کښي زېږېدلی. د گاندهي پلار کرمچند گاندهي د گجرات ولايت يو پانگه وال او سياستوال و. د گاندهي کورنۍ يوه مذهبي کورنۍ وه چي د هندو مذهب د ويشنو ډلي سره يه تړاو درلود. د گاندهي په پلرني کور کې د لاچارانو او مسکينانو سره ډېره مرسته کېدله. دبيلگي په توگه د گاندهي کورنۍ لا چاره ناروغان خپل کور ته بيول او هلته يه د هغوی درملنه او خدمت کول.

ماشوم گاندهي

مېرمن[سمول]

د گاندهي مور او پلار هغه وخت گاندهي ته واده وروکړی چي د ده عمر ١٣ کاله و. د گاندهي مېرمنه کاستوربه نکانجي هم د واده پر وخت ١٣ کلنه وه.

مهاتما گاندهي او دهغه مېرمنه (١٩٠٢ م)

زدکړي او مسلک[سمول]

مهاتما گاندهي

د ١٨٨٨ او ١٨٩١ مېلادي کلونو تر منځ گاندهي په لندن کښي د حقوقو لوړي زدکړي وکړې او په ١٨٩١ کښی بېرته و بمبی ته راستون شو. چيري چي ده د يوه وکيل په توگه کار کاوه. د ١٨٩٣ او ١٩١٥ مېلادي کلونو په مېنځ کښي گاندهي په سويلي افريکا کښي ژوند کاوه. په سويلي افريکا کښي گاندهي ته لاپسي څرگنده شوه چي انگرېزان د هنديانو سره تعاصبي او ناسم چلن کوي.

همدا و چي په سويلي افريکا کښي گاندهي د هنديانو د حقوقو لپاره مبارزه پېل کړه. گاندهي د ناټال انډين کانگرېس په نامه ي غورځنگ جوړ کړی . دغه غورځنگ په سويلي افريکا کښي د هنديانو سره د ناوړه او تعاصبي چلن په وړاندي مبارزه کوله.

سياست[سمول]

په ١٩١٥ مېلادي کال گاندهي و هندوستان ته ستون شو چير ي چي د ده د خدماتو اود هندیانو د حقوقو د مبارزې لپاره د مهاتما ياني ستره ارواح نوم ورکړل شوی و. پداسي حال کښي چي گاندهي خپل ځان د دغه نوم وړ نه گڼی نو د د ژوند تر آخره يه د مهاتما نوم نه خوښاوه. په ١٩٢٠ مېلادي کال گاندهي د هند د گانگرېس گوند مشر شو . د گاندهي په مشرتابه کښي دغه گوند د هند د خپلواکۍ تر ټولو مهمه او د عامو هنديانو گوند وگرځېده. په ١٩٣٠ م مېلادي کال کښي گاندهي د هنديانو څخه د انگرېزانو پر ضد د صلح آمېزه اولسي نافرمانۍ غوښتنه وکړه. پدې ترڅ کښي د مالگي مشهوره مارش هم شمېرل کيږي. د مالگي مارش د انگرېزي مالگي د بازاري انحصار نه د خلاصون يو کوښښ و.

گاندهي په ستياگراهي(صلحه غوښتونکي) جامو کښي

د ١٩٤٢ مېلادي کال د جون په دريمه نېټه گاندهي په ډاگه د برطانيې نه د هند دخپلواکۍ غوښتنه وکړه. همدا و چي انگرېزانو گاندهي زنداني کړ. خو د ناروغۍ له امله گاندهي د دو کالو بند وروسته بېرته خوشي کړل شو. په سويلي افريکا او همدا ډول په هند کښي گاندهي د انگرېزانو له خوا په څو څو ځله زنداني کړل شو. گاندهي خپل د ژوند مجموعا ٨ کاله په زندان کښی تېر کړل.

د ١٩٤٧ مېلادي کال د جون په ٣ يمي نېټي د برطانيې لوی وزير کلېمنټ اټلي د هند د خپلواک کولو او په دو برخو ياني هندوستان او پاکستان کښي د وېشلو اعلان وکړی. گاندهي د ستر هند د ويشلو مخالف و. خو کله چي د هند د تقسيم پر وخت کورني جگړې ته ورته حالت را منځ ته شو يوازي د گاندهي هلي ځلې وې چي دغه اخ وډب يه ډېر ژر قرار کړی.

مړينه[سمول]

څو سخت دريځه ملتپال هنديان د مهاتما گاندهي د صلحي دپاليسۍ نه ناخوښه وه. د دغو سخت دريځو په آند بايد د خپلواکۍ لپاره او بيا وروسته د پاکستان سره د کشمير په مسله د واک او توپک نه کار اخيستل شوی وای. په دغو سخت دريځو کښي ناتو رام گودسه هم و. دغه کس پر مهاتما گاندهي باندي هغه وخت په دهلي کښي د توپنچې درې ډزي وکړي چي مهاتما گاندهي د بيانيې ورکول لپاره د خلکو د ډلي په مېنځ کښي روان و. درې واړه مردکي د گاندهي پر سينه ولگېدل او گاندهي خپل ژوند دلاسه ورکړی.

نور[سمول]

دگاندهي مجسمه

د هند ستره وزيره ايندرا گاندهي او د هغې زوی چي هم د هند ستر وزير و په آر کښي د مهاتما گاندهي سره هيڅ خپلوي نه درلوده. ډېر خلک فکر کوي چي دغه د گاندهي د کورنۍ وه خو دغه خبره ناسمه ده.

اخذونه[سمول]

باندني تړنې[سمول]

ټولنې[سمول]

سرچينې[سمول]

  • Mahatma Gandhi — د نشر نېټه: ۲۲ جولای ۲۰۱۸ — نشريدنه لخوا د: biography
  • اجازت نامه: CC0
  • http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11904030r — د نشر نېټه: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — اجازت نامه: Open License
  • SNAC Ark ID: http://snaccooperative.org/ark:/99166/w6110pkc — named as: Mahatma Gandhi — د نشر نېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  • Find A Grave memorial ID: https://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=22952 — named as: Mohandas Karamchand Gandhi — د نشر نېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  • http://www.nndb.com/people/653/000065458/
  • Babelio author ID: https://www.babelio.com/auteur/wd/30535 — named as: Mahatma Gandhi — د نشر نېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  • ۸٫۰۰ ۸٫۰۱ ۸٫۰۲ ۸٫۰۳ ۸٫۰۴ ۸٫۰۵ ۸٫۰۶ ۸٫۰۷ ۸٫۰۸ ۸٫۰۹ ۸٫۱۰ Mahatma Gandhi Biography — د نشر نېټه: ۲۲ جولای ۲۰۱۸ — نشريدنه لخوا د: biography
  • named as: Mohandas Karamchand Gandhi — Filmportal ID: https://www.filmportal.de/5237e24523334846ac1e310fb935f6ee — د نشر نېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  • https://books.google.com/books?id=x-dsbNz7syQC&pg=PT12 — پاڼه: 12
  • https://books.google.com/books?id=x-dsbNz7syQC&pg=PT12
  • اجازت نامه: CC0
  • http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2005/03_march/31/arts.shtml
  • Mahatma Gandhi biography — د نشر نېټه: ۲۲ جولای ۲۰۱۸ — نشريدنه لخوا د: biography
  • http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/19472498.2013.863008