Permanently protected article

عبدالرحمن پژواک

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
Jump to navigation Jump to search
عبدالرحمن پژواک
د عبدالرحمن پژواک انځور
د عبدالرحمن پژواک انځور

معلومات شخصیت
پيدايښت 7 مارچ 1919  د زېږون نېټه (P569) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
غزني  د زېږونځای (P19) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
وفات 8 جون 1995 (76 کاله)  د د مړينې نېټه (P570) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
پېښور  د د مړينې ځای (P20) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
تابعیت افغانستان  د د ښارونډۍ هېواد (P27) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
عملي ژوند
دنده شاعر
ډیپلوماټ
خبريال
سياستوال  د دنده (P106) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
کاروونکي ژبه(ي) پښتو  د languages spoken, written or signed (P1412) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
کار ورکوونکی ملگري ملتونه
د افغانستان حکومت  د employer (P108) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي

استاد عبدالرحمن پژواک د قاضي عبدالله زوى په ١٢٩٨ هجري لمريز کال کې دې نړۍ ته سترگې وغوړولې. پژواک د افغانستان يو نوموتى شاعر، عالم او سياست پوه وه.

زده کړې

د پوهې او ذکاوت نښې له کوچنيوالي څخه د عبدالرحمن ( استاد پژواک ) په څېرې کې ښکارېدې، نوموړي خپلې لومړنۍ زده کړې له خپل پلار څخه چې د خپل وخت مشهور عالم او فقيه وو، او همدارنگه له خپل مشر وروو قاضي حفيظ الله څخه په خپل پلرني ځاى کې چې د ننگرهار ولايت د سره رود ولسوالۍ د باغبانيو کلى دى، زده کړې او مخکې تردې چې د باغبانيو کلي ته نږدې د ( مطلع دانش ) لومړني ښوونځي کې شامل شي، د لومړنۍ پوهې او لوست له نعمت څخه برخمن و. عبدالرحمن پژواک په دغه ښوونځي کې له دوو کلونو زده کړې څخه وروسته دې ته اړ شو چې له خپل پلار او کورنۍ سره د خو گياڼيو ولسوالۍ کږې ته ځاى بدل کړي، ځکه د نوموړي پلار قاضي عبدالله د هغه ځاى د محکمې مسووليت پر غاړه واخيست چې څه موده وروسته بيا د کابل مرافعه محکمې ته تبديل شو. نوموړي د کابل ښار په ده افغانانو سيمه کې يو لوى کور واخيست او له خپلې کورنۍ سره يې هلته اوسېده، عبدالرحمن پژواک د حبيبيې په لېسې کې شامل شو، هلته يې خپلې زده کړې په بريا سره مخ ته ويوړې او همدارنگه شعر او ادبياتو ته د ده د تلوسې او استعداد له امله يې د حبيبې لېسې په کنفرانسونو کې خپل شعرونه او مقالې لوستلې او همداراز د لېسې د فوټبال د لوبډلې د ځلانده ستوري په توگه پېژندل کېده. نوموړي د لېسې تربريالۍ دورې وروسته دهغه وخت په يواځېنۍ فاکولتې (طب پوهنځي) کې دوه کاله زده کړه وکړه. په دې وخت کې د نوموړي پلار چې په ستره محکمه کې يې د تميز د رييس په توگه کار کاوه، د زړه د درېدو ( قلبي سکتې ) له امله ومړ .

دهغه د پلار ناڅاپي مړينې د نوموړي پر کورنۍ او د هغوى پر ارامه ژوندناوړه او ژور اغيز وکړ، څرنگه چې د استاد پژواک مشر ورور په شمال کې د قاضي په توگه د دندې پر مهال وژل شوى و، استاد پژواک د کورنۍ د مشر په توگه د پلار له مړينې وروسته د کورنۍ سرپرستي پر غاړه واخيستله، د خپلو وروڼو د ښې روزنې او د کورنۍ د نورو غړيو د ښې پاللو لپاره اړ شو چې زده کړه پرېږدي، په کابل کې يې خپل پلرنى کور وپلوره او د کورنۍ غړي يې بېرته باغبانيو ته ولېږل.

دندې

استاد پژواک عملي کار د وخت د مطبوعاتو په خپلواک رياست کې لومړى د ژباړن په توگه او وروسته په نوروله مسووليت څخه ډکو دندو کې پيل کړ. د مطبوعاتو په خپلواک رياست کې د دندو د ترسره کولو پرمهال په شعر، ادب او اړونده مطبوعاتي چارو کې د استعداد له امله، نوموړي د چارو د مسوولينو پام ځان ته راواړاوه. نوموړي په لومړيو کې په خپلو اثارو کې ( وفا ) او وروسته (ارمانجن ) تخلص درلود، خو په پاى کې د (پژواک ) د تخلص په ټاکلو سره په رښتيا سره د بشري کتلې او افغاني ټولنې د لوړو ارمانونو د غږ انعکاس ورکوونکى شو. په پښتو او دري ژبو د استاد عبدالرحمن پژواک شعرونه او نور اثار د هېواد د خپرونو د ښکلا لامل وگرځېد او د شاعرانو او اديبانو په منځ کې يې چې وروسته ټول د ده ملگري او علاقمندان وگرځېدل، ښه او لوړمقام ترلاسه کړ. استاد پژواک په ١٩٤٦ ميلادي کال کې په لندن کې د افغانستان په سفارت کې د مطبوعاتي او کولتوري اتشې په توگه وگومارل شو، د لومړي ځل لپاره يې له هېواد څخه بهر په سفر او مطالعې پيل وکړ، د ديپلوماسۍ په برخه کې له کار سره اشنا شو او په هماغه ځاى کې يې په انگليسي ژبه د افغانستان او د پښتونستان د ټاټوبي د پېژندنې په اړه اثار خپاره کړل. نوموړي د دې ماموريت په دوره کې د سکاټلنډ د ادنبري په پوهنتون کې د ژورناليزم او نړيوالو اړيکو په څانگه کې خپلې زده کړې مخ ته يوړې. استاد پژواک له سفير سره د نظر د اختلاف له امله له خپلې دندې څخه استفعا وکړه او د کار او کارگر د نړيوال دفتر د مطبوعاتو په څانگه کې شامل شو، له يو کال خدمت وروسته په ١٩٤٧کال کې په واشنگټن کې د افغانستان د سفارت د مطبوعاتي اتشې په توگه وگومارل شو. د ( ١٩٤٨ ١٩٥٠ ) کلونو ترمنځ له هغه ځاى څخه بېرته د مطبوعاتي او کولتوري اتشې په توگه په لندن کې د افغانستان سفارت ته تبديل شو، خو څه موده وورسته يې له دې دندې څخه هم استعفا وکړه او وطن ته راستون شو، څه وخت يې اوزگار تېر کړ او په ١٩٥٣ کال کې د بهرنيو چارو په وزارت کې وگومارل شو. استاد پژواک د هغه وزارت د بېلا بېلو څانگو په چارو کې د لياقت ښودلو له امله د سياسي عمومي مديريت د مقام پر لاسته راوړلو بريالى شو. استاد پژواک د دغه مهم مقام په لاسته راوړو سره وکولاى شول د ناپييلو(نامنسلکو) هېوادونو په ټولو سيمه ييزو او نړيوالو کنفرانسونو کې د افغانستان د ځانگړي استازي په توگه گډون وکړي، چې کولاى شو په ١٩٥٥ ميلادي کال کې د اندونيزيا په باندونگ کې د ناپييلو هېوادونو د مشرانو په لومړني کنفرانس چې دى هم د افغاني پلاوي غړى و، او د کنفرانس په ترڅ کې د انسلاک د نشتوالي اساس هلته کېښودل شو او افغانستان هم د هغه د بنسټ جوړولو د غړي په توگه وپېژندل شو، ياد کړو. استاد پژواک په ١٩٥٨ کال کې لومړى مختار وزير او وروسته په ملگرو ملتونو کې د افغانستان دايمي استازى او لوى سفير وټاکل شو او نيويارک ته واستول شو. نوموړي څوارلس کاله دا څوکۍ په ښه برياليتوب سره مخ ته يوړه او په نړيوالو چارو کې يې بې بېلگې اهليت او کفايت وښود او په ملگرو ملتونو کې د باوري او ځلاندو څېرو څخه وپېژندل شو. له همدې امله د افغانستان د لوى سفير په توگه د خپل ماموريت پر مهال، د ملگرو ملتونو د سرمنشي او د امنيت د شورا په تاييد سره ده ته نورې مهمې او زياتې دندې وسپارل شوې.

د بېلگې په توگه:

  1. د سويلي ويټنام د ستونزې د حل لپاره د ځانگړې کمېټې مشر
  2. د ملگرو ملتونو د منشور د بيا څېړلو د کمېټې مشر
  3. د ملگرو ملتونود بشري حقونو د کميسيون مشر
  4. د ناميبيا په چارو کې د عمومي اسامبلې د ځانگړې ناستې مشر

همدارنگه استاد پژواک په ١٩٦١ کال کې په بلگراد کې او په ١٩٦٤ کال کې په قاهره کې د ناپييلو هېوادونو د مشرانو په دوو مهمو کنفرانسونو کې د افغان پلاوي د غړي په توگه گډون کړى دى. استاد پژواک د سياسي کفايت پر بنسټ او د ملگرو ملتونو د سرمنشي او د نورو غړو هېوادونو د استازو ترمنځ د باور له امله د ( ١٩٦٦- ١٩٦٧ ) کلونو ترمنځ د دغه سازمان د ٢١ مې عمومي غونډې د مشر په توگه وټاکل شو، چې د دغه مقام لاسته راوړل په نړيوالې ټولنې کې د ده خپل او د هېواد وياړ وگرځېد. د عمومي اسامبلۍ د رياست په دورې کې استاد پژواک د ځينو بېړنيو غونډو رياست چې د عربو او اسراييلو تر منځ جگړې نړيواله وضعه تر بل هر وخته تريخه کړې وه، هم پر غاړه درلود.

د امنيت د شورا ټولو غړيو او د پرمختلليو هېوادونو استازيو، استاد پژواک د راتلونکي سرمنشي مقام ته تر ټولو ښه کانديد باله اوبې له کومې انديښنې يې ددې کار د شونتيا وړاندوينه کوله. استاد پژواک په ١٩٧٢ کال کې په لوېديځ المان کې د سفير په توگه او د ١٩٧٣ ١٩٧٦ کلونو ترمنځ کې په ډهلي کې د سفير په توگه او وروسته يې په لندن کې د هېواد د سفير په توگه دنده ترسره کړه. په ډهلي کې د خپل ماموريت پرمهال يې لاندې مهمې دندې ترسره کړې دي:

١- په الجزاير کې د ناپييلو هېوادونو د مشرانو په کنفرانس کې د ولسمشر ځانگړى استازى او د افغان پلاوي مشر ( ١٩٧٣ ) ٢- په پاکستان کې د اسلامي هېوادونو د مشرانو په کنفرانس کې د ولسمشر ځانگړى استازى او د افغان پلاوي مشر ( ١٩٧٣ ) ٣- په کولمبو کې د ناپييلو هېوادونو د مشرانو په کنفرانس کې د افغان پلاوي غړى ( ١٩٧٧ )

استاد پژواک د غويي د اوومې د خونړۍ کودتا ( ١٩٧٨ ) او د شوروي اتحاد د يرغلگر ځواک لخوا د هېواد د اشغال له پيل سره په لندن کې د سفارت له مقام څخه استعفا وکړه، کابل ته له راتگ سره سم د نورمحمد ترکي د رژيم لخوا په کور کې ترڅارنې لاندې ونيول شو. استاد پژواک د هغه وخت د دولت د رييس ببرک کارمل سره په هغه ليدنه کې چې د ببرک پر ډېر ټينگار يې له ده سره ترسره کړه د هغه د ((جبهه ملى پدر وطن )) سره له همکارۍ ډډه وکړه. په همدې وخت کې و چې داستاد پژواک ناروغي سخته او د نس وينه بهيدنه ورته پيدا شوه. ده د پالونکيو ډاکټرانو د ټينگار او توصيې له امله ډهلي او لندن ته په تللو اړ شو په (١٩٨٠)، استاد پژواک له عمليات او نسبي روغتيا وروسته بېرته کابل ته راغى او دهېواد د ازادۍ او د حقونو د بيا تر لاسه کولو او دهغه د برخليک د ټاکلو لپاره يې په شونوپټو لارو کار پيل کړ،چې د يو شمېر دوستانو او ځوانانو په مرسته يې په پټه (( د بشر د حقونو ټولنه )) جوړه کړه. په خواشينۍ سره چې داستاد پژواک ناروغي بيا هم مخ په ډېرېدو شوه او په( ١٩٨٢) کال کې ددرملنې او د کمونستي نظام پرضد د مبارزې لپاره ډهلي ته لاړ او دډهلي په اشوکا هوټل کې يې ديوې خبري غونډې په جوړولو سره د شوروي ځواکونو له خوا د هېواد له نيولو سره خپل ضديت څرگندکړاو د ملگرو ملتونو له سازمان څخه يې سياسي پناه وغوښته. ارواښاد استاد پژواک له درملنې وروسته، دافغانستان د مسلمانو او ازادي غوښتونکيو خلکو له حق جهاد څخه د ملاتړ د ترلاسه کولو او له يو شمېر افغانو شخصيتونواو نورو مراجعو سره د خبرو په موخه المان ته لاړ. په لوېديځ المان کې د پاکستان سفارت د خپل هېواد په لارښوونه، استاد پژواک ته بلنه ورکړه چې خبرو اترو او د افغانستان قضيې ته حل موندلو لپاره د پاکستان د حکومت د قدرمن ميلمه په توگه هغه هېواد ته ولاړشي، استاد پژواک هم ځنډ ونکړاو پاکستان ته ولاړ. په پاکستان کې له درې مياشتينۍ استوگنې او خبرواترو وروسته، يو ځل بيا له افغانانو او ملگرو ملتونو سره د مفاهمې لپاره اروپا او امريکا ته ولاړ، بيا پاکستان ته ستون شو او (١٩٨٣) کې په سياسي فعاليتونواو جهادي رهبرانو، قوماندانانو، قومونو او قبايلو له مشرانو، پوهانواو ژورنالستانو سره يې مخامخ اړيکي نورې هم زياتې او د ( د مجاهد ولس په رسنۍ ) او نورو جرايدو او د مرکو په ترسره کولو او د مقالو په ليکلو سره يې مجاهدين په نظامي او سياسي جبهو کې د يووالي د نشتوالي خرابو او ناوړه پايلو ته ځير کړل.

څرنگه چې دپاکستان حکومت داستاد پژواک دغه گټورې کړنې د خپلو گټو او پلانونو سره په ټکر کې وليدې، له څه مودې وروسته يې د پېښور په حساسه سيمه کې داستاد پژواک استوگنه ونه شوه زغملى او په رسمي ډول يې هغه (نا مطلوب شخص )اعلان کړ، امر يې ورته وکړ چې ژر تر ژره د پاکستان خاوره پرېږدي او د وتلو تر وخته يې استاد پژواک په خپل کور کې تر سختې څارنې لاندې ونيوه. هغه په پاى کې د ملگرو ملتونو د پناه اخيستونکيو د دفتر په منځگړيتوب امريکا ته لاړ. استاد پژواک په نيويارک کې د ژنيو د سولې مذاکرات چې په هغه کې مجاهدينو ته دگډون حق نه وو ورکړل شوى، د معقولو دلايلو په وړاندې کولو رد کړ او د ملگرو ملتونو د سازمان د پینځه ماده ييز پلان په مقابل کې يې د افغانستان د خلکو د لوړو مصالحو د ساتنې لپاره يو بل عادلانه پلان ترتيب او د ملگرو ملتونو سازمان ته وسپاره. استاد پژواک، له يو لړ فعاليتونو او درملنې وروسته د مسافرت د ويزې په ترلاسه کولو سره يوځل بيا د١٩٩١کال په لومړيو کې دافغانستان په اړه په يوسيمينار کې دگډون لپاره پاکستان ته لاړ. استاد پژواک، دافغانستان د خلکو د حق او ملي جهاد له پيل څخه په دې اند و چې افغاني مبارز شخصيتونه او رهبران داسانتياوو له برابرېدو سره سم، دهېواد دننه د خپلو جهادي او سياسي فعاليتونو د پرمخ بيولو لپاره يو واحد مرکز وټاکي اوپه هغه کې مېشت شي. ددې ټينگار او هڅې اصلي موخه دا وه چې د جهاد له برياليتوب او د کمونستي نظام له ړنگېدو دمخه، مجاهدين وکړاى شي واحد سياسي او اداري تشکيلات جوړ کړي، تر څو وروسته دبېلابېلو تنظيمونو ترمنځ سياسي خلا او دټکر زمينه برابره نشي،چې پايلې به يې خلکو او هېواد ته ډېرې دردوونکې وي. دپورتنۍ مفکورې او نورو ارمانونو دپلې کېدولپاره ارواښاد استاد پژواک اروپا، امريکااو پاکستان ته له پر له پسې مسافرتونواو دافغانستان د خلکو دزړور او ازادي غوښتونکي جهاد دبېلابېلو سړو او تودو پړاوونو له مطالعې وروسته، پرېکړه وکړه چې د(١٩٩١)کال په لومړيو کې پاکستان ته سفر وکړي او په پېښور کې چې هيڅ کله يې هغه د پردۍ خاورې قلمرو په توگه نه پېژانده، ميشت شي. داستاد پژواک داستوگنې ځاى يوځل بيا د مجاهدينو، پوهانو، کورنيواو بهرنيو خبريالانو او د هېواد د يو زيات شمېر خلکو دليدنو او کتنو مرکز شو. د گاونډيو او نوروبهرنيو هېوادونوله چل څخه ډکې لاس وهنې، دافغانو وروڼو توکمونو تر منځ د بېلتون رامنځته کول او د کورنيو خواشينوونکيو جگړو دوام، چې د زرگونو مظلومو هېوادوالو وژنو او د کابل د تاريخي ښار او د هېواد د نورو برخو د ويجاړېدو لامل کېده، استاد پژواک له روحي او جسمي پلوه ځوراوه، چې ده خپله دغه کرکه او ځورونه د خپل له وياړه ډک ژوند تر وروستيو شېبو پورې په مرکو، ليدنو، شعرونواو ليکنو کې څرگنده کړې ده.

اثار

کله به چې استاد پژواک په سفر او يا حضر کې کوم شعر او يا اثر وليکه، دهغه ځانگړي خصلت له مخې چې درلود يې، هغه به يې خپل کوم دوست او د کورنۍ غړي ته وسپاره، نو له دې امله داستاد پژواک کوم منظوم او يا منثور اثرونه چې تراوسه په انفرادي او ياټوليز ډول چاپ شوي دي دهغه ددوستانو او يا د کورنۍ د غړيو د هڅو او هاند له امله دي. په خواشينۍ سره وايو چې د ژوند تر پايه هغه ان د خپلو اثارو په راټولولو هم اقدام ونکړ. پژواک اثار له هغه څه ډېر زيات دي چې تر اوسه چاپ شوي دي او په انگليسي، فرانسوي، عربي او روسي ژبو يې يو شمير اثار ژباړل شوي او خپاره شوي دي. استاد پژواک ډير لوړاو د درناوي وړشخصيت درلود، په ويناکې يې وفاوه په دوستۍ کې ټينگ او د رښتيا ويلو پلوى و، د لهجې روښانتيا او بې بېلگې جرئت يې درلود. استاد پژواک زړه راښکونکې څېره درلوده، له طنز او ټوکو څخه ډک مجلس به يې کاوه، په (خودۍ) اولوړ همتۍ کې د يو کلک غره په شان وه، د ژوند په چارو کې يې هيڅ ډول تعصب او تکلف نه درلود. هېواد او هېوادوال پرې ډېر گران و او درناوى يې ورته کاوه. د هېواد سترو مصالحو ته يې په هرڅه لومړيتوب ورکاوه، مادياتو ته يې تمايل نه درلود او ان چې خپل ځان ته يې کومه سرپناه هم جوړه نکړه او ويې نه منله چې ورته يې جوړه کړي. استاد پژواک د خپل هېواد او بې کوره هېوادوالو پر درد برسېره، له دوامدارې ناروغۍ څخه هم رنځېده او په وروستيو کې يې هغه ډېر ناتوانه کړى وو. دهغه پر ستړې اروا بل ستر گوزار د هغه دگرانې مېرمنې مړينه وه چې د ١٣٧٤ کال د وري په دريمه يعنې د استاد له مړينې څخه پوره دوه نيمې مياشتې مخکې په پيښور کې په حق ورسېده، استاد پژواک له جسمي کمزورتيا برسېره د خپلې مېرمنې پرمرگ خپله اندېښنه په لاندينې في البديهه رباعي کې داسې څرگنده کړه، چې دهغه وروستۍ خوږې شعري کلمې گڼل کېږي.

اى همسر با وفا رفيق جاويد رفتى زجهان تيره، ترس و اميد
داغت نتوان زدود از لاله، دل تا ماه بود در آسمان و تا بد خورشيد

استاد پژواک، د ١٣٧٤هجري لمريز کال دغبرگولي په ١٨مه د پنجشنبې په سهار، د١٩٩٥زيږديز کال د جون د مياشتې ٨مه چې داسلامي نړۍ له وير او ماتم يعنې دعاشورا له ورځې سره سمون خوري، د شپږ اويا کلنۍ په عمر له دې فانې نړۍ څخه سترگې پټې کړې. د نوموړي جنازه دغبرگولي په نولسمه د جمعې په ورځ دهغه له وصيت سره سم د ننگرهار ولايت دسره رود ولسوالۍ د باغبانيو په کلي کې د هغوى په پلارنۍ هديره کې د بې شماره جهادي قوماندانانو، د ختيځو ولايتونو د شورا داستازو، عالمانو، شاعرانواو نورو منسوبينو او مينه والو په حضور کې خاورو ته وسپارل شوه. د استاد عبدالرحمن پژواک د مړينې خبر په ډېرلږ وخت کې دنړۍ په گوټ گوټ کې د خلکو غوږونوته ورسول شو او د هغه پر افغانو او ناافغانو دوستانو يې ډير زيات اغيز وکړ. دملگرو ملتونو سازمان په نيويارک کې د يوې غونډې په ترڅ کې چې پکې سرمنشي او د غړيو هېوادونو ټولو استازيو گډون درلود، دارواښاد استاد پژواک دمړينې له امله خواشيني څرگنده شوه او د هغه د ستر شخصيت په درناوي او په نوموړي سازمان کې د هغه د سترو خدمتونو له امله له هغه سازمان څخه د همدردۍ پيغام هم صادر شو.

يادونه

دغه پورتنی ژوندليک د پژواک خبري آژانس د وېبپاڼې نه اخيستل شوی چې ليکوال يې دانش کړوخېل دی.