تایپي

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
تایپي
د تایپي انځور
د تایپي انځور
د تایپي انځور

تایپي
تایپي

Map
کورډېناټونه: ۲۵°۰۲′۱۵″شمال ۱۲۱°۳۳′۴۵″ختیځ / 25.0375°شمال 121.5625°ختيځ / 25.0375; 121.5625   د (P625) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ[۱]
د رامنځته کېدو نېټه ۱۷۰۹  د (P571) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
هېواد تايوان (۲۵ اکتوبر ۱۹۴۵–)[۲][۳]

جاپان سترواکي (۸ مې ۱۸۹۵–۲۴ اکتوبر ۱۹۴۵)  د (P17) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ

لوی وېش تايوان (۲۵ اکتوبر ۱۹۴۵–)  د (P131) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
پلازمینه د:
تايوان (۷ ډيسمبر ۱۹۴۹–)  د (P1376) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
پراخوالی
 • پراخوالی 271.7997 کیلومتره مربع   د (P2046) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
لوړوالی 10 متر   د (P2044) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
نفوس شمېرنه 2603150 (۲۰۲۰)[۴]  د (P1082) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
وروستي مالومات
وخت زون نړيوال همغږی وخت +08:00   د (P421) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
رسمي ژبه چينايي ژبه   د (P37) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
پوستخونې شمېره 100  د (P281) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
سيمه ييز د زنګ کوډ 02  د (P473) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
جيو کوډ 1668341[۵]  د (P1566) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
آی اېس او 3166 TW-TPE[۶]  د (P300) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
خورلڼې ښارونه
رسمي وېبپاڼه د تاييدولو سرچينه،  د تاييدولو سرچينه  د (P856) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
  د (P935) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ

تایپي په رسمي ډول د تایپي ښار د تایوان  پلازمېنه او یوه ځانګړې ښاروالۍ ده، چې په شمالي تایوان کې موقعیت لري او  د نوي تایپي ښار د ښاروالۍ یوه برخه ګڼل کېږي، چې د شمالي بندري ښار کیلونګ سویل لوېدیځ شاوخو۲۵ کیلومټرۍ (۱۶ میل) کې شتون لري. د ښار ډېری برخه  تایپي حوزه کې میشته ده ، چې یاده حوزه د کیلونګ او ژیندیان سیندونو نسبتا تنګو درو پورې محدودې دي، چې د ښار په لوېدیځه پوله کې د تامسوي سیند سره یوځای کېږي. د تایپي ښار نفوس ۲،۶۴۶،۲۰۴ اټکل شوی.  په نړۍ کې ۴۰م ترټولو ډېر نفوس لرونکی ښاري سیمه بلل شوي، چې د تایوان نږدې دریمه برخه اتباع په میټرو سیمه کې ژوند کوي.[۱۰][۱۱][۱۲]

تایپي د تایوان اقتصادي، سیاسي، تعلیمي او کلتوري مرکز او په ختیځه اسیا کې یو له مهمو مرکزونو نه دی او د یو نړیوال ښار په توګه ګڼل شوی. تایپي د یوې سترې تخنیکي صنعتي سیمې برخه ده، چې د ریل پټلۍ، لویې لارې، هوایی ډګرونه او بس لاینونه تایپي د ټاپو له ټولو برخو سره نښلوي. همدارنګه دSongshan  او Taoyuan. په نوم دوه هوایی ډګرونو هم لري. تایپي د نړۍ نامتو معماري یا کلتوري نښې لري، چې پکې د تایپي ۱۰۱، د چیانګ کای شیک یادګاري تالار، دالونډونګ باون معبد، هیسنګ تیان کانګ، د مانکا لونګشان معبد، د ملي ماڼۍ موزیم، د ولسمشرۍ دفتر ودانۍ او د تایپي میلمستون شامل دي. د ژیمینګ په شمول د پیرودلو نامتو ځایونه په تایپي کې شتون لري. طبيعي ځانګړتياوې لکه Maokong، Yangmingshan او ګرمې چينې هم د نړيوالو سيلانيانو پام ځان ته اړولې.[۱۳][۱۴][۱۵][۱۶][۱۷]

په نړیواله کچه د تایوان د مبهم سیاسي دریځ له امله، د چین تایپي اصطلاح په مکرر ډول د ټول هېواد لپاره د مترادف په توګه کارول کیږي. په ځانګري ډول کله چې د تایوان دولتي استازي په نړیوالو سازمانونو کې ګډون کوي یا د تایوان ورزشکاران په نړیوالو سپورتي سیالیو کې برخه اخلي. 

د تایوان اقتصاد[سمول]

د تایوان د سوداګرۍ، مالي او ټکنالوژۍ مرکز په توګه تایپي په هېواد کې د چټک اقتصادي پرمختګ په مرکز بدل شوی او اوس مهال د ټکنالوژۍ او تخنیک په برخه کې یو له نړیوالو ښارونو نه ګڼل کېږي، چې دا پرمختګ د تایوان د معجزې یوه برخه ده، چې په ۱۹۶۰ لسیزه کې د بهرنۍ مستقیمې پانګونې وروسته په ښار کې د پام وړ پرمختګ لیدل کېږي. تایوان اوس یو پور ورکوونکی اقتصاد لري او د ۲۰۱۲ز کال د ډسمبر تر میاشتې پورې د ۴۰۳ میلیارد ډالرو نه ډېر د نړۍ ترټولو لوې بهرني اسعارو زېرمې لري.[۱۸][۱۹]

د اسیا د مالي ناورین سره سره، د تایوان اقتصاد د بشپړ کارګمارنې او ټیټ انفلاسیون سره په کال کې شاوخوا ۵ سلنه وده کوي. په ۲۰۱۴ ز کال کې د تایپي ناخالصه تولید ۳۲۷ میلیارد ډالرو ته رسېده. د اقتصاد پوهانو په وینا په ۲۰۱۳ز کال کې په تایپي ښار کې د سړي سر ناخالص کورني تولید په ختیځه اسیا کې له توکیو، سنګاپور، اوساکا او هانګ کانګ نه وروسته په پنځمه درجه کې و؛ خو د سیول، لندن او پاریس نه مخکې و. په ۲۰۱۵ز کال کې د سنګاپور (۹۰،۱۵۱امریکایي ډالره) او هانګ کانګ (  ۵۸،۳۲۲امریکایي ډالره ) نه وروسته په تایپي کې د سړي سر ناخالصه کورني تولیدات  ۴۴،۱۷۳ زره امریکایي ډالره و. په ۲۰۱۵ زکال کې د فایننشل ټایمز راپور پر بنسټ  تایپي یې د اقتصادي ظرفیت (دویم، له توکیو وروسته) او د سوداګرۍ دوستۍ (څلورم) له اړخه په لوړه کچه درجه بندي کړه. دا ښار د ۳۰ میلیاردانو کور دی، چې په نړۍ کې ۱۶م لوی ښار بلل کېږۍ او د ډېرو نړیوالو ښارونو لکه لاس انجلس او سیډني نه مخکې دی. همدارنګه د Business Insider د راپور له مخې په ۲۰۱۷ زکال کې تایپي د ټیکنالوژۍ له اړخه  په نړۍ کې پنځم مخکښ ښار ټاکل شوی، چې په اسیا کې ترټولومخکې دی. په داسې حال کې چېIESE Cities in Motion Index د راپور له مخې تایپي په نړۍ کې د ټیکنالوژۍ له پلوه ځیرک ښار بلل شوی.[۲۰][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴][۲۵][۲۶]

د تایپي پراختیایي ساحو کې د معلوماتو او مخابراتو ټیکنالوژي (هارډویر او سافټویر)، بایو ټیکنالوژي، عمومي سوداګرۍ ( عمده پلور / پرچون) ، مالي خدمات او د MICE صنعتونه شامل دي. د هېواد ډېری لوی شرکتونه لکه Acer Computers، Asus، CTBC Bank، Fubon Financial Holding، Tatung Company، D-Link تایپي کې  میشت دي. د ( 500 Global Fortune) ۵ شرکتونه په تایپي کې مرکزي دفترونه لري.  دا ښار ډېری ګڼ ملیتي شرکتونه، نړیوال مالي موسسې، بهرنۍ قونسلګرۍ او سوداګریز سازمانونه هم جذبوي ترڅو یاد ښار کې اډې جوړې کړي. له همدې امله، تایپي نږدې ۳۵۰۰ ثبت شوي بهرنۍ سوداګرۍ لري او په تایوان کې ۵۰ سلنه نه ډیر د بهرنۍ پانګونې جذبوي. بهرني شرکتونه چې په تایپي کې دفترونه یا سیمه اېز مرکزي دفترونه لري دا دي: ګوګل، مایکروسافټ، IBM، Intel، HSBC، Citibank، Facebook، Amazon، Apple، JP Morgan، PwC او داسي نور.[۲۷][۲۸][۲۹][۳۰][۳۱][۳۲][۳۳]

ډېری بهرني او مالي شرکتونه د تایپي په مرکزي سوداګرۍ سیمه کې یعنې د Xiny ځانګړې سیمه کې میشتېدل خوښوي. په ورته وخت کې، د ټیکنالوژۍ او بریښنا ډېرۍ شرکتونه د نیهو ټیکنالوژۍ پارک یا نانکانګ سافټویر پارک کې میشتې دي. یوازې په ۲۰۱۸ زکال کې مایکروسافټ په تایپي کې د مصنوعي پوهه د څېړنې او پراختیا مرکز جوړولو لپاره د ۳۴ میلیون ډالرو پانګوونې پلان اعلان کړ، په داسې حال کې چې ګوګل اعلان وکړ چې دا به ۳۰۰ کسان په دنده وګوماري او ۵۰۰۰ نورو کسانو ته د ماشینونو لپاره د مصنوعي پوهه په هکله روزنه ورکړي. تایپي په اسیا کې د ګوګل ترټولو لوی انجینري سیمه ګڼل کېږي. د ۲۰۱۶زکال د نړیوال سوداګرۍ پراختیا شاخص له مخې، د تایپي د سوداګرې روحیه په ټوله نړۍ کې شپږم او په اسیا کې لومړی ځای درلوده.

ګرځندوی د محلي اقتصاد یوه کوچنۍ خو د پام وړ برخه ده، چې په ۲۰۰۸ زکال کې یې شاوخوا ۳ میلیونه نړیوال سیلانیان درلودل. تایپي ډېر سیاحتي ځایونه لري او د تایوان د ۶.۸ میلیارد ډالرو سیاحت صنعت کې د پام وړ مرسته کوي.[۳۴][۳۵][۳۶][۳۷]

کلتور[سمول]

ګرځندوی[سمول]

ګرځندوی د تایپي د اقتصاد لویه برخه ګڼل کېږي. لکه څنګه چې په ۲۰۱۳ زکال کې له ۶.۳ میلیون نه زیاتو بهرني سیلانیانو د تایپي نه لیدنه کړې وه او په دې ډول تایپي په نړۍ کې ۱۵م ترټولو لیدل شوی ښار په توګه وپېژندل شو. د سيلانيانو راتګ په ۲۰۱۳ز کال کې د دغه ښار اقتصاد ته ۱۰.۸ میليارده ډالره مرسته وکړه، چې په نړۍ کې نهم او د چينایي ژبو هېوادونو په منځ کې تر ټولو لوی ښار وبلل شو.[۳۸][۳۹]

د نمانځنې ځایونه او موزیمونه[سمول]

د چیانګ کای شیک ملی یادګار ودانۍ د چین د جمهوریت پخوانی ولسمشر جنرال چیانګ کای شیک په یاد جوړ شوی، چې یو مشهور یادګاري نښه او د سیلانیانو د جذبولو نامتو ځای بلل کېږي.[۴۰]

د تایوان ملی موزیم  له ۱۹۹۹ز کال راهیسې یې په دغه نوم یاد شوی. دا د تایوان تر ټولو پخوانۍ موزیم دی، چې د ۱۹۰۸ زکال د اکټوبر په ۲۴مه د تایوان ـ جاپان استعماری حکومت ( ۱۸۹۵ - ۱۹۴۵ زکلونو) د تایوان د موزیم په توګه جوړ شو.[۴۱][۴۲][۴۳][۴۴]

د تایپي د ښکلی هنرونو موزیم په ۱۹۸۳ زکال کې په تایوان کې د لومړنی موزیم په توګه جوړ شو، چې عصری هنر ته وقف شوی و او د یاد موزیم زیاتره هنري کارونو د ١٩٤٠ز کال راهیسې د تایوانی هنرمندانو له خوا  جوړ شوي دی، چې له ۳۰ نه زیات هنری کارونه په ۱۳ برخو کې تنظیم شوی دی.[۴۵]

په ۲۰۰۱ زکال کې د تایپي د معاصر هنر موزیم په توګه یو نوی موزیم پرانستل شو، چې دا موزیم په هغه ودانۍ کې دې چېرې چې پخوا به د تایپي ښار دولتي دفترونه په کې ځای پر ځای شوي و.[۴۶]

تایپي ښار یوه ځانګړې[سمول]

تایپي ښار یوه ځانګړې ښاروالی ده چې په مستقیم ډول د اجراییه یوان( مرکزی حکومت ) تر څارلاندې ده. دا مقام څلور کلنه موده لري او د خلکو مستقیمو رایو په واسطه ټاکل کېږی. چن شوئی بین لومړی ټاکل شوی ښاروال د ډیموکراټیک مترقی ګوند نه و.[۴۷][۴۸][۴۹]

سرچينې[سمول]

  1.   د (P402) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ استشهاد فارغ (لارښود)
  2. archINFORM location ID: https://www.archinform.net/ort/5192.htm — د نشر نېټه: ۶ اگسټ ۲۰۱۸
  3. ځايي مالوماتو پېژند: https://geonames.nga.mil/gn-ags/rest/services/RESEARCH/GIS_OUTPUT/MapServer/0/query?outFields=*&where=ufi+%3D+-2637882 — د خپرولو نیټه: ۱۱ جون ۲۰۱۸
  4. https://www.stat.gov.tw/ct.asp?mp=4&xItem=47698&ctNode=549
  5. پیوستون : 1668341  — منښتلیک: Creative Commons Attribution 3.0 Unported
  6. پیوستون : d7089183-0ad8-42f1-b6e4-fff99ee6d1bf  — خپرونکی: MetaBrainz Foundation
  7. https://english.sec.gov.taipei/cp.aspx?n=2789B64DFDD8B838
  8. https://english.sec.gov.taipei/cp.aspx?n=2789B64DFDD8B838&s=71DCD83AD107CA5D
  9. https://kyivcity.gov.ua/kyiv_ta_miska_vlada/pro_kyiv/mista-pobratimi_z_yakimi_kiyevom_pidpisani_dokumenti_pro_poridnennya_druzhbu_spivrobitnitstvo_partnerstvo/
  10. "Taipei" Archived 8 December 2017 at the Wayback Machine.. Random House Webster's Unabridged Dictionary.
  11. "Taiwan-U.S. Relations". Taipei Economic and Cultural Representative Office in the United States. 4 December 2021. خونديځ د اصلي څخه ۲۵ نومبر ۲۰۲۱. د لاسرسي‌نېټه ۳۱ ډيسمبر ۲۰۲۱. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  12. "Taipei City Government: Home – I. Geographic Overview". Taipei City Government. 23 October 2006. د اصلي آرشيف څخه پر ۰۹ ډيسمبر ۲۰۱۳ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۰۴ اگسټ ۲۰۰۹. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  13. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  14. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  15. "Methods and Term Definitions". Directorate General of Budget, Accounting and Statistics. خونديځ د اصلي څخه ۱۲ ډيسمبر ۲۰۱۸. د لاسرسي‌نېټه ۰۴ اگسټ ۲۰۰۹. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  16. "The World According to GaWC 2020". GaWC - Research Network. Globalization and World Cities. د لاسرسي‌نېټه ۲۶ اگسټ ۲۰۲۰. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  17. (په April 2013 باندې). Taiwan tech industry faces up to South Korea's Samsung.
  18. Kwok, R. Yin-Wang (2005). Globalizing Taipei: the political economy of spatial development. Routledge. د کتاب پاڼې 163. د کتاب نړيواله کره شمېره 0-415-35451-X. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  19. "National Statistics, Republic of China – Latest Indicators". Directorate General of Budget, Accounting and Statistics. خونديځ د اصلي څخه ۲۷ اپرېل ۲۰۱۱. د لاسرسي‌نېټه ۱۵ مارچ ۲۰۱۰. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  20. (په 22 January 2015 باندې). Global Metro Monitor. Brookings.
  21. "Archived copy". د اصلي آرشيف څخه پر ۲۲ ډيسمبر ۲۰۱۵ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۲۰ ډيسمبر ۲۰۱۵. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)صيانة CS1: الأرشيف كعنوان (link)
  22. "亞太未來都市排名 台北僅次新加坡東京". خونديځ د اصلي څخه ۱۳ جنوري ۲۰۱۸. د لاسرسي‌نېټه ۱۳ جنوري ۲۰۱۸. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  23. "Archived copy". خونديځ د اصلي څخه ۱۹ ډيسمبر ۲۰۱۵. د لاسرسي‌نېټه ۲۰ ډيسمبر ۲۰۱۵. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)صيانة CS1: الأرشيف كعنوان (link)
  24. admin@hurun.net. "Hurun Report - Details". www.hurun.net. د اصلي آرشيف څخه پر ۰۳ مارچ ۲۰۱۸ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۱۸ جولای ۲۰۱۸. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  25. . The 25 most high-tech cities in the world. Business Insider.
  26. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  27. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  28. "ITO Invest Taipei". invest.taipei. د اصلي آرشيف څخه پر ۱۸ جولای ۲۰۱۸ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۱۸ جولای ۲۰۱۸. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  29. . Why Google, IBM & Microsoft Are All Expanding in Taiwan This Year. Forbes.
  30. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  31. "ITO Invest Taipei". invest.taipei. د اصلي آرشيف څخه پر ۱۸ جولای ۲۰۱۸ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۱۸ جولای ۲۰۱۸. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  32. "Taiwan Startups". AngelList. خونديځ د اصلي څخه ۲۷ فبروري ۲۰۱۷. د لاسرسي‌نېټه ۱۸ جولای ۲۰۱۸. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  33. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).[مړه لينکونه]
  34. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  35. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  36. "Euromonitor International's Top City Destination Ranking". 20 January 2010. خونديځ د اصلي څخه ۰۵ مارچ ۲۰۱۱. د لاسرسي‌نېټه ۲۶ جنوري ۲۰۱۰. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  37. (په 14 July 2010 باندې). Taiwan's tourism revenue on the rise: survey. Focus Taiwan News Channel
  38. (په 9 July 2014 باندې). Taipei makes list of world's top 15 tourist destinations: survey. Focus Taiwan News Channel
  39. "2014 Global Destination Cities Index" (PDF). MasterCard. خونديځ (PDF) د اصلي څخه ۱۶ سپټمبر ۲۰۱۸. د لاسرسي‌نېټه ۱۰ جولای ۲۰۱۴. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  40. "National Chiang Kai-shek Memorial Hall". 5 May 2009. د اصلي آرشيف څخه پر ۰۸ اپرېل ۲۰۰۹ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۰۹ اگسټ ۲۰۰۹. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  41. "Taipei's National Palace Museum". BBC. د اصلي آرشيف څخه پر ۱۲ نومبر ۲۰۱۲ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۰۴ جون ۲۰۰۸. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  42. (په 3 June 2007 باندې). Ancient China's treasures go digital.
  43. (په 3 June 2007 باندې). Ancient China's treasures go digital.
  44. "National Taiwan Museum: History". National Taiwan Museum. د اصلي آرشيف څخه پر ۲۲ اپرېل ۲۰۰۸ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۰۹ اگسټ ۲۰۰۹. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  45. "The History of memorial hall". National Dr. Sun Yat-sen Memorial Hall. د اصلي آرشيف څخه پر ۰۹ اپرېل ۲۰۱۵ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۱۶ ډيسمبر ۲۰۱۶. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  46. "From History to Contemporary". Museum of Contemporary Art Taipei. د اصلي آرشيف څخه پر ۲۳ فبروري ۲۰۰۹ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۰۹ اگسټ ۲۰۰۹. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  47. Kwok, R. Yin-Wang (2005). Globalizing Taipei. Routledge. د کتاب پاڼې 201. د کتاب نړيواله کره شمېره 0-415-35451-X. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (لارښود)
  48. (په 26 December 2014 باندې). New mayors, commissioners sworn in. Taipei Times.
  49. (په 10 December 2006 باندې). Taiwan Leader's Party Wins in Mayoral Vote, but Recount Is Sought.