Jump to content

پراګ

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
پراګ
Praha (چېکي )[۱]
hlavní město Praha (چېکي )[۲] ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
نښان
اړوند
پلازمېنه د
ترټولو لوړه څوکه
Teleček (en) ژباړل ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
لقب
  • Mater urbium (۱۹۲۷ – )
  • Stověžatá Praha[۳]
  • Praga Caput Regni (۱۵۱۸ – )
  • Praga Caput Rei publicae (۱۹۹۱ – ) ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
عامه معلومات
عمومي معلومات
د وګړو شمېر
  لړۍ...
۱٬۳۸۴٬۷۳۲[۷] — ۱٬۲۶۷٬۴۴۹[۸] — ۱٬۲۴۶٬۷۸۰[۹] — ۱٬۲۱۴٬۱۷۴[۱۰] — ۱٬۱۸۲٬۱۸۶[۱۰] — ۱٬۱۴۰٬۷۹۵[۱۰] — ۱٬۱۳۳٬۰۵۶[۱۰] — ۱٬۰۵۷٬۵۷۰[۱۰] — ۹۵۰٬۴۸۴[۱۰] — ۷۲۹٬۸۲۰[۱۰] — ۶۶۷٬۶۹۳[۱۰] — ۵۵۹٬۴۴۰[۱۰] — ۴۳۷٬۳۸۸[۱۰] — ۳۴۹٬۵۷۴[۱۰] — ۲۷۰٬۳۸۹[۱۰] — ۶۰٬۰۰۰ — ۳۰٬۰۰۰ — ۳۵۰٬۰۰۰ — ۷۹٬۰۰۰ — ۴۰٬۰۰۰ — ۱٬۲۵۹٬۰۷۹[۱۱] — ۱٬۲۸۰٬۵۰۸[۱۲] — ۱٬۲۹۴٬۵۱۳[۱۳] — ۱۵۷٬۷۱۳[۱۴] — ۱۶۲٬۳۲۳[۱۴] — ۸۴۸٬۸۲۳[۱۴] — ۹۳۲٬۶۵۹[۱۴] — ۱٬۰۰۵٬۳۷۹[۱۴] — ۱٬۱۸۲٬۱۸۶[۱۴] — ۱٬۲۱۴٬۱۷۴[۱۴] — ۱٬۱۶۹٬۱۰۶[۱۰] — ۱٬۳۰۸٬۶۳۲[۱۵] — ۱٬۳۲۴٬۲۷۷[۱۶] — ۱٬۳۳۵٬۰۸۴[۱۷] — ۱٬۳۰۱٬۴۳۲[۱۸] — ۱٬۲۷۵٬۴۰۶[۱۹] — ۱٬۲۶۸٬۷۹۶[۱۰] — ۱٬۳۵۷٬۳۲۶[۲۰] ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
پکښي شاملې اداري سیمي
  لړۍ...
Radotín (en) ژباړل[۲۱]Kbely (en) ژباړل[۲۱]Újezd nad Lesy (en) ژباړل[۲۱]Kunratice (en) ژباړل[۲۱]Slivenec (en) ژباړل[۲۱]Suchdol (en) ژباړل[۲۱]Lysolaje (en) ژباړل[۲۱]Nebušice (en) ژباړل[۲۱]Přední Kopanina (en) ژباړل[۲۱]Troja (en) ژباړل[۲۱]Ďáblice (en) ژباړل[۲۱]Březiněves (en) ژباړل[۲۱]Dolní Chabry (en) ژباړل[۲۱]Šeberov (en) ژباړل[۲۱]Újezd (en) ژباړل[۲۱]Křeslice (en) ژباړل[۲۱]Libuš (en) ژباړل[۲۱]Řeporyje (en) ژباړل[۲۱]Dolní Počernice (en) ژباړل[۲۱]Dolní Měcholupy (en) ژباړل[۲۱]Štěrboholy (en) ژباړل[۲۱]Petrovice (en) ژباړل[۲۱]Dubeč (en) ژباړل[۲۱]Velká Chuchle (en) ژباړل[۲۱]Lochkov (en) ژباړل[۲۱]Zbraslav (en) ژباړل[۲۱]Lipence (en) ژباړل[۲۱]Čakovice (en) ژباړل[۲۱]Vinoř (en) ژباړل[۲۱]Satalice (en) ژباړل[۲۱]Klánovice (en) ژباړل[۲۱]Koloděje (en) ژباړل[۲۱]Běchovice (en) ژباړل[۲۱]Královice (en) ژباړل[۲۱]Nedvězí u Říčan (en) ژباړل[۲۱]Kolovraty (en) ژباړل[۲۱]Benice (en) ژباړل[۲۱]Bohnice (en) ژباړل[۲۱]Braník (en) ژباړل[۲۱]Břevnov (en) ژباړل[۲۱]Bubeneč (en) ژباړل[۲۱]Černý Most (en) ژباړل[۲۱]Čimice (en) ژباړل[۲۱]Dejvice (en) ژباړل[۲۱]Háje (en) ژباړل[۲۱]Hájek u Uhříněvsi (en) ژباړل[۲۱]Hloubětín (en) ژباړل[۲۱]Hlubočepy (en) ژباړل[۲۱]Hodkovičky (en) ژباړل[۲۱]Holešovice (en) ژباړل[۲۱]Holyně (en) ژباړل[۲۱]Horní Měcholupy (en) ژباړل[۲۱]Hostavice (en) ژباړل[۲۱]Hostivař (en) ژباړل[۲۱]Hradčany (en) ژباړل[۲۱]Hrdlořezy (en) ژباړل[۲۱]Chodov (en) ژباړل[۲۱]Cholupice (en) ژباړل[۲۱]Jinonice (en) ژباړل[۲۱]Josefov (en) ژباړل[۲۱]Kamýk (en) ژباړل[۲۱]Karlín (en) ژباړل[۲۱]Kobylisy (en) ژباړل[۲۱]Komořany (en) ژباړل[۲۱]Košíře (en) ژباړل[۲۱]Krč (en) ژباړل[۲۱]Kyje (en) ژباړل[۲۱]Lahovice (en) ژباړل[۲۱]Letňany (en) ژباړل[۲۱]Lhotka (en) ژباړل[۲۱]Libeň (en) ژباړل[۲۱]Liboc (en) ژباړل[۲۱]Lipany (en) ژباړل[۲۱]Malá Chuchle (en) ژباړل[۲۱]Malá Strana (en) ژباړل[۲۱]Malešice (en) ژباړل[۲۱]Michle (en) ژباړل[۲۱]Miškovice (en) ژباړل[۲۱]Modřany (en) ژباړل[۲۱]Motol (en) ژباړل[۲۱]New Town (en) ژباړل[۲۱]Nusle (en) ژباړل[۲۱]Písnice (en) ژباړل[۲۱]Pitkovice (en) ژباړل[۲۱]Podolí (en) ژباړل[۲۱]Prosek (en) ژباړل[۲۱]Radlice (en) ژباړل[۲۱]Ruzyně (en) ژباړل[۲۱]Řepy (en) ژباړل[۲۱]Sedlec (en) ژباړل[۲۱]Smíchov (en) ژباړل[۲۱]Sobín (en) ژباړل[۲۱]Old Town (en) ژباړل[۲۱]Stodůlky (en) ژباړل[۲۱]Strašnice (en) ژباړل[۲۱]Střešovice (en) ژباړل[۲۱]Střížkov (en) ژباړل[۲۱]Točná (en) ژباړل[۲۱]Třebonice (en) ژباړل[۲۱]Třeboradice (en) ژباړل[۲۱]Uhříněves (en) ژباړل[۲۱]Veleslavín (en) ژباړل[۲۱]Vinohrady (en) ژباړل[۲۱]Vokovice (en) ژباړل[۲۱]Vršovice (en) ژباړل[۲۱]Vyšehrad (en) ژباړل[۲۱]Záběhlice (en) ژباړل[۲۱]Zadní Kopanina (en) ژباړل[۲۱]Zličín (en) ژباړل[۲۱]Žižkov (en) ژباړل[۲۱]Vysočany (en) ژباړلHorní Počernice (en) ژباړل ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
د سيمې اصلي ژبې
د حکومت مشر
د کورونو شېر
۵۷۹٬۵۰۹[۲۳] ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
وګړنوم
  لړۍ...
PražanPražankaPražákPražačkaPraguerPraganoPragois[۲۴]Pragoise[۲۴]praghesi ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
غړی د
اداري سیمه
چېک جمهوريت (۱۹۹۳ – ) ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
المنطقة التاريخية
Bohemia (en) ژباړل ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
هېواد
اړين معلومات
مهمې پېښې
کچه او لوړوالی
د ځای کچه
۴۹۶٫۲۱ كيلومتر مربع[۳۰] ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
جوړښت
جایزې
نور معلومات
وېب‌پاڼه
praha.eu (چيکی ژبه) ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
رقم الهاتف
+420 800 100 000[۳۲] ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
پوسټ‌کوډ
100 00–199 00[۳۳] — 252 26[۳۳] — 252 28[۳۳] ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
کورډي‌نېشن
۵۰°۰۵′۱۵″شمال ۱۴°۲۵′۱۷″ختیځ / 50.0875°شمال 14.4214°ختيځ / 50.0875; 14.4214 ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
Map
پراگ

پراگ ( په چیکی کې:Praha،په انگرېزي کې:Prague ) د چېک د جمهوریت پایتخت دی او د چېک تر ټولو لوی ښار دی. مساحت یی تقریبا ۵۰۰ کیلومتره مربع ده. په اوس وخت کې پراگ تقریبا ۱،۲ میلیونه نفوس لری. پراگ هم د چېک جمهوریت ثقافتی او سیاسی مرکز دی. په پراگ کې د چېک جمهوریت تر ټولو لوی هوایی اډه پرته ده. د پراگ د ترافیک ترانسپورت ډیر عصری دی.

پراګ د چیک جمهوریت پلازمېنه او تر ټولو ستر ښار او د بوهیمیا تاریخي پلازمېنه وه. د اولټاوا سیند پر غاړه پروت پراګ د ۱.۳ میلیون وګړو کور دی. دغه ښار معتدله اقیانوسي هوا لري چې دوبی په کې نسبتاً ګرم او ژمی یې سوړ وي.[۳۴]

پراګ د مرکزي اروپا یو سیاسي، کلتوري او اقتصادي قطب دی چې د رومي، ګوتیک، رنسانس او باروک معمارۍ بډایه تاریخ لري. دغه ښارد بوهیمیا د پاچاهي پلازمېنه او د مقدس روم د سترواکۍ د ګڼو سترواکانو د اوسېدو ځای و، له هغې ډلې څلورم چارلیز (۱۳۴۶- ۱۳۷۸). دا ښار د هابسبورګ سلطنت او د اطریش-هنګري سترواکۍ لپاره یو مهم ښار و. دغه ښار همدا راز د بوهیمي او پروټسټانټ اصلاحاتو، دیرش کلنې جګړې او د ۲۰مې پېړۍ په تاریخ کې د دوو نړیوالو جګړو تر منځ د چیکسلواکیا د پلازمېنې او له کمونیستې دورې وروسته دوره کې د پام وړ رول لوبولی دی.[۳۵][۳۶]

پراګ د یو شمېر نامتو کلتوري جاذبو کور دی، چې زیاتره یې له شخړو او په اروپا کې د ۲۰مې پېړۍ له ویجاړیو نه روغ رمټ راوتلي دي. په دې جاذبو کې د پراګ کلا، د چارلیز پل، د زاړه ښار څلورلاره د پراګ له نجومي ګړۍ سره، د یهودانو کوارتر، پیترین غونډۍ او وایسیهراډ. له ۱۹۹۲ ز کال راهیسې، د پراګ تاریخي مرکز د یونیسکو د نړیوال میراث په سیمو کې شامل شوی دی.

دغه ښار له لسو زیات ستر موزیمونه او همداشان بې شمېره تیاترونه، ګالري، سینماګانې او نور تاریخي نندارتونونه لري. دغه ښار د یوه ډېر عصري او د پراخې شبکې لرونکي ترانسپورتي سیستم په مټ سره نښلول شوی دی. دا ښار د پراخو دولتي او شخصي ښوونځیو کوربه هم دی، له هغې ډلې په پراګ کې د چارلیز پوهنتون، چې په مرکزي اروپا کې تر ټولو زوړ پوهنتون بلل کېږي.[۳۷]

پراګ د GaWC د څېړنو له مخې د «الفا» یا نړیوال ښار په توګه ډلبندي شوی دی. په ۲۰۱۹ ز کال کې، دا ښار د Mercer له خوا په نړۍ کې د ژوند کوونکو ښارونو په لړ کې په ۶۹ مقام راغی. په ورته کال کې، د PICSA شاخص دا ښار په نړۍ کې د ژوند کوونکو ښارونو په لړ کې په ۱۳ مقام راوستی و. د دې ښار بډایه تاریخ د دې لامل ګرځیدلی چې په یوه توریستي مقصد باندې بدل شي او له ۲۰۱۷ ز کال راهیسې، دا ښار هر کال ۸.۵ میلیونه نړیوال سیلانیان لري. په ۲۰۱۷ ز کال کې، پراګ په اروپايي ښارونو کې له لندن، پاریس، روم او استانبول وروسته تر ټولو زیات لیدل شوی پنځم ښار وګڼل شو.[۳۸][۳۹][۴۰][۴۱]

ایتمولوژي او نومونه

په چیکي ژبه کې د Praha کلیمه له زړې سلاویک ژبې práh نه اخیستل شوې ده، چې معنی یې ده «خوړ» یا «چټک»، چې دا په خپله د همدې ښار هغه اصلیت ته اشاره کوي کوم چې د اولتاوا سیند پر سر د تلو راتلو لاره وه. همدا ایتمولوژي د وارسا ښار د پراګا ولسوالۍ په اړه هم راغلې ده.[۴۲][۴۳]

د همدې نوم د سرچینې په اړه یو بل لیدلوری بیا د چیکي ژبې práh کلیمې پورې تړلې ده (چې د مورچې معنا ورکوي) او یوه افسانوي ایتمولوژي بیا د دې ښار نوم له شهزادګی میرمن لیبوشه، چې د پرمیسلیدانو د سلسلې اسطوره اې بنسټ اېښودونکي میرمن وه، هم تړلې بولي. ویل کېږي چې هغې امر کړی و چې ښار دې په داسې ځای کې جوړ شي چې یو سړی د خپل کور لپاره مورچه جوړوي.

د Praha د نوم یو بل مشتق بیا له na prazě څخه را اخیستل شوی دی، هغه اصلي اصطلاح کوم چې د شالي د غونډیو له ډبرو څخه جوړه شوې کلا ته اشاره لري. په هغه وخت کې، دا کلا شاوخوا د ځنګلونو په مټ راچاپېره شوې وه، چې د راتلونکې ښار، یعنې د سیند په مقابل لورې کې یې د زاړه ښار ټولې نهه غونډۍ او همداشان د لیزر ښار چې تر دې کلا لاندې جوړ شوی و، تر پوښښ لاندې لرل.

د همدې ښار د انګریزې املا بیا له فرانسوې ژبې څخه را اخیستل شوې ده. په ۱۹مه او د ۲۰مې پېړۍ په لومړیو کې دا په انګریزې ژبه کې د “Vague” له کلیمې سره په قافیه کې برابر تلفظ کېده: په ۱۹۶۹ کال کې په ډیزرټ ایسلنډ ډیسکس کې د میرمن ډیانا کاپر (چې په ۱۸۹۲ کال کې زېږیدلې وه) په دې ډول سره تلفظ شوی و او د لانګفیلو (۱۸۳۹) له خوا د محاصره شوې ښار په یوه بیت او همداشان د لیمریک په پراګ کې یوه زړه مېرمن وه د ایډوارد لییر (۱۸۴۶) له خوا په دې قافیه سره ویل شوی.[۴۴]

د نولسمې پېړۍ د ریاضي پوه، برنارډ بولزانو د محاسبې له مخې، دې ښار ته د «سلو منارو ښار» هم ویل کېده؛ چې د پراګ د معلوماتو د خدماتو د ادارې له مخې د دغو منارو شمېر ۵۰۰ دانې وي. پراګ ځینې نور لقبونه هم لري لکه: طلایي ښار، د ښارونو مور او د اروپا زړه.[۴۵][۴۶]

تاریخ

دا ښار د خپل زر کلن شتون په درشل کې، د پراګ له کلا څخه چې په شمال کې موقعیت لري سویل لور ته د ویشهیراډ کلا پورې پروت دی، چې د نننۍ اروپا یو مډرن هېواد پلازمېنه ده.

لرغونی تاریخ

د ډبرو د عصر په لومړیو دورو کې په دغه سیمه کې خلکو ژوند کاوه. یهودي تاریخ لیکوني، دیویډ سولومان ګانز، له سیریاکوس سپانګنبرګ نه په نقل سره ادعا کوي چې دا ښار له میلاد نه ۱۳۹۰ کاله وړاندې د یوه لرغونې پاچا، بویا له خوا د بویهام په نوم جوړ شو.[۴۷][۴۸]

له میلاد نه وړاندې به پنځمه او څلورمه پېړۍ کې دلته د سیلټیک قبیله را ښکاره شوه، چې وروسته یې بیا د یوه اپوډیوم په ګډون په زاویست چې د ننني پراګ یو کلی دی، هستوګنځایونه جوړ کړل او نوم یې پرې بوهیمیا کېښود یعنې د بويي د خلکو کور. له میلاد نه وړاندې په وروستۍ پېړۍ کې، د سیلټ قبیلې خلک ورو ورو د جرمانیک قبیلو (مارکومانني، کواډي، لومباردانو او په احتمال سره سویبي) له خوا وشړل شول او دا کار د دې لامل شو چې ځینې برخې یې د مارکوماني پاچا مرکزي وګرځي. د ننني پراګ ښار شاوخوا، په هغه نقشه کې چې په دویمه میلادي پېړۍ کې د بطلیموس له خوا کښل شوې، د کاسورګیس په نوم د یوه ژرمانیک ښار نوم یاد شوی دی.[۴۹][۵۰][۵۱][۵۲][۵۳]

د پنځمې میلادې پېړۍ په وروستیو کې، د سترې کډوالۍ په دوره کې چې لویدیځ روم سترواکي ونړیده، هغه جرمانیک قبیلې چې په بوهیمیا کې یې ژوند کاوه د ختیځ لور ته وکوچېدل او په احتمال سره په ۶مه پېړۍ کې، سلاویک قبیلو (وینیدي) د بوهیمیا په مرکزي سیمه کې ځای پر ځای شول. په را وروستیو دریو پېړیو کې، چیکي قبیلو ګن شمېر پاخه هستوګنځایونه په دغه سیمه کې جوړ کړل، چې زیاتره یې په سارکه دره، بوتوایس او لیوي هراډیک کې و.[۵۴]

د پراګ د کلا په نوم مشهوره ځای د جوړولو کار د ۹مې پېړۍ په وروستیو کې بشپړ شو، چې له ۸۰۰ کلونو راهیسې دا پاخه او کلک هستوګنځایونه پکې پراخ شول. د پراګ کلا لاندې د ډبرو تراشل ۸۸۵ کاله مخکې مخینه لري. د پراګ یوه بله غټه کلا، د Přemyslid fort Vyšehrad بیا په ۱۰مه پېړۍ کې جوړه شوه، یعنې د پراګ له کلا څخه ۷۰ کاله وروسته. د پراګ کلا د جامع کلیسا تر کنټرول لاندې ده، چې د جوړولو کار یې په ۱۳۴۴ ز کال کې پیل شو، خو تر ۲۰مې پېړۍ پورې بشپړ نه شو.[۵۵][۵۶][۵۷][۵۸]

تاریخ

يان هوس

پراگ په نهم پېړۍ کې د چېکی پرنس بوږیوی لخوا تاسیس شو. په ۹۷۳ کال کې په پراگ کې د اسقف مذهبی مقر جوړ شو. په ۱۲۵۷ کال کې پاچا پښیمیسل اوتاکار دوهم ( Přemysl Otakar II) د پراگ ښار پراخ وکړ. په ۱۴ پېړۍ کې د کارل ۴ د حکومت په دوره کې پراگ د مقدس روم دامپراتوری پایتخت شو.کارل ۴ د پراگ پایتخت پراخ کړ او په ښار کې یی ډیر ښایسته یادگارونه جوړ کړ. د کارل پل، د کارل پوهنتون او د مقدس ویټوس کليسا تر ټولو مشهور د پراگ يادگارونه دی. په ۱۳۴۴ کې په پراگ کې د لوی اسقف مقر تاسیس شو. په دی وخت کې د مقدس د ویټ کلیسا جوړول پېل شو. د کارل ۴ تر وفات وروسته زوی یی واتسلاف ۴ ( Václav IV )د چېک پاچا شو. واتسلاف ۴ ډیر نالایق پاچا وو. واتسلاف یوازې ښکاری او پېغلې خوښ کړ. په دی وخت کې یو کشیش چې نوم یی يان هوس ( Jan Hus ) وو په پراگ کې په یوه کلیسا کې د کاتولیک د روحانیونو انتقاد وکړ. یان هوس خلکو ته وویل چې د کاتولیک روحانیونه او چېکی اشرافیان د خدای د دستورونو په مطابق ژوند نه کوی او دغه روحانونو پر خلکو ظلمنه کوی. پاپ او روحانیونه یان هوس د روحانیونو ټولنې ته دعوت وکړ. کله چې یان هوس ټولنې ته ورسېدل نو روحانیونو یی ونیول. د یان هوس تر نیولو وروسته د کاتولیک روحانیونو وویل چی یان هوس کافر دی. په ۱۴۱۵ کال کې یان هوس د اور په وسطه وژل شو. یان هوس تر وفات وروسته د چېک په پاچایی کې لوی قیام پېل شو. په ۱۴۲۰ کال کې صلیبی اردو پر پراگ برید وکړ مگر قیامکوونکی د چیک پاچایی د بیلو بیلو سیمو پراگ ته راغلل او صلیبی اردو د قیامکوونکی لخوا ماته وخورله.

نوې زمانه

رودلف ۲ هابسبورگ

په ۱۵۲۶ کال کې د چېک هېواد د هابسبورگ پاچانو لاس ته راوړل. په ۱۵۸۳ کال کې د هابسبورگ امپراتور رودولف ۲ ( Rudolf II) ( ۱۵۲۲-۱۶۱۲ ) په پراگ کې خپل مقر جوړ کړ. رودولف ۲ هنر او علم ډیر خوښ کړ. هنرمندان او پوهان د نړی د بیلو بیلو سیمو پراگ ته راتلل. په دی وخت کې پراگ د اروپا ثقافتی او علمی مرکز وو. په ۱۶۱۸ کال کې ددېرش کالو جگړه ( ۱۶۱۸-۱۶۴۸ ) پیل شوه. په ۱۶۴۸ کال کې د سویدن اردو پراگ ته ورسیدل او د هبزبورگ قیمتی ټولونه غلا وکړ.

چکوسلواکیا

په ۱۹۱۸ کال کې تر نړی جگړه وروسته د چکوسلواکیا جمهوریت تاسیس شو او پراگ پایتخت یی شو. د چکوسلواکیا لمړی ولسمشر توماس گاریک ماساریک (Tomáš Garrigue Masaryk) وو چې د پراگ په کلا کې د ولسمشر اداره یی جوړ کړه. په ۱۹۳۹ کال کې نازی پوځ پراگ ونیول او پراگ د نازی پروټیکتور مقر شو. په دی وخت کې نازی د چېک پر خلکو ډېر ظلمنه کول. په ۱۹۴۵ کال کې شوروی پوځ پراک ته ورسېدل او پراگ د شوروی پوځ لخوا خپلواک شو. جگړه وروسته پراگ د چکوسلواک سوسیلیستی جمهوریت پایتخت شو.

د چېک جمهوریت پایتخت

پراگ د چېک د ولسمشر او حکومت مقر دی. د ولسمشر اداره د پراگ په کلا کې پروت دی. د مشرانو جرگه ( د سنات جرگه ) او پارلمان د پراک په مرکز کې پروت دی. په پراگ کې هم مهم وزارتونه، علی عدالت او د عسکرو اعلی قوماندانی پروت دی.

د پراگ لېږدونه ( ترافیک ترانسپورت )

میترو

د پراگ لېږدونه ډیر عصری ده. په پراگ کې د چېک تر ټولو لوی او عصری د نړیوال هوایی میدان پروت دی چې د روزینې ( Ruzyně) په نوم یادېږی. دغه هوایی میدان دوه ټیرمنالونه لری. میترو ( د ځمکې لاندی ښاری ریل ) د پراگ تر ټولو مشهور د ترافیک ترانسپورت دی. هره ورځ په ميترو کې تقریبا یو میلیونه مسافران سپرېږی. میترو درې خطونه او 57 تمځایونه لری. په پراگ کې هم د سرویس او ترام عصری لیږدونه شته. هر مسافر باید ټکټ رانسی. په اوس وخت کې د ټکټ قیمت د یو سفر لپاره ۲۶ کورونونه دی ( تقریبا ۲ ډالرونه ). مسافر کولای سی دغه ټکټ د ورځپانې په مغازه کې یا په سرویس کې رانسی. په پراگ کې پرته له سرویس، ټرام او ميترو نه مسافر په ټکسی کې سپرېدلای سی. د ټکسی تمځایونه د ښار په مرکز کې ، په هوایی میدان کې او داورگاډی په تمځایونه کې پراته دی. مگر په ټکسی کې عموما ډېر خلک نه سپرېږی ځکه د ټکسی کرایه ډېر زیاته ده.



پراگ د چېک جمهوريت پلازمېنه
  1. "Register of territorial identification, addresses and real estates". لاسرسي‌نېټه ۴ جون ۲۰۲۳. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); تحقق من التاريخ في: |access-date= (لارښود)
  2. Reference URL: https://www.gleif.org/lei-files/20170831/GLEIF/20170831-GLEIF-concatenated-file.zip.
  3. Reference URL: https://www.prahaneznama.cz/jine-zajimavosti/praha-stovezata/. اثر ژبه: چيکی ژبه.
  4. Reference URL: https://vdp.cuzk.cz/vdp/ruian/kraje1960/31. Retrieved: ۱۴ سپټمبر ۲۰۲۰.
  5. Stated in: '. Retrieved: ۱۸ اگسټ ۲۰۱۹. Publisher: Czech Office of Surveying and Cadastre.
  6. Administrative district of Czech municipality with expanded powers ID: 19.
  7. Stated in: '. Retrieved: ۱۹ مې ۲۰۲۴. ليکوال: Czech Statistical Office. Publisher: Czech Statistical Office. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۱۷ مې ۲۰۲۴.
  8. Stated in: Population of Municipalities - 1 January 2016. ليکوال: Czech Statistical Office. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۲۹ اپرېل ۲۰۱۶.
  9. "Počet obyvatel v obcích České republiky k 1. 1. 2013" (PDF) (په چيکی ژبه و ). Czech Statistical Office. لاسرسي‌نېټه ۱ مې ۲۰۱۴. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); تحقق من التاريخ في: |access-date= (لارښود)CS1 maint: extra punctuation (link) صيانة CS1: لغة غير مدعومة (link)
  10. ۱۰٫۰۰ ۱۰٫۰۱ ۱۰٫۰۲ ۱۰٫۰۳ ۱۰٫۰۴ ۱۰٫۰۵ ۱۰٫۰۶ ۱۰٫۰۷ ۱۰٫۰۸ ۱۰٫۰۹ ۱۰٫۱۰ ۱۰٫۱۱ ۱۰٫۱۲ ۱۰٫۱۳ Stated in: Historical lexicon of municipalities in the Czech Republic – 1869–2011. Publisher: Czech Statistical Office. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۲۱ ډيسمبر ۲۰۱۵.
  11. Reference URL: https://www.czso.cz/documents/10180/20556287/1300721501.pdf.
  12. Stated in: Population of Municipalities - 1 January 2017. Retrieved: ۴ مې ۲۰۱۷. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۲۸ اپرېل ۲۰۱۷. ليکوال: Czech Statistical Office.
  13. Stated in: Population in municipalities - 1 January 2018. Retrieved: ۱ مې ۲۰۱۸. ليکوال: Czech Statistical Office. Publisher: Czech Statistical Office. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۳۰ اپرېل ۲۰۱۸.
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ ۱۴٫۳ ۱۴٫۴ ۱۴٫۵ ۱۴٫۶ Retrieved: ۴ سپټمبر ۲۰۱۸. Stated in: Historický lexikon obcí České republiky 1869–2005. Publisher: Czech Statistical Office. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۲۰۰۶.
  15. Stated in: Population in municipalities - 1 January 2019. Retrieved: ۴ مې ۲۰۱۹. ليکوال: Czech Statistical Office. Publisher: Czech Statistical Office. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۳۰ اپرېل ۲۰۱۹.
  16. Stated in: Population in municipalities - 1 January 2020. Retrieved: ۱ مې ۲۰۲۰. ليکوال: Czech Statistical Office. Publisher: Czech Statistical Office. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۳۰ اپرېل ۲۰۲۰.
  17. Stated in: Population in municipalities - 1 January 2021. Retrieved: ۳۰ اپرېل ۲۰۲۱. ليکوال: Czech Statistical Office. Publisher: Czech Statistical Office. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۳۰ اپرېل ۲۰۲۱.
  18. Stated in: '. Retrieved: ۱۸ اپرېل ۲۰۲۲. اثر ژبه: چيکی ژبه. ليکوال: Czech Statistical Office.
  19. Stated in: Population in municipalities - 1 January 2022. Retrieved: ۲ مې ۲۰۲۲. ليکوال: Czech Statistical Office. Publisher: Czech Statistical Office. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۲۹ اپرېل ۲۰۲۲.
  20. Stated in: Population in municipalities – 1 January 2023. Retrieved: ۲۵ مې ۲۰۲۳. ليکوال: Czech Statistical Office. Publisher: Czech Statistical Office. اثر ژبه: چيکی ژبه. د خپرولو نیټه: ۲۳ مې ۲۰۲۳.
  21. ۲۱٫۰۰۰ ۲۱٫۰۰۱ ۲۱٫۰۰۲ ۲۱٫۰۰۳ ۲۱٫۰۰۴ ۲۱٫۰۰۵ ۲۱٫۰۰۶ ۲۱٫۰۰۷ ۲۱٫۰۰۸ ۲۱٫۰۰۹ ۲۱٫۰۱۰ ۲۱٫۰۱۱ ۲۱٫۰۱۲ ۲۱٫۰۱۳ ۲۱٫۰۱۴ ۲۱٫۰۱۵ ۲۱٫۰۱۶ ۲۱٫۰۱۷ ۲۱٫۰۱۸ ۲۱٫۰۱۹ ۲۱٫۰۲۰ ۲۱٫۰۲۱ ۲۱٫۰۲۲ ۲۱٫۰۲۳ ۲۱٫۰۲۴ ۲۱٫۰۲۵ ۲۱٫۰۲۶ ۲۱٫۰۲۷ ۲۱٫۰۲۸ ۲۱٫۰۲۹ ۲۱٫۰۳۰ ۲۱٫۰۳۱ ۲۱٫۰۳۲ ۲۱٫۰۳۳ ۲۱٫۰۳۴ ۲۱٫۰۳۵ ۲۱٫۰۳۶ ۲۱٫۰۳۷ ۲۱٫۰۳۸ ۲۱٫۰۳۹ ۲۱٫۰۴۰ ۲۱٫۰۴۱ ۲۱٫۰۴۲ ۲۱٫۰۴۳ ۲۱٫۰۴۴ ۲۱٫۰۴۵ ۲۱٫۰۴۶ ۲۱٫۰۴۷ ۲۱٫۰۴۸ ۲۱٫۰۴۹ ۲۱٫۰۵۰ ۲۱٫۰۵۱ ۲۱٫۰۵۲ ۲۱٫۰۵۳ ۲۱٫۰۵۴ ۲۱٫۰۵۵ ۲۱٫۰۵۶ ۲۱٫۰۵۷ ۲۱٫۰۵۸ ۲۱٫۰۵۹ ۲۱٫۰۶۰ ۲۱٫۰۶۱ ۲۱٫۰۶۲ ۲۱٫۰۶۳ ۲۱٫۰۶۴ ۲۱٫۰۶۵ ۲۱٫۰۶۶ ۲۱٫۰۶۷ ۲۱٫۰۶۸ ۲۱٫۰۶۹ ۲۱٫۰۷۰ ۲۱٫۰۷۱ ۲۱٫۰۷۲ ۲۱٫۰۷۳ ۲۱٫۰۷۴ ۲۱٫۰۷۵ ۲۱٫۰۷۶ ۲۱٫۰۷۷ ۲۱٫۰۷۸ ۲۱٫۰۷۹ ۲۱٫۰۸۰ ۲۱٫۰۸۱ ۲۱٫۰۸۲ ۲۱٫۰۸۳ ۲۱٫۰۸۴ ۲۱٫۰۸۵ ۲۱٫۰۸۶ ۲۱٫۰۸۷ ۲۱٫۰۸۸ ۲۱٫۰۸۹ ۲۱٫۰۹۰ ۲۱٫۰۹۱ ۲۱٫۰۹۲ ۲۱٫۰۹۳ ۲۱٫۰۹۴ ۲۱٫۰۹۵ ۲۱٫۰۹۶ ۲۱٫۰۹۷ ۲۱٫۰۹۸ ۲۱٫۰۹۹ ۲۱٫۱۰۰ ۲۱٫۱۰۱ ۲۱٫۱۰۲ ۲۱٫۱۰۳ ۲۱٫۱۰۴ ۲۱٫۱۰۵ ۲۱٫۱۰۶ ۲۱٫۱۰۷ ۲۱٫۱۰۸ ۲۱٫۱۰۹ Stated in: Czech location identification system. Retrieved: ۳ نومبر ۲۰۱۶. Publisher: Czech Office of Surveying and Cadastre.
  22. "Mateřský jazyk | Sčítání 2021". لاسرسي‌نېټه ۱۷ اپرېل ۲۰۲۳. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); تحقق من التاريخ في: |access-date= (لارښود)
  23. Reference URL: https://www.czso.cz/staticke/data/2000013/KRAJE/Hlavni_mesto_Praha/SPKR550_3018.pdf.
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ Reference URL: http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf.
  25. Reference URL: https://en.unesco.org/creative-cities/prague. Retrieved: ۹ جون ۲۰۲۱.
  26. Reference URL: https://cn.wtcf.org.cn/citys/3478-2.html.
  27. Reference URL: https://www.lhc-s.org/member_cities/index.php. Retrieved: ۲۸ مې ۲۰۲۴. Archive URL: https://web.archive.org/web/20240528114922/https://www.lhc-s.org/member_cities/.
  28. Reference URL: https://www.ovpm.org/wp-content/uploads/2024/03/liste-villes-en-regle-pour-page-web12-03-2024.pdf. Retrieved: ۳۱ ډيسمبر ۲۰۲۳. Archive URL: https://web.archive.org/web/20240528143447/https://www.ovpm.org/members/cities/.
  29. ArchINFORM location ID: 1752. Stated in: آرک انفارم. Retrieved: ۲۷ جنوري ۲۰۲۴. اثر ژبه: جرمني ژبه.
  30. Stated in: Malý lexikon obcí České republiky - 2017. Retrieved: ۲۸ اگسټ ۲۰۱۸. Publisher: Czech Statistical Office. د خپرولو نیټه: ۱۵ ډيسمبر ۲۰۱۷. ليکوال: Czech Statistical Office.
  31. Reference URL: https://www.president.gov.ua/documents/7422022-44597. Retrieved: ۲۹ اکتوبر ۲۰۲۲.
  32. "Pražské kontaktní centrum". Prague City Hall. لاسرسي‌نېټه ۲۱ مارچ ۲۰۲۳. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); تحقق من التاريخ في: |access-date= (لارښود)
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ ۳۳٫۲ Stated in: Register of territorial identification, addresses and real estates. Retrieved: ۲۸ فبروري ۲۰۲۳.
  34. "Czech Republic Facts". World InfoZone. خونديځ د اصلي څخه ۱۸ مې ۲۰۱۱. لاسرسي‌نېټه ۱۴ اپرېل ۲۰۱۱. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)کينډۍ:Unreliable source?
  35. "Czech Republic". Worldatlas.com. خونديځ د اصلي څخه ۰۱ ډيسمبر ۲۰۱۱. لاسرسي‌نېټه ۰۴ ډيسمبر ۲۰۱۱. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)کينډۍ:Unreliable source?
  36. "Short History of Bohemia, Moravia and then Czechoslovakia and Czech Republic". hedgie.eu. 2015. د اصلي آرشيف څخه پر ۱۸ مې ۲۰۱۶ باندې. لاسرسي‌نېټه ۰۷ اپرېل ۲۰۱۶. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  37. "Charles University Official Website". خونديځ د اصلي څخه ۲۹ اکتوبر ۲۰۰۷. لاسرسي‌نېټه ۲۱ اپرېل ۲۰۲۲. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  38. "The World According to GaWC 2018". GaWC. خونديځ د اصلي څخه ۰۳ مې ۲۰۱۷. لاسرسي‌نېټه ۲۸ جنوري ۲۰۱۹. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  39. "Quality of Living City Ranking | Mercer". mobilityexchange.mercer.com. خونديځ د اصلي څخه ۱۸ اپرېل ۲۰۱۸. لاسرسي‌نېټه ۳۰ مې ۲۰۱۹. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  40. "The PICSA Index". piscaindex.com. خونديځ د اصلي څخه ۰۸ مارچ ۲۰۲۱. لاسرسي‌نېټه ۰۲ جولای ۲۰۲۱. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  41. (په 8 November 2017 باندې). Top 100 City Destinations Revealed: Prague among Most Visited in the World. Expats.cz.
  42. Lucy S. Dawidowicz – The Golden Tradition: Jewish Life and Thought in Eastern Europe, 1996, p. 351. "Then you surely knew also Reb Shmuel on the other side of the Vistula, in Praga! Praga, the threshold of Warsaw—the aroma of the country, with its broad fields, so many times desolated by wars and fires and rebuilt..."
  43. "What's in a name? Prague History lesson". praguesummer.com. 22 February 2016. خونديځ د اصلي څخه ۱۴ مارچ ۲۰۱۷. لاسرسي‌نېټه ۱۴ مارچ ۲۰۱۶. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  44. "Interview with Lady Diana Cooper". Desert Island Discs. 24 March 1969. خونديځ د اصلي څخه ۰۳ فبروري ۲۰۱۹. لاسرسي‌نېټه ۰۲ فبروري ۲۰۱۹. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  45. (په 5 August 2010 باندې). Kolik věží má "stověžatá" Praha? Nadšenci jich napočítali přes pět set. idnes.cz. Mladá fronta DNES
  46. "Visit Prague, the City of a Hundred spires". prague.fm. خونديځ د اصلي څخه ۱۰ اگسټ ۲۰۱۵. لاسرسي‌نېټه ۱۹ اگسټ ۲۰۱۵. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  47. Demetz, Peter (1997). "Chapter One: Libussa, or Versions of Origin". Prague in Black and Gold: Scenes from the Life of a European City. New York: Hill and Wang. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-0-8090-7843-1. لاسرسي‌نېټه ۰۷ اپرېل ۲۰۱۶. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  48. Dovid Solomon Ganz, Tzemach Dovid (3rd edition), part 2, Warsaw 1878, pp. 71, 85 (online Archived 21 April 2022 at the Wayback Machine. )
  49. Demetz, Peter (1997). "Chapter One: Libussa, or Versions of Origin". Prague in Black and Gold: Scenes from the Life of a European City. New York: Hill and Wang. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-0-8090-7843-1. لاسرسي‌نېټه ۰۷ اپرېل ۲۰۱۶. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  50. Kenety, Brian (29 October 2004). "Unearthing Bohemia's Celtic heritage ahead of Samhain, the 'New Year'". Czech Radio. خونديځ د اصلي څخه ۱۰ اگسټ ۲۰۱۶. لاسرسي‌نېټه ۰۹ اگسټ ۲۰۱۶. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  51. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  52. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  53. Dovid Solomon Ganz, Tzemach Dovid (3rd edition), part 2, Warsaw 1878, pp. 71, 85 (online Archived 21 April 2022 at the Wayback Machine. )
  54. Demetz, Peter (1997). "Chapter One: Libussa, or Versions of Origin". Prague in Black and Gold: Scenes from the Life of a European City. New York: Hill and Wang. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-0-8090-7843-1. لاسرسي‌نېټه ۰۷ اپرېل ۲۰۱۶. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  55. "Slované na Hradě žili už sto let před Bořivojem –". Novinky.cz. خونديځ د اصلي څخه ۰۵ اپرېل ۲۰۱۱. لاسرسي‌نېټه ۱۴ اپرېل ۲۰۱۱. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  56. "Archaeological Research – Prague Castle". Hrad.cz. 8 July 2005. د اصلي آرشيف څخه پر ۰۱ اپرېل ۲۰۰۹ باندې. لاسرسي‌نېټه ۳۰ مې ۲۰۱۱. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  57. "TOP MONUMENTS – VYŠEHRAD". praguewelcome.cz. د اصلي آرشيف څخه پر ۱۲ مارچ ۲۰۱۳ باندې. لاسرسي‌نېټه ۱۴ نومبر ۲۰۱۳. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  58. . 5 of the Best Gothic Buildings in Prague | Architectural Digest. Architectural Digest.