ميترو

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
د پراگ ميترو

ميترو يعنی تر ځمکی لاندی برقی يا برېښنايي گاډی د ترافيک د لېږدچارو څخه دي چی د ١٨٩٠ کال د دسمبر په اتمه نيټه د لومړی ځل لپاره په لندن کی په کار ولويد او ورسپی په ١٨٩٨ کال په پاريس کی، په ١٨٩٧ کال په امريکا کی، په ١٩٠٢ کال په آلمان کی، په ١٩٣٥ کال په مسکو کی ، په ١٩٥٤ کال په کانادا کی په ۱۹۷۴ کال کی په پراگ کی او په ١٩٦۴ کال په بېجينگ کی هم د دوه ويشتو کيلومترو په اوږدوالی د چين لومړی ميترو جوړ شوي دی، د يادونی وړ خبره دا ده چی ميترو د چين تر مرستی لاندی په تهران کی هم جوړه او د سيلانيانو په وړلو راوړلو يی پيل کړی٠ پرته له ميترو څخه د تيری پيړی په شپږمه لسيزه کی د اروپايی پرمختللو هېوادونو په ښارونو کی د سيلانيانو د زياتوالی له امله د ټرام گاډی پر بنسټ او د ميترو د ښيگڼی په منلو سره د سپک ريل په واسطه برقی گاډی تر استفادی لاندی راغلل، د سپک ريل په وسيله اورگاډی د ځمکی په سطح باندی حرکت کوی او هر ساعت له لسو زرو څخه تر ديرشو زرو تنو پوری سيلانيان ليږدوی٠ دغه ډول گاډی هر ساعت ديرش يا څلويښتو کيلو متره لاره وهلی شی، خو د جوړيدو لگښت يی له ميترو څخه دوه په دريمه يا نيمه برخه ارزان دی او داسی ښيگڼی لری چی د حرکت په وخت کی يی زوږ اوغږ ټيټ، د سيلانيانو لپاره ډېر ارام او چټک دی ، چاپيريال ته هيڅ ککړتيا نه رسوی، د استفادی موده يی اوږده او د سيلانيانو د وړلو راوړلو اندازه يی زياته او اداره يی هم ساده ده او داسی نوری ښيگنی٠ د چين په شانگهای کی د چين لومړی اوسپنيزه سپکه پټلۍ څو کاله دمخه جوړه شويده٠ له ميترو او سپک ريل گاډی څخه پرته د بېلا بېلو هېوادونو په ښارونو او د ښارونو ترمنځ اوسپنيزی لاری هم غزيدلی دی ځکه چی د ميترو په پرتله د اوسپنيزی لاری په واسطه د مسافرو د وړلو را وړلو اندازه ډېره زياته ده او هر ساعت تقريبأ له څلويښتو زرو څخه تر شپيتو زرو تنو پوری مسافر وړلی شی چی دغه شمېر د ميترو په پرتله يو نيم برابر دی٠ ميترو يوازی د ښار د مرکزی سيمی تر ځمکی لاندی د سيلانيانو لپاره خدمت کوی، خو ښاری اوسپنيزه لاره د ښار په شاوخوا کی غزيږی٠ د سپک ريل په واسطه له گاډی او ښاری اورگاډی څخه مقناطيسی گاډی ډېری عصری ترانسپورتی وسيلی دی او په جاپان او آلمان کی تر ازمويښتی استفادی لاندی راغلی دی٠