محمد صديق پسرلی

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
Jump to navigation Jump to search
استاد محمد صديق پسرلی
محمد صديق پسرلی

استاد محمد صديق پسرلى (وری، ۱۳۰۷ هـ. ل. غزني - د ۱۳۹۲ ل.ل د مرغومي ۲۲، هند، ډيلی)(د ۲۰۱۴ ز کال د جنوري ۱۲) (په انگرېزي: Mohammad Seddiq Pasarly) د پښتو ژبې د غزليزې شاعرۍ تاند شاعر وو، چې د کورنۍ نژدې ټول غړي يې ليکوالان او فرهنگيان دي .

مخينه

محمد صدیق پسرلی د رمضان خان زوی پر ۱۳۰۷ لمریز کال د وري په میاشت کې د غزني د قره باغ په لویه کلا کې زېږېدلی دی. د ژوندانه لومړي څلور کاله يې په خپل زېږنځاى او پلرني کلي کې تېر کړل، تر دې وروسته بيا له خپلې کورنۍ سره د کندوز ولايت ته کډه شوی.

زده کړې

محمد صديق پسرلي خپلې لومړنۍ زده کړې د کندوز ولايت په شېرخان لېسه کې سر ته رسولې دي. د ځوانۍ ټول عمر يې د کندوز ولايت په چهار دره کې تېر کړ، چې د شعر لومړنى څرک يې هم په همدې سيمه کې د ادب د غرونو په څوکو لگېدلی دی . د څه کار او بار لپاره يې د هېواد مرکز کابل ښار ته مخه کړه خو تر څه مودې وروسته، کله چې په هېواد کې د کورنيو جگړو اور بل شو، دى هم د ډېرو نورو افغانانو په څېر له هېواده کډې کولو ته اړ شو او د پاکستان هېواد خواته يې مخه کړه.

مدني حالت او کورنۍ

محمد صديق پسرلي څلور ځامن لري، چې امان الله ساهو، عصمت څاروان، اېمل پسرلى، اجمل پسرلى او اسد الله غضنفر نوميږي .

ادبي او هنري فعاليت

كه څه هم محمد صديق پسرلى په اوسني پېر كې د هندي سبك لاروى شاعر گڼل كېږي، خو په شعرونو كې د جوت فكر او پيغام شتون، دى د يوې جلا لارې او سبك څښتن شاعر راپيژني، ځكه د ده شعر پر ښكلاييز اړخ سربېره جوت مانيز اړخ هم لري او دا هغه خصوصيت دى، چې ډېرى ادبپوهان يې د لويو شاعرانو خاصه او ځانگړنه په گوته كوي.

د دغه شاعر شاعري کلاسيک سبک لري، شاعري يې په فطرت كې گډه ده. پخپله ښاغلی پسرلى هم په همدې نظر دى او ښه شاعري هغه شاعري گڼي، چې فطري وي:

داسې ډېر خلك وينم، چې په ډېر كم عمر باندې شعر وايي او ډېر خلك دي، چې تر ډېره عمره يا كاله پورې كوښښ كوي، خو بيا هم يو شعر نه شي ويلاى. زه د دې خبرې طرفدار يم، چې بعضې خلك فطري شاعران دي او په لږ لوست او لږو معلوماتو ښه شيان ويلاى شي، خو بعضې خلكو ډېر تحصيل هم كړى وي، ډېر كوښښ هم كوي، ډېر زحمت هم وباسي، ان داسې خلك مې ليدلي، چې په يوه غزل باندې شپې او ورځې تېروي او بالاخره په ظاهره په غزل كې يې كوم نقص هم نه وي، خو ليكن هيڅ خوند نه لري او دا ځكه چې دى فطري شاعر نه دى

په کډوالۍ کې فرهنگي چوپړ

پسرلی پر ۱۳۵۹ ل کال پېښور ته مهاجر شوی او د شپيتمو كلونو په لومړيو كې يې دسپېدې په نامه يوه مجله راوكښله، چې تر ۱۳۶۴ ل کاله پورې په منظم ډول چاپېده، خو وروسته وروسته بيا له چاپه پاتې شوه. بيا يې په دويم ځل په ۱۳۶۶ كې د دې مجلې په چاپ لاس پورې كړ او ورسره يې د افغان كلتوري ټولنې بنسټ هم كېښود. تر دې څه موده وروسته يې د افغان ادبي بهير بنسټ كېښود او د هغه مشري يې ومنله. پر ۱۳۷۷ ل کال كډون كابل ته راغى او په خپل كور كې په ادبي هڅو بوخت شو.

چاپي نښيرونه يې

تر اوسه د دغه نوميالي شاعر او ليكوال د شعرونو او كيسو څو ټولگې چاپ او خپرې شوې دي. لومړنۍ مجموعه يې د كوكچې په نامه په ۱۳۳۰ كال په بدخشان كې چاپ شوې او په همدغه كال يې د يوناني شاعرې بېلټس ترانې هم په نظم وژباړلې، چې د چاپ په گاڼه وپسولل شوې. څه كم دېرش كاله وروسته، په ۱۳۶۱ ل کال يې د پاسني په مستعار نامه د وطن وير په نوم د حماسي او انتقادي شعرونو ټولگه چاپ شوه. كال وروسته يې د ليوني باد په نامه د طنزونو ټولگه خپره شوه. "داسې هم وو" او "سره غالۍ" په نومونو د لنډو كيسو ټولگې يې د شپېتمو كلونو په نيمايي كې چاپ او خپرې شوې. بيا يې د نن، پرون او سبا په نامه د څلورنيم سوه بيتونو په شمېر يوه قصيده چاپ شوه. د شپيتمو كلونو په وروستيو كې يې د ټاگور د گيتانجلي نښير د پښتو كړې منظومې ژباړه خپره شوه. پر همدغو كلونو يې د "زهرې" په نامه يوه منظومه او بيا يې د پسته اور په نامه د څلورېزو ټولگه چاپ او خپره شوه. تر دې وروسته استاد د گڼو ليكوالو او شاعرانو په غوښتنه د خپلو غزلونو په خپراوي لاس پورې كړ. لومړى يې ماته شپيلۍ او بيا يې د نى كوڅه چاپ كړه، تېر كال يې لومړى د كوچى ملا په نامه ناول او ورپسې يې د لمركجاوه په نامه د نظمونو كتاب د چاپ په گاڼه وپسولل شول.

صديق پسرلى او نور ادبي ځېلونه

تر دې ځايه زموږ بحث د استاد پسرلي د غزل په اړه و او هغه مو د غزل سالار شاعر په توگه وپېژانده، خو هغه يوازې د غزل شاعر نه دى، بلكې قصيدې، څلوريزې، نظمونه او منظومې يې هم ليكلي دي. په لنډو ټكو كې كه ووايو استاد پسرلي د شعر په ټولو قالبونو كې شاعري كړې او په ټولو كې يې د خپل شاعرانه قوت ثبوت وړاندې كړى دى. كاروان همدا خبره كوي: (( پسرلى صاحب غزل هم ليكي، قصيده هم ليكي او نظمونه هم. كه په ځير سره وگورو داسې ډېر كم شاعران پيدا كېږي، حتي كه ووايم ډېره ناممكنه ده، چې هغه دې په دې ټولو قالبونو كې خپل شعريت برقرار وساتي. موږ ته ډېر لوى لوى شاعران معلوم دى، چې هغوى به ښه غزل ليكي، مثلا حمزه بابا، چې واقعا د پښتو غزل عظيم شاعر دى، غني خان ډېر بهترين نظمونه لري، خو غني خان ورسره ترڅنگ غزل نه لري. حمزه بابا نظمونه ليكلي دي، خو د حمزه بابا ټول نظمونه، چې دي هسې نه دي لكه د هغه غزلې، خو پسرلى صاحب هغه شاعر دى، چې هم قصيده، هم غزل او هم هغه نور قافيه وال نظمونه په ډېر عجيب انداز ليكي.))

يون هم په همدې نظر دى: (( له غزل پرته، څلورېزې يې دي، چې د ډېر فكر انتقالونكې دي، خو ډېره زياته ښكلا، چې ده هغه د ده په غزلونو كې پرته ده او تر هغه وروسته په څلورېزو كې يې دې ښكلا ته تم كېږو.))

د پسرلي صاحب شعرونه له گڼو نورو ښكلا او باريكيو هم برخمن دي او په كار ده، چې افغان كره كتونكي او ادبپوهان پخپلو څېړنو كې دغه ښكلاوې او ځانگړنې رابرسېره او د دغه حقدار او نوميالي شاعر حق په ځاى كړي.

مړينه

استاد محمد صديق پسرلي د ۱۳۹۲ لمريز کال د مرغومي پر ۲۲ د هند د ډيلي ښار په یوه روغتون کې د ورپېښې ناروغۍ لامله د ۸۵ کلو په عمر له دې نړۍ سترگې پټې کړې .

چاپي اثار

  1. پسته ور
  2. د نى کوڅه
  3. کوچى ملا (ناول)
  4. بخملي صحرا (ناول)
  5. غزل بڼ

باندنۍ تړنې

سرچينې

  1. کليد راډيو
  2. بهير ويبپاڼه
  3. http://www.pasarlay.com/?p=789
  4. http://www.bbc.co.uk/pashto/afghanistan/2014/01/140112_im_mohammad_sediq_pasarly_died.shtml