ماري کیوري

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی
ماري سکلودوسکا کیوري
(فرانسیسی: Marie Curie)
(پولش: Maria Skłodowska-Curie د (P1559) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
شاوخوا کال 1920م
شاوخوا کال 1920م

د شخص معلومات
زیږون نوم (پولش: Marya Salomea Skłodowska)[۱]  د (P1477) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
پيدايښت ۷ نومبر ۱۸۶۷(1867-11-07)
Warsaw, Kingdom of Poland, then part of Russian Empire[۲]
مړینه ۴ جولای ۱۹۳۴ میلادی (په ۶۶ کلنۍ کې)
Passy, Haute-Savoie, France
د مړینې لامل Aplastic anemia
استوګنځای پاريس (۱۸۹۱–)  د (P551) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
تابعیت
  • Poland (by birth)
  • France (by marriage)
ميړه Pierre Curie (1859–1906) m. 1895
اولاد
عملي ژوند
تعلیم پاریس پوهنتون (۱۸۹۱–۱۸۹۳)
پاریس پوهنتون
پاریس پوهنتون (–۱۸۹۴)  د (P69) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
تخصص تعلیم پنځپوهنه
پنځپوهنه
شمېرپوهنه  د (P69) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
تعلیمی اسناد Master of Science
Doctor of Science
Master of Science  زمرہ:صفحات مع تعلیمی سندزمرہ:صفحات مع تعلیمی سند د (P69) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
دنده اټومي ساينسپوه  د (P106) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
کاروونکي ژبه(ي) روسي[۳]
فرانسوي[۴]  د (P1412) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
د کړنې څانګه کيميا[۵]
پنځپوهنه[۵]  د (P101) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
دندې پاریس پوهنتون  د (P108) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
لاسلیک
ماري کیوري

ويبپاڼه
ربط=انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس مخ پر IMDB مخونو  د (P345) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
  د (P935) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړئ
یادښتونه نوموړی یوازې ښځه ده چی دوی د نوبل جایزی یی په دوه مختلفو علومو کی وګټلی..

ماري کيوري (په انگریزي: Maria Salomea Curie—Skłodowska) ماري په ۱۸۶۷ کې د نومبر په ۷ نېټه په پولنډ کې زېږېدلې او د جولای په ۴ په ۱۹۳۴ د فرانسې په سالانچېس کې مړه شوې. ماري پولنډ کې پېدا شوې فرانسوی فزیک پوه ده چې په رادېو اکتیف کارونو کې ډېره مشهوره وه. او دنړي جاېزه ېې هم دوه ځلې گټلې . په ۱۹۰۳ کې دې او مېړه دواړو ته نړیواله ورکړل شوه. په ۱۹۱۱ کې بله جاېزه واخیسته چې اولنی جاېزه د فزیک او دوېمه د کیمیا په اړه کارونو کې وه. ماري اولنی ښځه وه چې په مختلفو مضمونونو کې ېې نړېوالې جاېزې گټلي. له وړوکوالي د ښې حافظې لرلو باندې مشهوره وه او په ۱۶ کلني کې ېې اولنې طلایي مډال وگاټه. په ۱۸ کلنی کې ېې د استاد په حیث دنده پېل کړه او له خپلې گټې ېې د خور فیس ورکاوه چې په فرانسې کې ېې طب وایه. صکلودووسکا په ۱۸۹۱ کې فرانسې ته ولاړه او هلته ېې خپل نوم بدل کړ چې نوی نوم ېې ماري وو هلته ېې ځنې فزیک پوهان ملگري پېدا کړل او ژوند ېې له چای، د کوچو شکل کې غوړ او وچې ډودی پېل کړ. په ۱۸۹۳ کې د فزیک په رشته کې اول نمره شوه او لېپ مېن په تحقیقاتي لابراتوار کې ېې کار پېل کړ او په ۱۸۹۴ کې د ریاضي په ساینس کې دوېم نمره شوه . په همدې کال پسرلي وو چې ځان ته ېې د ژوند ملگري پییر کیوري پېدا کړ. د جولای په ۲۵ په ۱۸۹۵ کې ېې واده وکړ له واده وروسته خلک بچي زېږوی خو دې بې ساري جوړې د واده په اول کال پولونیم کشف کړ له دې څو مېاتې وروسته ېې رادېم چې وروسته ېې رادېو اکټویټي نوم ورکړ . په دې وخت کې د ماري توجه د مینرالونو په طرف ولاړه او په ډېر کم وخت کې په دې وپوهېده چې چې اورانیت یو منرال چې له یورانیم نه ېې فعالیت او عملکرد لوړ دې صرف په اوور چې په کاڼي کې فلز دې تشریح کېدای شي. وروسته د ماري دوه لورگانې پېدا شوې چې د یوې نوم اېرن او د بلې نوم ایو چې په پښتو کې هوا وېل کېږي بېا هم د فامیل په لوېدو سره د دې په کارونو او کړنو کې کوم توپېر رانغی خو د اپرېل په ۱۹ کال ۱۹۰۶ کې د ماري د مېړه نا څاپه مرگ ماري ته ترخه ضربه ورکړه او د ژوند په او مسلک مېدان کې یواځې پاتې شوه. له دې وروسته ماري خپله ټوله انرژي د هغو اختراعاتو په لور اړوي چې دې او مېړه ېې یوځای کشف کړی او اختراع کړی وو . مېړه ېې د سوربن پوهنتون پروفیسر وو چې د هغه پوسټ بیا ماري ډک کړ او په دې سره د سوربون په تاریخ کې اولنی مېرمن ماری کیوری وه چې استاده شوه . سوربون د فرانسې ډېر زوړ پوهنتون دې چې په ۱۲۵۳ کال کې تاسیس شوی. د اولني نړیوال جنگ دوران کې ماري د خپلې لور اېرن په مرستې په ایکس راډیوگرافي کار وکړ او په ۱۹۲۲ کې د طب په رشته د دې موادو پر کرېدلو کار وکړ وروسته له ماري په همدې رشتې د ماري لور اېرن کار ته دوام ورکړ او ماري امریکا ته ولاړه وروسته په فرانسه کې مړه او اوس مهال د هغې دفتر د میوزیم په څېر ساتل کېږي چې نوم ېې د کیوري مېوزیم دی.

تړلې لیکنې[سمول]

سرچینې[سمول]

  1. https://chemia.ug.edu.pl/sites/default/files/_nodes/strona-chemia/16702/files/fmr-mscurie.pdf
  2. http://www.21stcenturysciencetech.com/articles/wint02-03/MarieSklodowskaCurie.html
  3. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb121447141 — د نشر نېټه: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — دوتنه: Bibliothèque nationale de France — منښتلیک: Open License
  4. http://www.nndb.com/people/718/000029631/