فرانسه

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
(له فرانس نه مخ گرځېدلی)
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی
په اروپا کې د فرانسی موقیعت
سیمهفرانسه
اداری ویش

د فرانسی جمهوریت فرانسه د لویدیځی اروپا ترټولو لوی هېواد دی. فرانسه په جنوب لویدیځ کی د اسپانیا سره، په ختیځ کی د ایټالیا، سویس، آلمان او لوکزامبورک سره او په شمال ختیځ کی د بلجیم سره ګډه پوله لرې مساحت یی ۵۴۳۹۶۵ کلومتره مربع او ۵۸۰۲۰۰۰۰ وگړی لری. پایتخت یې د پاريسښار دی. د فرانسی جمهوریت په اروپا کې د اروپایي ټولنی مهم غړی دی. فرانسه یو استعماری آبر قدرت هېواد ‌وو او د دی لپاره د فرانسی ژبه او فرهنګ د آسیا، افریقا او امریکا پر هېوادونو آغېزه لرې. فرانسه په لویځه اروپا کې ترټولو لوی هیواد او وروسته له اوکراین نه په ټوله اروپا کې دوهم لوی هیواد دی.[۱] دا هیواد له بلجیم، لوکزامبورګ، المان، سویس، ایټالیا، موناکو، آندورا او اسپانیا سره ګډه ځمکنۍ پوله لرې.[۲] فرانسه د اروپایي ټولنه (ی) له بنسټګرانو څخه یو مهم بنسټګر او د ملګري ملتونو څخه هم یو مهم غړی یا بنسټګر شمیرل کیږی. او همداسی دا هیواد د جي اته هیوادونه او د ملګرو ملتونو امنیت شورا دایمی غړی دی چې په یاد سازمان کې د قوانینو د وټو کولو حق هم لرې. فرانسه یوله اټمي بټۍ لرونکو هیوادونو څخه دی.

لوی ښارونه

پاریس د فرانسې ترټولو لوی ښار او پلازمینه ده.

اقتصاد

ایداري ویش

پخوانې سیمه نوې سیمه نوې سیمه (نوی نوم)
بورګونی Bourgogne-Franche-Comté بورګوین-فرانش-کنته
فرانش-کنته
آکیتن سیمه Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes نوول-آکیتن
لیموزن
پواتو-شرانت
نرماندی سفلی Normandy نرماندی
نرماندی علیا
آلزاس Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine ګرانت است
شامپانی-آردن
لورن
لانګداک روسیون Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées اکسیتنی
پیرنه میانه
نور-پا-دو-کاله Nord-Pas-de-Calais-Picardie ا-دو-فرانس
پیکاردی
اوورنی Auvergne-Rhône-Alpes اوورنی-رون-آلپ
رون-آلپ

هغه سیمي چې په پخواني نوم پاتی دي:

برتاین
سانتر (فرانسه)
کرس ټاپو
فرانسوي ګویان
ګوادلوپ
ایل-دو-فرانس
مارتینیک
مایوت
پی دو لا لوآر
پروانس-آلپ-کوت دازور
ریونیون

سیاسی جوړښت

کلتور

جغرافیه

پوهنه

کلتور

سیاسي جوړښت

د فرانسې غرونه

د فرانسې په جمهوریت کی ډېر غرونه سته. د فرانسې په جنوب کی د پیرینی غره، په جنوب ختیځ کی د آلپ غرونه او په ختیځ کی د یورا غره سته. د مونټ بلانک غر د فرانسې تر ټولو لوی غر دی. لوړوالی یی ۴۷۸۰ متره دی.

تاریخ

د کلټ قبیلو په ۸۰۰ ( ق.م.)کی فرانسی ته ورسیدل. په اوس وخت کی هغه د کلټ قبیله د گال ( Gauls ) په نوم یادېږی. په ۳۹۰ ( ق.م.) کی د رومان پوځ پر گالیا ( د گال هېواد ) برید وکړ او په ۵۸ ( ق.م.) کی د گال قبیله د رومان امپراطور یولیوس څېسار ( Julius Caesar ) لخوا ماته وخوړله او گالیا دیولیوس څېسار لاس ته ورغله. په ۵ پیړۍ کی فرانسی د فرانک حکمرانانو لاس ته ورغلی. په ۷۳۲ کال کی پاچا چارل مارتل د مسلمانانو پوځ ماته کړل. په ۱۳۳۷ کال کی سل کلنه جگړه پېل شوه. په دی وجت کی شمالی فرانسه د انگریزی حکمرانانو لاس ته ورغلی. مگر په ۱۴۵۳ کال کی انگرېزی پوځ د فرانسی د پوځ لخوا ماته وخوړل او د فرانسی هېواد د فرانسی پاچا لاس ته ودغلی.

سرچينې

  1. صفت
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/France