فرانسه

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
(له فرانس نه مخ گرځېدلی)
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی

د فرانسې جمهوریت فرانسه د لویدیځی اروپا ترټولو لوی هېواد دی. فرانسه په جنوب لویدیځ کی د اسپانیا سره، په ختیځ کی د ایټالیا، سویس، آلمان او لوکزامبورک سره او په شمال ختیځ کی د بلجیم سره ګډه پوله لرې مساحت یی ۵۴۳۹۶۵ کلومتره مربع او ۵۸۰۲۰۰۰۰ وگړی لری. پایتخت یې د پاريسښار دی. د فرانسی جمهوریت په اروپا کې د اروپایي ټولنی مهم غړی دی.

فرانسه
République française (فرانسوي ژبه)
Flag of فرانسه
بيرغ
Emblem of فرانسه
Emblem
موخه: "Liberté, égalité, fraternité"
"Liberty, Equality, Fraternity"
سرود: "La Marseillaise"
"The Marsellaise"
Great Seal of France
Great Seal of the French Republic
Grand Sceau de la République française
کينډۍ:Switcher
Location of  metropolitan France  (dark green)

– on the European continent  (green & dark grey)
– in the European Union  (green)

Location of the territory of the French Republic (red) Adélie Land (Antarctic claim; hatched)
  • Location of the territory of the French Republic (red)
  • Adélie Land (Antarctic claim; hatched)
پلازمېنه
او لوي ښار
پاریس
۴۸°۵۱′ شمال ۲°۲۱′ ختیځ / 48.850°شمال 2.350°ختيځ / 48.850; 2.350
رسمي نښان
فرانسويکينډۍ:Efn-ur
ملت (۲۰۱۰)
دين (۲۰۱۶)
پيژندګلوي فرانسه
حکومت ولسمشریزه، جمهوریت
ایمانویل مکرون
اډوارډ فلیپ
Gérard Larcher
Richard Ferrand
قانون جوړونه پارلمان
Senate
National Assembly
Establishment
• Baptism of کلوویس
25 ډسمبر 496
اګست 843
22 سپتمبر 1792
1 جنورې 1958
4 اکتوبر 1958
سیمه
۵۵۱٬۶۹۵ km2 (۲۱۳٬۰۱۱ sq mi)کينډۍ:Efn-ur (ساحه اساسیندا اؤلکه‌لر)
• متروپولیتن
۵۴۳٬۹۴۰٫۹ km2 (۲۱۰٬۰۱۶٫۸ sq mi)کينډۍ:Efn-ur[۳] (ساحه اساسیندا اؤلکه‌لر)
ټولټال سيمه 640,679
د کثافاتو نړيوال ريکاډ 89th
• سیخیلیق
۱۰۵/km2 (۲۷۱/sq mi) (اهالی سیخلیغینا گؤره اؤلکه‌لرین لیستی)
• متروپولیتن
کينډۍ:پوځ 65,167,000[۴] (نفوسلارینا گوره اولکه لرین سیرالانماسی)
کثافت 116
ن خ د ت (پي پي پي) 2018  د اټکل له مخې
• ټول
$2.960 trillion[۵] (10th)
• پر نفر
$45,473[۵] (26th)
نا خالص داخلي تولید (نومي) 2018  د اټکل له مخې
• ټول
$2.925 trillion[۵] (7th)
• پر نفر
$44,933[۵] (22nd)
ګيني (2013) 30.1[۶]
منځنۍ
د بشري پرمختيا اندازه  (2017)  0.901[۷]
ډېره لوړه · 24th
پيسې
وخت زون Central European Time (يو ټي سي+1)
• اوړي (دورخکو)
Central European Summer Timeکينډۍ:Efn-ur (يو ټي سي+2)
کينډۍ:Efn-ur
د نیټې بڼه dd/mm/yyyy (AD)
د موټر چلولو لورې right
د ټیلیفون کوډ +33کينډۍ:Efn-ur
انټرنېټ کوډ .frکينډۍ:Efn-ur
Source gives area of metropolitan France as 551,500 km2 (212,900 sq mi) and lists overseas regions separately, whose areas sum to 89,179 km2 (34,432 sq mi). Adding these give the total shown here for the entire French Republic. The CIA reports the total as 643,801 km2 (248,573 sq mi).

فرانسه یو استعماری آبر قدرت هېواد ‌وو او د دی لپاره د فرانسی ژبه او فرهنګ د آسیا، افریقا او امریکا پر هېوادونو آغېزه لرې. فرانسه په لویځه اروپا کې ترټولو لوی هیواد او وروسته له اوکراین نه په ټوله اروپا کې دوهم لوی هیواد دی.[۱۰] دا هیواد له بلجیم، لوکزامبورګ، المان، سویس، ایټالیا، موناکو، آندورا او اسپانیا سره ګډه ځمکنۍ پوله لرې.[۱۱] فرانسه د اروپایي ټولنه (ی) له بنسټګرانو څخه یو مهم بنسټګر او د ملګري ملتونو څخه هم یو مهم غړی یا بنسټګر شمیرل کیږی. او همداسی دا هیواد د جي اته هیوادونه او د ملګرو ملتونو امنیت شورا دایمی غړی دی چې په یاد سازمان کې د قوانینو د وټو کولو حق هم لرې. فرانسه یوله اټمي بټۍ لرونکو هیوادونو څخه دی.

لوی ښارونه

پاریس د فرانسې ترټولو لوی ښار او پلازمینه ده.

اقتصاد

فرانسه د نړۍ د مهمو اقتصادي هیوادونو څخه ده، همدارنګه د نړۍ په مختلفو سازمانونو کې (جي شل) غړیتوب هم لري.

ایداري ویش

پخوانې سیمه نوې سیمه نوې سیمه (نوی نوم)
بورګونی Bourgogne-Franche-Comté بورګوین-فرانش-کنته
فرانش-کنته
آکیتن سیمه Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes نوول-آکیتن
لیموزن
پواتو-شرانت
نرماندی سفلی Normandy نرماندی
نرماندی علیا
آلزاس Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine ګرانت است
شامپانی-آردن
لورن
لانګداک روسیون Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées اکسیتنی
پیرنه میانه
نور-پا-دو-کاله Nord-Pas-de-Calais-Picardie ا-دو-فرانس
پیکاردی
اوورنی Auvergne-Rhône-Alpes اوورنی-رون-آلپ
رون-آلپ

هغه سیمي چې په پخواني نوم پاتی دي:

برتاین
سانتر (فرانسه)
کرس ټاپو
فرانسوي ګویان
ګوادلوپ
ایل-دو-فرانس
مارتینیک
مایوت
پی دو لا لوآر
پروانس-آلپ-کوت دازور
ریونیون

کلتور

جغرافیه

پوهنه

کلتور

سیاسي جوړښت

د فرانسې غرونه

د فرانسې په جمهوریت کی ډېر غرونه سته. د فرانسې په جنوب کی د پیرینی غره، په جنوب ختیځ کی د آلپ غرونه او په ختیځ کی د یورا غره سته. د مونټ بلانک غر د فرانسې تر ټولو لوی غر دی. لوړوالی یی ۴۷۸۰ متره دی.

تاریخ

د کلټ قبیلو په ۸۰۰ ( ق.م.)کی فرانسی ته ورسیدل. په اوس وخت کی هغه د کلټ قبیله د گال ( Gauls ) په نوم یادېږی. په ۳۹۰ ( ق.م.) کی د رومان پوځ پر گالیا ( د گال هېواد ) برید وکړ او په ۵۸ ( ق.م.) کی د گال قبیله د رومان امپراطور یولیوس څېسار ( Julius Caesar ) لخوا ماته وخوړله او گالیا دیولیوس څېسار لاس ته ورغله. په ۵ پیړۍ کی فرانسی د فرانک حکمرانانو لاس ته ورغلی. په ۷۳۲ کال کی پاچا چارل مارتل د مسلمانانو پوځ ماته کړل. په ۱۳۳۷ کال کی سل کلنه جگړه پېل شوه. په دی وجت کی شمالی فرانسه د انگریزی حکمرانانو لاس ته ورغلی. مگر په ۱۴۵۳ کال کی انگرېزی پوځ د فرانسی د پوځ لخوا ماته وخوړل او د فرانسی هېواد د فرانسی پاچا لاس ته ودغلی.

سرچينې

  1. . Résultats de la recherche. Insee
  2. (په 2016 کې). A French Islam is possible. Institut Montaigne
  3. France Métropolitaine. INSEE. 2011. Archived from the original on 28 August 2015. https://web.archive.org/web/20150828051307/http://www.insee.fr/fr/themes/comparateur.asp?codgeo=METRODOM-1. 
  4. (په 1 October 2018 کې). Demography – Population at the beginning of the month – Metropolitan France.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ (په April 2018 کې). Report for Selected Countries and Subjects: France. World Economic Outlook. International Monetary Fund
  6. . Field Listing :: Distribution of Family Income – GINI Index. CIA
  7. . 2016 Human Development Report. United Nations Development Programme
  8. "Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density". Demographic Yearbook. United Nations Statistics Division. 2012. http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf. Retrieved 4 September 2017. 
  9. (په 1 October 2018 کې). Demography - Population at the beginning of the month - France.
  10. صفت
  11. http://en.wikipedia.org/wiki/France