د ډبرو منځنۍ دوره

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا


انساني دورو درې ګونی وېش
تاريخي دور
لاتن دور   نوی تاريخي دور
هالشتات کلتور
وسپنې دور
  وروستنۍ  
منځنۍ
مخکنۍ
د برونزو دوره
د ډبرو نوې دوره د مسو دوره  
د ډبرو نوې دوره او کولالي له تاريخ پخوا دوران
له کولالۍ دمخه د ډبرو نوې دوره ب
له کولالۍ دمخه د ډبرو نوې دوره ا
د ډبرو منځنۍ دوره د ډبرو منځنۍ دوره
د ډبرو لرغونې دوره وروستنۍ
منځنۍ
مخکنۍ
د ډبرې دوره
د بلومبوس غار څخه ترلاسه شوې د ډبرو د منځنۍ دورې وسیلې

  د منځنۍ ډبرې دوره (یا MSA ) د تیږو دورې د پیل او د تیږو د وروستیو کلونو ترمنځ د افریقا د تاریخ دوره وه. په عموم ډول فکر کیږي چې شاوخوا 280,000 کاله دمخه پیل شوی او شاوخوا 50-25,000 کاله دمخه پای ته رسیدلی. [۱] د ځانګړو د ډبرو منځنۍ دورې وسیلو پیل د 550-500,000 کلونو دمخه د دوی اصل لري او لکه څنګه چې ځینې څیړونکي دا د د ډبرو منځنۍ دورې پیل بولي. [۲] د ډبرو منځنۍ دورې اکثرا په غلطۍ سره د اروپا د مینځني پیلولویتیک مترادف پیژندل کیږي ، په ځانګړي توګه د دوی نږدې معاصر وخت مودې له امله؛ په هرصورت، د اروپا منځنی پیلیولیتیک د افریقا د د ډبرو منځنۍ دورې په پرتله د بشپړ ډول مختلف هومینین نفوس استازیتوب کوي، هومو نيانډرټال ، چې د نیندرتال نفوس نه درلود. برسیره پردې، په افریقا کې د لرغون پېژندنې اوسني څیړنې ډیر شواهد ترلاسه کړي چې وړاندیز کوي چې عصري انساني چلند او ادراک په افریقا کې د د ډبرو منځنۍ دورې په جریان کې د منځني پیلولیتیک په وخت کې د اروپا په پرتله ډیر دمخه وده پیل کړې وه. [۳] د ډبرو منځنۍ دورې د اناتوميکي پلوه عصري انسانانو ( انسان ) او همدارنګه لرغوني هومو سیپینز سره تړاو لري، کله ناکله د هومو هیلمي په نوم یادیږي. لومړني فزیکي شواهد په ایتوپیا کې د ګډیموټا جوړښت ، په کینیا کې د کاپتورین جوړښت او په سویلي افریقا کې کاتو پین څخه راځي. [۲]

سیمه ایز پرمختګ[سمول]

په ټوله افریقا کې د د ډبرو منځنۍ دورې لرغون پېژندنې ځایونه شتون لري، په دودیز ډول په پنځو سیمو ویشل شوي: شمالي افریقا، چې د مراکش، الجیریا، تونس او لیبیا د عصري هیوادونو برخې لري؛ ختیځ افریقا، د ایتوپیا له لوړو سیمو څخه د کینیا سویلي برخې ته نږدې پراخ شوی؛ مرکزي افریقا، د تنزانیا او کینیا له پولو څخه د انګولا په شمول؛ سویلي افریقا، چې د جنوبي افریقا ډیری غارونه پکې شامل دي؛ او لویدیځ افریقا. [۴] [۵]

په شمالي او لویدیز افریقا کې، د عصري سارا دښتې لوند وچه دوره د میوه لرونکو لرغونو اثارو د تعقیب لامل شوې چې په بشپړه توګه بنده خاوره او برعکس. په دې دوو سیمو کې ساتل توپیر لري، مګر بیا هم هغه ځایونه چې کشف شوي د اقلیم له پلوه بې ثباته چاپیریال ته د لومړنیو انسانانو د تطبیق طبیعت مستند کوي. [۶]

د ختیځې افریقا ځینې خورا معتبر نیټې استازیتوب کوي، د آتش فشاني ایش زیرمو کې د رادیو کاربن تاریخ کارولو له امله، او همدارنګه د د ډبرو منځنۍ دورې ځینې لومړني سایټونه. په هرصورت، د فاونل ساتنه د پام وړ نه ده، او د ساحې په کیندلو او لیتیک طبقه بندي کې معیاري کول، تر دې وروستیو پورې، نشتوالی و. د شمالي افریقا په څیر، د لیتیک ټیکنالوژیو ترمنځ بدلونونه تقریبا د څرګندیدو په توګه نه وو، احتمال د ډیر مناسب اقلیم شرایطو له امله چې د سایټونو د دوامداره اشغال لپاره به اجازه ورکړي. [۴] [۵] [۷] مرکزي افریقا ختیځ افریقا ته ورته نمونه منعکس کوي ، مګر لاهم د سیمې لرغون پېژندنې څیړنې ته اړتیا ده.

په سویلي افریقا کې ډیری غارونه شتون لري، چې ډیری یې د ډبرې وسیلې ټیکنالوژۍ کې خورا دقیق پیل او ودریږي. په سویلي افریقا کې څیړنه دوامداره او خورا معیاري ده، په سیمه کې د سایټونو ترمنځ د باور وړ پرتله کولو اجازه ورکوي. د عصري انساني چلند د اصل لپاره د لرغون پېژندنې ډیری شواهد د دې سیمې سایټونو ته موندل شوي، پشمول د بلومبوس غار ، هاویسن پورټ ، سټیل بی ، او پنیکل پوائنټ . [۴] [۵]

د اشيولين څخه لېږد[سمول]

د آوش دره

د "منځنۍ ډبرې دورې" اصطلاح (MSA) په 1929 کې د ګوډون او وان ریټ لو لخوا د افریقا لرغونپوهنې کانګرس ته وړاندیز شوې وه. د دې اصطلاحاتو کارول په رسمي ډول په 1965 کې پریښودل شوي، [۸] که څه هم دا اصطلاح د فرعي سهارا افریقا په شرایطو کې کارول کیږي، د یوې انتقالي وروستیو اشولين دورې سره پیل کیږي چې د Fauresmith صنعت په نوم پیژندل کیږي. د هیریس (2011) په وینا د فورزمیت صنعت خراب تاریخ لري ، د 511 – 435 کيا شاوخوا پیل کیږي. دا ځل، د اشيولين د اصلي پای په پرتله د 130 کيا شاوخوا د د ډبرو منځنۍ دورې د پیل په توګه اخیستل کیږي. د ډبرو منځنۍ دورې داسې تعریف شوی چې د اناتومي پلوه عصري انسانانو لخوا د لرغونو انسانانو تدریجي ځای په ځای کولو سره تړاو لري. [۹]

په یو بل کنوانسیون کې، د ډبرو منځنۍ دورې هغه سایټونو ته اشاره کوي چې د فلیک تولید لپاره د Levallois میتودونو په کارولو سره مشخص شوي، د لوی کلیور یا هینډیکسونو سره د اچیولین سایټونو جلا کول. د McBrearty and Tryon (2006) څخه وروسته، د "لومړني د ډبرو منځنۍ دورې" (EMSA) اصطلاح د 126 کيا interglacial څخه مخکې سایټونو ته اشاره کوي، او "وروسته MSA" (LMSA) د 126 kya څخه کوچني سایټ ته اشاره کوي. په دې کنوانسیون کې، د 500 څخه تر 300 kya پورې د Fauresmith سایټونه د ESA دننه دي، او MSA د 280 kya وروسته پیل کیږي او په لویه کچه د H. sapiens سره تړاو لري، په ختیځ افریقا کې د MSA ترټولو معتبره نیټه په ایتوپیا کې Gademotta ده، په 276 kya کې . [۱۰] د ایتوپیا منځنۍ آواش دره او د کینیا مرکزي رفت دره د چلند نوښت لوی مرکز جوړ کړ. [۱۱] دا احتمال شته چې د دې سیمو لوی ځمکې لرونکي تی لرونکی بایو ماس د پام وړ انساني نفوس سره د ژوند کولو او تولید نمونو سره د توکمي پلوه پیژندل شوي څارویو سره ورته وي.

د هومو ایرکټس سکل، د طبیعي تاریخ میوزیم، این آربر
د ایټرین ډبرې وسیله
د اپولو 11 غار ، نامیبیا د MSA څخه د ډبرې په سلیب کې زومورفیک انځورګر

سایټونه[سمول]

په پنیکل پوائنټ کې کیندنې، سویلي افریقا

په سویلي افریقا کې ډیری سایټونه د چلند عصري څلور ځانګړتیاوې منعکس کوي. د بلومبوس غار ، سویلي افریقا شخصي زیورونه لري او هغه څه چې اټکل کیږي د هنري عکسونو تولید لپاره کارول شوي وسیلې دي ، او همدارنګه د هډوکو وسیلې. [۱۲] بیا هم Bay او Howieson's Poort د متغیر وسیلې ټیکنالوژي لري. [۱۳] دا بیلابیل ډولونه څیړونکو ته اجازه ورکوي چې هغه چلندونه پراخ کړي چې احتمال یې د داسې ټیکنالوژیو سره تړاو لري، لکه د ځړولو په چلند کې بدلون، چې په دې سایټونو کې ژولرغونپوهنه ډیټا لخوا نور مالتړ کیږي.

داهم وګوره[سمول]

یادښتونه[سمول]

  1. McBrearty, Sally; Brooks, Alison A.. [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "The revolution that wasn't: A new interpretation of the origin of modern human behaviour"]. Journal of Human Evolution 39 (5): 453–563. doi:10.1006/jhev.2000.0435. PMID 11102266. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Herries, A.I.R.. [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "A chronological perspective on the Acheulian and its transition to the Middle Stone Age in southern Africa: the question of the Fauresmith"]. International Journal of Evolutionary Biology 2011: 1–25. doi:10.4061/2011/961401. PMID 21785711. 
  3. D'Errico, Francesco; Banks, William E.. [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "Identifying Mechanisms behind Middle Paleolithic and Middle Stone Age Cultural Trajectories"]. Current Anthropology 54 (8): 371–387. doi:10.1086/673388. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ Lombard, Marlize (2012). [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "Thinking through the Middle Stone Age of sub-Saharan Africa"]. Quaternary International 270: 140–155. doi:10.1016/j.quaint.2012.02.033. Bibcode2012QuInt.270..140L. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ Marean, Curtis W. and Zelalem Assefa. 2004. "The Middle and Upper Pleistocene African Record for the Biological and Behavioral Origins of Modern Humans" In African Archaeology: A Critical Introduction, edited by Ann B. Stahl, pp.93-129. Wiley-Blackwell, New Jersey
  6. Ziegler, Martin (2013-05-21). [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "Development of Middle Stone Age innovation linked to rapid climate change"]. Nature Communications 4: 1905. doi:10.1038/ncomms2897. 
  7. Ambrose, Stanley H (2001). [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "Paleolithic Technology and Human Evolution"]. Science 291: 1748–1753. doi:10.1126/science.1059487. Bibcode2001Sci...291.1748A. 
  8. W. Bishop, “Discussion in Terminology,” in Background to Evolution in Africa, eds. W. Bishop and J. D. Clark (Chicago: University of Chicago Press, 1967), 861–875.
  9. Herries, Andy I. R. (2011). [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". A Chronological Perspective on the Acheulian and Its Transition to the Middle Stone Age in Southern Africa: The Question of the Fauresmith]. 
  10. Tryon, Christopher A.; Faith, Tyler (2013). "Variability in the Middle Stone Age of Eastern Africa". Current Anthropology 54 (8): 234–254. doi:10.1086/673752. http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:321153/UQ321153_OA.pdf. 
  11. Brooks, A. S. 2006. "Recent perspectives on the Middle Stone Age of Africa" Paper presented at the African Genesis Symposium on Hominid Evolution in Africa: Johannesburg.
  12. Henshilwood, Christopher S. (2001). [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "An early bone tool industry from the Middle Stone Age at Blombos Cave, South Africa: implications for the origins of modern human behaviour, symbolism and language."]. Journal of Human Evolution 41: 631–678. doi:10.1006/jhev.2001.0515. 
  13. Henshilwood, Christopher S. (2011). [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "The Still Bay and Howiesons Poort, 77–59 ka: Symbolic Material Culture and the Evolution of the Mind during the African Middle Stone Age"]. Current Anthropology 52: 361–400. doi:10.1086/660022. 
کينډۍ:Prehistoric technology