Jump to content

د ډبرو منځنۍ دوره

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا


انساني دورو درې ګونی وېش
تاريخي دور
لاتن دور   نوی تاريخي دور
هالشتات کلتور
وسپنې دور
  وروستنۍ  
منځنۍ
مخکنۍ
د برونزو دوره
د ډبرو نوې دوره د مسو دوره  
د ډبرو نوې دوره او کولالي له تاريخ پخوا دوران
له کولالۍ دمخه د ډبرو نوې دوره ب
له کولالۍ دمخه د ډبرو نوې دوره ا
د ډبرو منځنۍ دوره د ډبرو منځنۍ دوره
د ډبرو لرغونې دوره وروستنۍ
منځنۍ
مخکنۍ
د ډبرې دوره
د بلومبوس غار څخه ترلاسه شوې د ډبرو د منځنۍ دورې وسیلې

  د منځنۍ ډبرې دوره (یا MSA ) د تیږو دورې د پیل او د تیږو د وروستیو کلونو ترمنځ د افریقا د تاریخ دوره وه. په عموم ډول فکر کیږي چې شاوخوا 280,000 کاله دمخه پیل شوی او شاوخوا 50-25,000 کاله دمخه پای ته رسیدلی. [۱] د ځانګړو د ډبرو منځنۍ دورې وسیلو پیل د 550-500,000 کلونو دمخه د دوی اصل لري او لکه څنګه چې ځینې څیړونکي دا د د ډبرو منځنۍ دورې پیل بولي. [۲] د ډبرو منځنۍ دورې اکثرا په غلطۍ سره د اروپا د مینځني پیلولویتیک مترادف پیژندل کیږي ، په ځانګړي توګه د دوی نږدې معاصر وخت مودې له امله؛ په هرصورت، د اروپا منځنی پیلیولیتیک د افریقا د د ډبرو منځنۍ دورې په پرتله د بشپړ ډول مختلف هومینین نفوس استازیتوب کوي، هومو نيانډرټال ، چې د نیندرتال نفوس نه درلود. برسیره پردې، په افریقا کې د لرغون پېژندنې اوسني څیړنې ډیر شواهد ترلاسه کړي چې وړاندیز کوي چې عصري انساني چلند او ادراک په افریقا کې د د ډبرو منځنۍ دورې په جریان کې د منځني پیلولیتیک په وخت کې د اروپا په پرتله ډیر دمخه وده پیل کړې وه. [۳] د ډبرو منځنۍ دورې د اناتوميکي پلوه عصري انسانانو ( انسان ) او همدارنګه لرغوني هومو سیپینز سره تړاو لري، کله ناکله د هومو هیلمي په نوم یادیږي. لومړني فزیکي شواهد په ایتوپیا کې د ګډیموټا جوړښت ، په کینیا کې د کاپتورین جوړښت او په سویلي افریقا کې کاتو پین څخه راځي. [۲]

سیمه ایز پرمختګ[سمول]

په ټوله افریقا کې د د ډبرو منځنۍ دورې لرغون پېژندنې ځایونه شتون لري، په دودیز ډول په پنځو سیمو ویشل شوي: شمالي افریقا، چې د مراکش، الجیریا، تونس او لیبیا د عصري هیوادونو برخې لري؛ ختیځ افریقا، د ایتوپیا له لوړو سیمو څخه د کینیا سویلي برخې ته نږدې پراخ شوی؛ مرکزي افریقا، د تنزانیا او کینیا له پولو څخه د انګولا په شمول؛ سویلي افریقا، چې د جنوبي افریقا ډیری غارونه پکې شامل دي؛ او لویدیځ افریقا. [۴] [۵]

په شمالي او لویدیز افریقا کې، د عصري سارا دښتې لوند وچه دوره د میوه لرونکو لرغونو اثارو د تعقیب لامل شوې چې په بشپړه توګه بنده خاوره او برعکس. په دې دوو سیمو کې ساتل توپیر لري، مګر بیا هم هغه ځایونه چې کشف شوي د اقلیم له پلوه بې ثباته چاپیریال ته د لومړنیو انسانانو د تطبیق طبیعت مستند کوي. [۶]

د ختیځې افریقا ځینې خورا معتبر نیټې استازیتوب کوي، د آتش فشاني ایش زیرمو کې د رادیو کاربن تاریخ کارولو له امله، او همدارنګه د د ډبرو منځنۍ دورې ځینې لومړني سایټونه. په هرصورت، د فاونل ساتنه د پام وړ نه ده، او د ساحې په کیندلو او لیتیک طبقه بندي کې معیاري کول، تر دې وروستیو پورې، نشتوالی و. د شمالي افریقا په څیر، د لیتیک ټیکنالوژیو ترمنځ بدلونونه تقریبا د څرګندیدو په توګه نه وو، احتمال د ډیر مناسب اقلیم شرایطو له امله چې د سایټونو د دوامداره اشغال لپاره به اجازه ورکړي. [۴] [۵] [۷] مرکزي افریقا ختیځ افریقا ته ورته نمونه منعکس کوي ، مګر لاهم د سیمې لرغون پېژندنې څیړنې ته اړتیا ده.

په سویلي افریقا کې ډیری غارونه شتون لري، چې ډیری یې د ډبرې وسیلې ټیکنالوژۍ کې خورا دقیق پیل او ودریږي. په سویلي افریقا کې څیړنه دوامداره او خورا معیاري ده، په سیمه کې د سایټونو ترمنځ د باور وړ پرتله کولو اجازه ورکوي. د عصري انساني چلند د اصل لپاره د لرغون پېژندنې ډیری شواهد د دې سیمې سایټونو ته موندل شوي، پشمول د بلومبوس غار ، هاویسن پورټ ، سټیل بی ، او پنیکل پوائنټ . [۴] [۵]

د اشيولين څخه لېږد[سمول]

د آوش دره

د "منځنۍ ډبرې دورې" اصطلاح (MSA) په 1929 کې د ګوډون او وان ریټ لو لخوا د افریقا لرغونپوهنې کانګرس ته وړاندیز شوې وه. د دې اصطلاحاتو کارول په رسمي ډول په 1965 کې پریښودل شوي، [۸] که څه هم دا اصطلاح د فرعي سهارا افریقا په شرایطو کې کارول کیږي، د یوې انتقالي وروستیو اشولين دورې سره پیل کیږي چې د Fauresmith صنعت په نوم پیژندل کیږي. د هیریس (2011) په وینا د فورزمیت صنعت خراب تاریخ لري ، د 511 – 435 کيا شاوخوا پیل کیږي. دا ځل، د اشيولين د اصلي پای په پرتله د 130 کيا شاوخوا د د ډبرو منځنۍ دورې د پیل په توګه اخیستل کیږي. د ډبرو منځنۍ دورې داسې تعریف شوی چې د اناتومي پلوه عصري انسانانو لخوا د لرغونو انسانانو تدریجي ځای په ځای کولو سره تړاو لري. [۹]

په یو بل کنوانسیون کې، د ډبرو منځنۍ دورې هغه سایټونو ته اشاره کوي چې د فلیک تولید لپاره د Levallois میتودونو په کارولو سره مشخص شوي، د لوی کلیور یا هینډیکسونو سره د اچیولین سایټونو جلا کول. د McBrearty and Tryon (2006) څخه وروسته، د "لومړني د ډبرو منځنۍ دورې" (EMSA) اصطلاح د 126 کيا interglacial څخه مخکې سایټونو ته اشاره کوي، او "وروسته MSA" (LMSA) د 126 kya څخه کوچني سایټ ته اشاره کوي. په دې کنوانسیون کې، د 500 څخه تر 300 kya پورې د Fauresmith سایټونه د ESA دننه دي، او MSA د 280 kya وروسته پیل کیږي او په لویه کچه د H. sapiens سره تړاو لري، په ختیځ افریقا کې د MSA ترټولو معتبره نیټه په ایتوپیا کې Gademotta ده، په 276 kya کې . [۱۰] د ایتوپیا منځنۍ آواش دره او د کینیا مرکزي رفت دره د چلند نوښت لوی مرکز جوړ کړ. [۱۱] دا احتمال شته چې د دې سیمو لوی ځمکې لرونکي تی لرونکی بایو ماس د پام وړ انساني نفوس سره د ژوند کولو او تولید نمونو سره د توکمي پلوه پیژندل شوي څارویو سره ورته وي.

د هومو ایرکټس سکل، د طبیعي تاریخ میوزیم، این آربر
د ایټرین ډبرې وسیله
د اپولو 11 غار ، نامیبیا د MSA څخه د ډبرې په سلیب کې زومورفیک انځورګر

سایټونه[سمول]

په پنیکل پوائنټ کې کیندنې، سویلي افریقا

په سویلي افریقا کې ډیری سایټونه د چلند عصري څلور ځانګړتیاوې منعکس کوي. د بلومبوس غار ، سویلي افریقا شخصي زیورونه لري او هغه څه چې اټکل کیږي د هنري عکسونو تولید لپاره کارول شوي وسیلې دي ، او همدارنګه د هډوکو وسیلې. [۱۲] بیا هم Bay او Howieson's Poort د متغیر وسیلې ټیکنالوژي لري. [۱۳] دا بیلابیل ډولونه څیړونکو ته اجازه ورکوي چې هغه چلندونه پراخ کړي چې احتمال یې د داسې ټیکنالوژیو سره تړاو لري، لکه د ځړولو په چلند کې بدلون، چې په دې سایټونو کې ژولرغونپوهنه ډیټا لخوا نور مالتړ کیږي.

داهم وګوره[سمول]

یادښتونه[سمول]

  1. McBrearty, Sally; Brooks, Alison A. "The revolution that wasn't: A new interpretation of the origin of modern human behaviour". Journal of Human Evolution. 39 (5): 453–563. doi:10.1006/jhev.2000.0435. PMID 11102266. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Herries, A.I.R. "A chronological perspective on the Acheulian and its transition to the Middle Stone Age in southern Africa: the question of the Fauresmith". International Journal of Evolutionary Biology. 2011: 1–25. doi:10.4061/2011/961401. PMID 21785711. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  3. D'Errico, Francesco; Banks, William E. "Identifying Mechanisms behind Middle Paleolithic and Middle Stone Age Cultural Trajectories". Current Anthropology. 54 (8): 371–387. doi:10.1086/673388. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ Lombard, Marlize (2012). "Thinking through the Middle Stone Age of sub-Saharan Africa". Quaternary International. 270: 140–155. Bibcode:2012QuInt.270..140L. doi:10.1016/j.quaint.2012.02.033. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود) Invalid <ref> tag; name "Lombard 2012" defined multiple times with different content
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ Marean, Curtis W. and Zelalem Assefa. 2004. "The Middle and Upper Pleistocene African Record for the Biological and Behavioral Origins of Modern Humans" In African Archaeology: A Critical Introduction, edited by Ann B. Stahl, pp.93-129. Wiley-Blackwell, New Jersey
  6. Ziegler, Martin (2013-05-21). "Development of Middle Stone Age innovation linked to rapid climate change". Nature Communications. 4: 1905. doi:10.1038/ncomms2897. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  7. Ambrose, Stanley H (2001). "Paleolithic Technology and Human Evolution". Science. 291: 1748–1753. Bibcode:2001Sci...291.1748A. doi:10.1126/science.1059487. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  8. W. Bishop, “Discussion in Terminology,” in Background to Evolution in Africa, eds. W. Bishop and J. D. Clark (Chicago: University of Chicago Press, 1967), 861–875.
  9. Herries, Andy I. R. (2011). "A Chronological Perspective on the Acheulian and Its Transition to the Middle Stone Age in Southern Africa: The Question of the Fauresmith". منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); Cite journal requires |journal= (لارښود)
  10. Tryon, Christopher A.; Faith, Tyler (2013). "Variability in the Middle Stone Age of Eastern Africa" (PDF). Current Anthropology. 54 (8): 234–254. doi:10.1086/673752. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  11. Brooks, A. S. 2006. "Recent perspectives on the Middle Stone Age of Africa" Paper presented at the African Genesis Symposium on Hominid Evolution in Africa: Johannesburg.
  12. Henshilwood, Christopher S. (2001). "An early bone tool industry from the Middle Stone Age at Blombos Cave, South Africa: implications for the origins of modern human behaviour, symbolism and language". Journal of Human Evolution. 41: 631–678. doi:10.1006/jhev.2001.0515. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  13. Henshilwood, Christopher S. (2011). "The Still Bay and Howiesons Poort, 77–59 ka: Symbolic Material Culture and the Evolution of the Mind during the African Middle Stone Age". Current Anthropology. 52: 361–400. doi:10.1086/660022. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
کينډۍ:Prehistoric technology