امام ابن حبان

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی

دعلامه ابن حبان رح اصلي نوم محمد اودپلار نوم یې حبان دی نوموړی په ۲۸۰ هجري کې دهلمند دبست په سیمه کې دي نړۍ ته سترگې روڼي کړي دي اوپه ۳۵۴ هجري کې یې له نړۍ څخه سترگې پوټي کړي دي ،

دتذکرة الحفاظ ددریم ټوک په ۹۲۰ مخ کې اودسیراعلام النبلاء د۱۶ ټوک په ۹۴ مخ کې دنوموړي په هکله داسې راغلي دي :

ستر محدث ،حافظ ،امام ابوحاتم محمد ابن حبان البستې رحمه الله دنړئ له هغونامتومحدیثینو څخه یودی چې دمصراوخراسان په مینځ کې یې حدیث اوریدلي ،

سترمحدث علامه ابن حبان رح دامام نسائې ،امام ابن خزیمة ،امام ابویعلی الموصلي ، په څیر له سترومحدیثینو څخه گڼل کیده .

همداراز امام ابن حبان رح دوخت له ستروفقهاؤ څخه هم ؤ ،دحدیثو اواثارو لوی عالم ؤ ، دعلم طب په اړه یې هم زیات معلومات درلودل ، نوموړی دنړۍ له زیرکواوپوه انسانانو څخه یوؤ ، هغه دسمرقند قضاهم کړي ، اوهلته یې دحدیثو اوفقه اوبیلابیلو علومو درسونه هم ورکړي ،

علامه ابن حبان رح دفقه ، حدیث ، اولغة له امامانو څخه گڼل کیږي ، هغه دوخت په فنونو کې داسې مهارت درلود چې ساری یې نه لیدل کیده ،

دعلم له یوه اوږده سفره وروسته بیرته خپل ټاټوبي بست ته راستون شو ،اوهم هلته دیره شو ، له درسې چارو سره یې په تصنیف پیل وکړ اوترشپیتو زیات کتابونه یې ولیکل ، الله تعالی په علم کې سترشان ورکړی ؤ دهمدي خپلوتصنیفونوداوریدو لپاره به له لیري وطنوڅخه دعلم تږي ورته راتلو ،

علامه ابن حبان رح په خپل یوه کتاب الانواع والتقاسیم کې لیکلي : چې له دوه زره زیاتومحدیثینو څخه مي حدیث اوریدلي اولیکلي دي .

علامه ذهبي رحمه الله وایې :لوړ همتونه باید داډول وي ،علامه ابن حبان رح یواځې په حدیثو بسونه ونه کړه بلکه په علم فقه ، علم لغة ،اوعلم عربية کې یې هم همداشان له بي شمیره استاذانو څخه زده کړي کړي وي ، نوموړی دډیرو کتابونو مصنف اودلوړو اخلاقو څښتن ؤ .

دبست په هکله[سمول]

علامه یاقوت حموي رح په معجم البلدان کې دبست په هکله لیکلي : بست دبآء په ضمه سره دغزنیين اوهراة په مینځ کې دیوي سیمي نوم ده ،زه گمان کوم چې دابه دکابل دواک لاندي سیمو څخه وي ، بست دگرمو وطنو سیمه ده لوی نهرونه ، اوښه باغونه لري ، خوزیاتره سیمي یې دښتي اوشاړي دي ، له دي سیمي څخه ډیر ستر ستر فقهاء محدیثین اوعلماء وتلي دي ، چې یو ورڅخه علامه محمد بن حبان هم دی ،نوموړی لوی عالم ،متقن ،امام ،او سترمحدث دی ، په علم پسې یې ډیرسفرونه کړي دي ،له بي شمیره محدیثینوڅخه یې حدیث اوریدلي دي ،نوموړی دحدیثو دمتونو اودمسانیدو یوتکړه عالم ؤ ،علامه ابن حبان رح له حدیثو څخه داسې مسائل را وایستلي چې نور و نه وي را ایستلی .

که څوک دهغه کتابونه وگوري نوتبحر به یې ورته معلوم شې .

علامه ابن حبان رح په خپل کتاب الانواع والتقاسیم کې لیکلي : دشاش څخه [کیدی شې چې دایې وطن ته څیرمه دیوي سیمي نوم وي ] بیا تراسکندریې شام اومصر پوري مي ټولي سیمي په علم پسې مزل کړي اوپه دي مسافه کې مي ددوزرو نه زیاتو محدیثینو څخه دعلم اودحدیثو اوریدل کړي ،

همداراز نوموړي دحدیثو دلوړی سلسلي ته ځان رسولی ؤ ، اودامام ابن خزیمة رح سره یې ډیره موده تیره کړي وه ، دفقه اوحدیثو لوړو ته یې ځان رسولی ؤ ،

لکه وړاندي چې ذکر شو علامه ابن حبان رح ډیرو سیموته په علم پسې سفرونه کړي موږ به دلته دنوموړي دعلمي سفرونو څخه دیوڅو سیمو یادونه وکړو چې په لاندي ډول دي :

علامه ابن حبان رح په خپل ټاټوبی بست کې زده کړي له دشیخ ابواحمد اسحاق بن ابراهیم القاضې ،ابوالحسن محمدبن عبدالله الجنید البستي ، اوپه هراة کې دابوبکر محمدبن سعد الدارمي ، په مرو کې دابوعبدالله السعدي ،ابویزید اوداسې نور و ډیرو علماو څخه کړي ، وروسته نوموړی بیا دغه لاندي سیموته هم په علم پسې سفرونه کړي دبیلگې په ډول : سنگ ، ماوراء النهر ، نساء ، النسوین ، نیشابور، ارغیان ، جرجان ، ری [اوسنی طهران] کرج ، عسکر مکرم ، تستر ، اهواز ، ابله ، بصره ،واسط ،فم الصلح ، نهرالسابوس ، بغداد، کوفه ، مکه ، سامراء ، مصل ، سنجار ، نصیبین ، کفرتوشا، بسرغا ، مرطاء ، مصر ، رافقه ، رقة ، منج ، حلب ، مصیصه ، انطاکیه ، طرطوس ، اذنه ، صیداء ، بیروت ، حمص ، دمشق ، بیت المقدس ،رمله ،اوداسې نور …….

علامه ابوغده رح لیکلي : په وړاندي زمانه کې دعلم عاشقان همداډول ؤ چې دعلم په زده کړه پسې به ترلیری وطنوپوري تلل ، اوخپل بدنونه اوغوشې به یې په علم پسې خاوري کولي اودراتلونکو نسلونولپاره یې ستري ذخیري پریښودلي ،هغوئ خپله ارام ونه کړ ، اونه یې دخوب اوارام لپاره کوم بسترولیده ،له لویو نه لویې ستونزي هم هغوئ ته دعلم په لاره کې خنډ نه شوي اونه یې سختوکړاونو دعلم مخه ډب کړه ، دعلم سره لالهاندي میني هغوئ ته هرډول ستونزي اوغمونه اسانه کړي ؤ ، اونه هغوئ دخپلي دي ارزو په لاس ته راوړولو کې دربړونو اوتکلیفونوپرواه وکړه ،

رحمهم الله رحمة واسعة

دعلامه ابن حبان رحمه الله ځیني اثارپه لاندي ډول دي :

المسند (مسند ابن حبان)

الصحيح (صحيح ابن حبان)

التاريخ

الضعفاء

الكتب المشهورة في كل فن

فقه الناس

اوداسې نور.

له الصفحات من صبرالعلماء علی شدائدالعلم والتحصیل .

مع تغیریسیر