منځپانگې ته ورتلل

نیکولا تسلا

وېبتړنې سمول
د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
نیکولا تسلا
[[language|]]: Никола Тесла[۱]  ويکيډاټا کې (P1559) ځانګړنې بدلې کړئ
نیکولا تسلا
نیکولا تسلا
د شخص مالومات
زېږون نوم [[language|]]: Никола Тесла[۱]  ويکيډاټا کې (P1477) ځانګړنې بدلې کړئ
پيدايښت ۱۰ جولای ۱۸۵۶[۲][۳][۱][۴][۵][۶][۷]
مړینه 7 جنوري 1943 (87 کاله)[۸][۲][۳][۹][۱۰][۱][۴][۵][۶]  ويکيډاټا کې (P570) ځانګړنې بدلې کړئ
نيويارک [۸][۱][۱۱][۱۲]  ويکيډاټا کې (P20) ځانګړنې بدلې کړئ
د مړینې لامل د زړه حمله (ناروغي) [۱۳][۱]  ويکيډاټا کې (P509) ځانګړنې بدلې کړئ
استوګنځای گراڅ (۱۸۷۵–۱۸۷۸)[۱]

پراګ (۱۸۸۰–۱۸۸۱) بوډاپسټ (۱۸۸۱–۱۸۸۲) پاريس (۱۸۸۲–۱۸۸۴)[۱]

نيويارک (۱۸۸۴–)[۱]  ويکيډاټا کې (P551) ځانګړنې بدلې کړئ
تابعیت د امریکا متحده ایالات (۳۰ جولای ۱۸۹۱–)[۱] کرواسيا [۱۱]  ويکيډاټا کې (P27) ځانګړنې بدلې کړئ
عملي ژوند
تعلیم د کارل پوهنتون   ويکيډاټا کې (P69) ځانګړنې بدلې کړئ
کار/مسلک پنځگر [۱][۱۱]،  فزيک پوه [۱][۱۱]،  میخانیکي انجینر [۱]  ويکيډاټا کې (P106) ځانګړنې بدلې کړئ
مورنۍ ژبه سربي کرواتي ژبه [۱۴]  ويکيډاټا کې (P103) ځانګړنې بدلې کړئ
کاروونکې ژبه انګليسي ژبه [۱][۱۵]،  فرانسوي ژبه [۱]،  جرمني ژبه [۱]،  چېکي ژبه [۱]،  هنګري ژبه [۱]،  لاتيني ژبه [۱]،  اېټاليايي ژبه [۱]،  کرواسیایي ژبه [۲][۱۴]،  سربيايي ژبه [۱۶][۱۵]  ويکيډاټا کې (P1412) ځانګړنې بدلې کړئ
د کړنې څانګه برېښنايي انجنيري [۱]،  فزيک پوه ،  ميخانيک ،  پنځگر   ويکيډاټا کې (P101) ځانګړنې بدلې کړئ
لاسليک
نیکولا تسلا
نیکولا تسلا
وېبپاڼه
ربط=انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس مخ پر IMDB باندې  ويکيډاټا کې (P345) ځانګړنې بدلې کړئ
  ويکيډاټا کې (P935) ځانګړنې بدلې کړئ
سمول کينډۍ لاسوند وګورئ

نیکولا تسلا Nikola Tesla  (/ˈtɛslə/ TESS-lə صربستاني سریلیک: Никола Тесла، تلفظ[nǐkola têsla] ) د ۱۸۵۶ کال د جولای په ۱۰مه  زیږېدلی او د ۱۹۴۳ کال د جنورۍ په ۷مه مړ دی. نوموړی یو صربستاني الاصله امریکایی مخترع، د برق انجنیر، میخانیک انجنیر او د راتلونکي په اړه نظریه ورکوونکی و؛ دی ډېر د نوي متناوب جریان پر بنسټ د برېښنا رسولو د نوي سیسټم په ډیزاین کې په ونډه اخیستو کې پېژندل شوی.[۱۷][۱۸][۱۹][۲۰][۲۱]

په اتریش سترواکۍ کې وزیږېد او لوی شو. تسلا په ۱۸۷۰ کې انجنیري او فزیک لوتي خو کوم سند یې ترلاسه نه کړ، د ۱۸۸۰ کلونو په لومړیو کې یې په Continental Edison کې د لرې لارې په مخابراتو او د برېښنایي انرژۍ صنعت کې کې په کار کولو د عملي کار تجربه ترلاسه کړه. په ۱۸۸۴ یې امریکا ته کډه وکړه او د هغه ځای تابعیت یې واخیست. د لنډ وخت لپاره یې په نیویارک ښار کې د توماس اډېسون د میخانیکي کارونو په شرکت کې کار وکړ او بیا یې وروسته خپل مستقل کار پیل کړ. د مالي همکارانو او د خپلو فکرونو لپاره د بازارموندنې په مرسته یې په نیویار کې لابراتوارونه او شرکتونه جوړ کړل او الکټرونیکي وسایل یې تولید کړل. د ده متناوب جریان (AC)، القایي موتور او د پولي فېز اړوند د متناب جریان اختراع‌ګانې په ۱۸۸۸ کې د ویسټېنګهاوز بریښنایي وسایلو له لوري ثبت شوې، ده ته ډېرې پیسې لاسته ترې ورغلې او پولي فېز سیستم اساس یې جوړ کړ چې هغې کمپنۍ بلاخره بازار ته وړاندې کړې.

د هغو اختراع‌ګانو په هڅه کې چې وکولی شي له هغو نه د اختراع د ثبت لپاره ګټه واخلي او بازار ته یې وړاندې کړي، تسلا په میخانیکي مولدونو/جنرېټرانو اد الکترونیکي تخلیې په لامپونو ګڼ شمېر ازمېیښتونه وکړل. تسلا ان د اېکس په شعاع ابتدایيي عکسونه واخیستل. ده همداراز یوه کښتۍ جوړه کړه چې له لرې به کنټرولېده، دا له ډېرو لومړیو وړاندې کولو وه. تسلا د یوه مخترع په توګه مشهور شو او خپلې لاسته راوړنې یې په خپل لابراتوار کې مشهورو او شتمنو کسانو ته وښودې، د ده د اختراع‌ګانو او فکرونو په اړه به هر ځای خبرې کېدې. د ۱۹۸۰ لسیزې په اوږدو کې تسلا د بې سیمه روښنایۍ او په ټوله نړۍ کې د بې سیمه برېښنا د ویش په اړه خپل فکرونه د ولتاژ او لوړې فرېکونسۍ په ازمېیښتونو په نیو یارک او کولاراډو سپرېنګز کې وڅارل. په ۱۸۹۳ کې یې له خپلو دستګاوو سره د بې سیمه اړیکو د احتمال په اړه خبرې وکړې. تسلا هڅه وکړه چې دغه نظریې په خپله نا بشپړه پروژه، وارډن کلیف ټاور کې د نړیوال بې سیمه او د برېښنا د لېږونکي تر منځ په اړیکه کې وکاروي، خو مخکې له دې چې بشپړه یې کړه، د بودیجې د نشتون له کبله یې پروژه پرېښوده. له وارډن کلیف ټاور پروژې وروسته، تسلا په ۱۹۱۰ او ۱۹۲۰ لسیزو کې بېلابېلې اختراګانې په بریالیتوب و ازمویلې. تسلا وروسته له دې چې خپله ډېره شتمني په څېړنو، ازمېیښتونو او اختراع‌ګانو ولګوله، په بېوزلۍ او ګوښه والي کې د نیویارک په ټیټې بیې لرونکو هوټلونو کې ژوند کاوه او د خپلو بېلونو د پرې کولو وس یې نه درلود. دی د ۱۹۴۳ کال په جنورۍ کې په نیو یارک کې مړ شو؛ له مرګ وروسته یې کارونه ورو ورو هېر شول. د تسلا له مرګ وروسته نه یوازې د ده نوم، بلکې اختراع‌ګانې یې هم هېرېدې، تر دې چې په ۱۹۶۰ کال کې د اوزانو او مقیاسونو په عمومي کنفرانس کې د ده د ختمونو لپاره په SI  سیستم کې  د مقناطیسي سیلان ګڼوالی د ده په نوم شو. له ۱۹۹۰ کلونو وروسته تسلا او د ده کارونو ته پام ډېر زیات شوی.[۲۲][۲۳][۲۴]

لومړني کالونه

[سمول]

نیکولا تسلا د د ۱۸۵۶ کال د جولای په لمسه [یا ښايي د جون په ۲۸مه] د اتریش سترواکۍ په سمیلجان کلي کې (اوسنۍ کرواسیه) په پوځي پوله کې زیږېدلی. پلار یې میلټون تسلا (۱۸۱۹-۱۸۷۹) د ختیځې ارتودوکس کلیسا کشش و.[۲۵][۲۶][۲۷][۲۸][۲۹][۳۰][۳۱]

د تسلا مور، دوکا مندیچ (۱۸۲۲-۱۸۹۲) وه او د دې پلار هم د ختیځې ارتودوکس کلیسا کشش و. د تسلا مور د کورنیو وسایلو او میخانیکي تجهیزاتو په جوړولو او د صربستاني حماسي شعرونو په یادولو کې استعداد درلود او یوه ښه مخترع وه. دوکا هېڅکله رسمي زده کړې ونه کړې. تسلا خپله حافظه او خلاقانه وړتیاوې د خپلې مور د چلند او جینیتیکي صفاتو پوروړې بللې. د تسلا نیکونه د صربستان له لوېدیځ څخه د منټېنګرو نیږدې سیمو ته راغلي وو.[۳۲][۳۳][۳۴][۳۵]

تسلا د پینځو اولادو، څلورم و. د میلکا، انجلینا او ماریکا په نومونو درې خویندې او یو مشر ورور درلود چې ډن نومېده؛ ډن هغه وخت چې تسلا پینځه کلن و د آس ځغلولو په پېښه کې مړ شو. په ۱۸۶۱ کې، د سمیلجان ابتدایه ښوونځی پیل کړ او هلته یې د الماني ژبې، ریاضي او دین زده کړې وکړې. په ۱۸۶۲ کې د تسلا کورنۍ ګسپیچ ته نیږدې سیمو ته کډه وکړه، هلته د تسلا پلار کشیش و. نیکولا ابتدایه ښوونځی پای ته ورساوه او له هغه وروسته یې منځنی ښوونځی بشپړ کړ او د لېسې لپاره يې کارلوواک ته کډه وکړه چې په (Higher Real Gymnasium) کې زده کړې پیل کړي، دلته ټولګیو ته په الماني ژبه تدریس کېده، دا چاره د اتریش-هنګري پوځي پولې په اوږدو کې په ټولو ښوونځیو کې معمول و.[۳۶][۳۷][۳۸][۳۹][۴۰]

در سال ۱۸۷۳ تسلا به سمیلجان بازگشت. مدت کوتاهی پس از رسیدن به وبا مبتلا شد و نه ماه در بستری بود و چندین بار تا پای مرگ رفت. پدر تسلا که در ابتدا از او خواسته بود که کشیش شود، در دوران مریضی نیکولا قول داد در صورت بهبودی بیماری، او را به بهترین دانشکده مهندسی بفرستد.[۴۱][۴۲][۴۳][۴۴]

وروسته بیا تسلا ولیکل چې د خپل فزیک د استاد له لوري یې د برېښنا له ښودو سره لېوالتیا پیدا شوه. تسلا وویل چې د «دغې مرموزې پدیدې» ماهیت او جالبوالی د دې سبب شو چې وغواړي «دغه حیرانوونکی ځواک نور هم وپېژني». تسلا کولی شوی انټیګرالي محاسبې په خپل ذهن کې وکړي، دا چاره د دې سبب شوه چې ښوونکي یې ووایي چې دی تقلب کوي. نوموړي څلور کلنه دوره په درېیو کلونو کې بشپړه کړه او په ۱۸۷۳ کې فارغ شو.[۴۵][۴۶][۴۷]

له فراغت وروسته تسلا سمیلجان ته ستون شو، خو له لنډ وخت وروسته په کولیرا وبا اخته شو، نهه میاشتې بستر و او څو ځله د مرګ تر پولې ورسېد. د تسلا پلار چې په لومړیو کې یې له تسلا غوښتي وو چې کشش شي، د ده د ناروغۍ پر وخت ژمنه وکړه چې تسلا به له رغېدو وروسته د انجنیرۍ تر ټوله غوره پوهنځي ته لېږي.[۴۸]

سرچينې

[سمول]
  1. ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ Nikola Tesla — خپرېدونېټه: ۳ جولای ۲۰۲۰
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ د پرانسې ملي کتابتون پېژند: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12567608n — خپرېدونېټه: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — ليکوال: Bibliothèque nationale de France — سرليک: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم، платформа відкритих даних، платформа открытых данных، plateforme de données ouvertes، piattaforma di dati aperti، Opendata-Plattform، otevřená data platforma، åben-data-platform، տվյալների բաց շտեմարան، platforma za odprte podatke، plataforma de datos abierta، plataforma de dados aberta، платформа адкрытых даных، платформа на отворените данни، platforma otwartych danych، [ашық деректер платформасы] تېروتنه: [ناپېژانده] تېروتنه: {{Lang}}: ناسم ليک (لارښود): سکريپټ: cyrl ژبکوډ ملاتړ نه کوونکی: kk (لارښود)، ачык маалыматтарды платформа، açıq məlumat platforması، ochiq ma'lumotlar platforma، açık verilerin platformu، платформа отвореног података، platforma otvorenih podataka، platforma otvorenog podataka، platforma otvorených údajov، πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων، platformu atklātā datu، platforma atvira duomenų، platvormi avatud andmete، avoimen datan foorumi، nyílt adatok platformja، პლატფორმა ღია მონაცემები، платформа за отворени податоци، нээлттэй мэдээллийн тавцан، platformă de date deschise، platformo de malferma datumoj، open data platform، плятформа адкрытых зьвестак، Усьтэм даннойёслэн платформазы، асыҡ мәғлүмәт платформаһы، açıq malümat platforması، açıq malümat platforması، ачык малюмат платформасы، öppen dataplattform، платформаи додаҳои боз، ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы، гом бæрæггæнæнты платформæ او ashıq maǵlıwmatlar platforması — منښتلیک: Licence Ouverte
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ SNAC ARK ID: https://snaccooperative.org/ark:/99166/w6571dm6 — سکالو پېژند: Nikola Tesla — خپرېدونېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ Brockhaus Enzyklopädie online ID: https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/tesla-nikola-nicola — سکالو پېژند: Nikola (Nicola) Tesla — سرليک: Brockhaus Enzyklopädie — خپروونکی: F.A. Brockhaus
  5. ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ سکالو پېژند: Nikola Tesla — Hrvatski biografski leksikon ID: https://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=11929 — ليکوال: various authors — سرليک: Hrvatski biografski leksikon
  6. ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ GeneaStar person ID: https://www.geneastar.org/genealogie/?refcelebrite=teslanikola — سکالو پېژند: Nikola Tesla
  7. ↑ Hrvatska enciklopedija ID: https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=61021 — سکالو پېژند: Nikola Tesla — ليکوال: Dalibor Brozović او Tomislav Ladan — سرليک: Hrvatska enciklopedija — خپروونکی: Miroslav Krleža Lexicographical Institute
  8. ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ سرليک: Большая советская энциклопедия — نسخهدريم — موضوع: Тесла Никола — خپروونکی: The Great Russian Encyclopedia
  9. ↑ Find a Grave memorial ID: https://www.findagrave.com/memorial/1623 — سکالو پېژند: Nikola Tesla — خپرېدونېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  10. ↑ سکالو پېژند: Nikola Tesla — خپرېدونېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — سرليک: Tesla, Nikola (9/10 July 1856–07 January 1943), electrical inventor — خپور کړی: American National Biography Online — https://dx.doi.org/10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1301654
  11. ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ دوتنې ټوليزه پېژندنه: https://d-nb.info/gnd/119219166 — خپرېدونېټه: ۳۱ ډېسمبر ۲۰۲۴
  12. ↑ https://allthatsinteresting.com/nikola-tesla-death
  13. ↑ http://www.teslauniverse.com/nikola-tesla-timeline-1943-tesla-dies-at-86 — وينا: Assistant Medical Examiner H. W. Wembly was called to the scene and after examination of the body, gave his opinion that the cause of death had been coronary thrombosis and that there had been no suspicious circumstances.
  14. ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ليکوال: John Joseph O'Neill Invalid <ref> tag; name "cd772d24510ed4dbeff05acc2e9a4495a64c7403" defined multiple times with different content
  15. ↑ CONOR.SI ID: https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/si/sl/conor/16473955
  16. ↑ د پرانسې ملي کتابتون پېژند: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb12567608n — خپرېدونېټه: ۷ ډېسمبر ۲۰۲۰ — ليکوال: Bibliothèque nationale de France — سرليک: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم، платформа відкритих даних، платформа открытых данных، plateforme de données ouvertes، piattaforma di dati aperti، Opendata-Plattform، otevřená data platforma، åben-data-platform، տվյալների բաց շտեմարան، platforma za odprte podatke، plataforma de datos abierta، plataforma de dados aberta، платформа адкрытых даных، платформа на отворените данни، platforma otwartych danych، [ашық деректер платформасы] تېروتنه: [ناپېژانده] تېروتنه: {{Lang}}: ناسم ليک (لارښود): سکريپټ: cyrl ژبکوډ ملاتړ نه کوونکی: kk (لارښود)، ачык маалыматтарды платформа، açıq məlumat platforması، ochiq ma'lumotlar platforma، açık verilerin platformu، платформа отвореног података، platforma otvorenih podataka، platforma otvorenog podataka، platforma otvorených údajov، πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων، platformu atklātā datu، platforma atvira duomenų، platvormi avatud andmete، avoimen datan foorumi، nyílt adatok platformja، პლატფორმა ღია მონაცემები، платформа за отворени податоци، нээлттэй мэдээллийн тавцан، platformă de date deschise، platformo de malferma datumoj، open data platform، плятформа адкрытых зьвестак، Усьтэм даннойёслэн платформазы، асыҡ мәғлүмәт платформаһы، açıq malümat platforması، açıq malümat platforması، ачык малюмат платформасы، öppen dataplattform، платформаи додаҳои боз، ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы، гом бæрæггæнæнты платформæ او ashıq maǵlıwmatlar platforması — منښتلیک: Licence Ouverte
  17. ↑ "Tesla". Random House Webster's Unabridged Dictionary.
  18. ↑ "Electrical pioneer Tesla honoured". BBC News. 10 July 2006. ترلاسه‌کېدو نېټه 20 May 2013.
  19. ↑ "No, Nikola Tesla's Remains Aren't Sparking Devil Worship In Belgrade". Radio Free Europe/Radio Liberty. 9 June 2015.
  20. ↑ Laplante, Phillip A. (1999). Comprehensive Dictionary of Electrical Engineering 1999. Springer. p. 635. ISBN 978-3-540-64835-2.
  21. ↑ Burgan 2009، م. 9.
  22. ↑ "Tesla Tower in Shoreham Long Island (1901 - 1917) meant to be the 'World Wireless' Broadcasting system". Tesla Memorial Society of New York. ترلاسه‌کېدو نېټه 3 June 2012.
  23. ↑ O'Shei, Tim (2008). Marconi and Tesla: Pioneers of Radio Communication. MyReportLinks.com Books. p. 106. ISBN 978-1-59845-076-7.
  24. ↑ "Welcome to the Tesla Memorial Society of New York Website". Tesla Memorial Society of New York. ترلاسه‌کېدو نېټه 3 June 2012.
  25. ↑ Burgan 2009، م. 17، "Nikola's father, Milutin was a Serbian Orthodox priest and had been sent to Smiljan by his church.".
  26. ↑ Carlson 2013، م. 14، "Following a reprimand at school for not keeping his brass buttons polished, he quit and instead chose to become a priest in the Serbian Orthodox Church".
  27. ↑ Cheney 2011، م. 25، "The tiny house in which he was born stood next to the Serbian Orthodox Church presided over by his father, the Reverend Milutin Tesla, who sometimes wrote articles under the nom-de-plume 'Man of Justice'".
  28. ↑ Dommermuth-Costa 1994، م. 12، "Milutin, Nikola's father, was a well-educated priest of the Serbian Orthodox Church.".
  29. ↑ Carlson 2013، م. 14.
  30. ↑ O'Neill 2007، مم. 9, 12.
  31. ↑ Cheney، Uth او Glenn 1999، م. 143.
  32. ↑ O'Neill 1944، م. 12.
  33. ↑ Seifer 2001، م. 7.
  34. ↑ Cheney 2001.
  35. ↑ O'Neill 1944، م. 10.
  36. ↑ "Nikola Tesla Timeline from Tesla Universe". Tesla Universe. ترلاسه‌کېدو نېټه 16 January 2017.
  37. ↑ Tesla, Nikola; Marinčić, Aleksandar (2008). From Colorado Springs to Long Island: research notes. Belgrade: Nikola Tesla Museum. ISBN 978-86-81243-44-2.
  38. ↑ Budiansky, Stephen (2021). Journey to the edge of reason : the life of Kurt Gödel (First ed.). New York, NY. ISBN 9781324005452. In the natural sciences, Austria produced a remarkable number of talented theorists and experimentalists. The electrical genius Nikola Tesla, from Croatia, studied in Karlovac at one of the rigorous German-language high schools, the Gymnasiums, established throughout the Austrian Empire.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
  39. ↑ Tesla, Nikola (2011). My inventions: the autobiography of Nikola Tesla. Eastford: Martino Fine Books. ISBN 978-1-61427-084-3.
  40. ↑ Carlson 2013، م. 21.
  41. ↑ Tesla does not mention which professor this was by name, but some sources conclude this was Prof Martin Sekulić.
  42. ↑ "Tesla Life and Legacy – Tesla's Early Years". PBS. ترلاسه‌کېدو نېټه 8 July 2012.
  43. ↑ O'Neill 1944، م. 33.
  44. ↑ Carlson 2013، م. 32.
  45. ↑ Glenn, Jim, ed. (1994). The complete patents of Nikola Tesla. New York: Barnes & Noble Books. ISBN 1-56619-266-8.
  46. ↑ "Nikola Tesla Timeline from Tesla Universe". Tesla Universe. ترلاسه‌کېدو نېټه 16 January 2017.
  47. ↑ Tesla, Nikola (2011). My inventions: the autobiography of Nikola Tesla. Eastford: Martino Fine Books. ISBN 978-1-61427-084-3.
  48. ↑ Seifer 2001.
"https://ps.wikipedia.org/w/index.php?title=نیکولا_تسلا&oldid=339935" نه اخيستل شوی