پاړسي ژبه

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
(له فارسي ژبه نه مخ گرځېدلی)
Jump to navigation Jump to search
پاړسي
فارسی, دری
فارسي (نستعليق ليک کې) Farsi.svg
وييل کېږي په ايران، افغانستان، بحرين، عراق، تاجکستان، ازبکستان،ايراني کډوال,
ټول وييونکي ca. 60-70 million, as their mother tongue (2006 estimates)[۱]
د ژبې کورنۍ Indo-European
د ليکلو بڼه Perso-Arabic script, Cyrillic
رسمي دريځ
رسمي ژبه په کينډۍ:IRA (رسمي)
کينډۍ:TAJ (رسمي)
د ژبې د پرمختګ اداره Academy of Persian Language and Literature, Academy of Sciences of Afghanistan
د ژبې کوډونه
ISO 639-1 fa
ISO 639-2 per (B)کينډۍ:Infobox Language/terminological
ISO 639-3 variously:
fas – Persian
prs – Eastern Persian
pes – Western Persian
tgk – تاجکی
aiq – ایماق
bhh – Bukharic
drw – Darwazi
haz – هزارهگی
jpr – Dzhidi
phv – پهلوانی

دري چې د پارسي، پاړسي، هزاره گي يا دېگاني (په پاړسي: فارسي) په نومونو هم يادېږي د څو گړدودونو په درلودو ېې ځانته څو نومان ترلاسه کړيدي ، خو معياري ژبه ېې د فارسي په نوم ثبت ده . دغه ژبه د هندواروپايي ژبو په کتار کې يوه پراخه د افغانستان لوېديځ لور ته د ايران ژبه ده . ددې ژبې پراخېدل د مُغلو له پير سره پيل شوه ، د زېږېدو ځای ېې ماروالنهر ياد شوی چې د نن ورځې د اوزبکستان د سوېل لوېديځې سيمې بخارا ياده شوې چې د همدې ژبې ځينو مؤرخينو هم يادونه کړېده چې يو ېې هم غلام محمد غبار دی ، همدارنگه د دري گړدود په جوړولوکې ېې د لرغونو سيمه ييزو ژبو لکه اسکای ، تخاري، سغدي، پارتي او هم پهلوي اغېزې ښودلي دي .[۲] او تر هند پورې ېې پولې وغځولې . ژبه په دوو هېوادو ، ايران او تاجکستان کې د ملي او رسمي ژبې په حيث پېژندل کېږي او د همدې ژبې گړدود د دري په نوم په افغانستان کې د دوهمې رسمي ژبې په توگه په کال ۱۹۶۴م ز کې ونومول شوه. په افغانستان کې د وروستنيو سرشمېرنو اټکل چې په کال ۱۹۹۹ز کې شوی و له مخې ېې د دري ژبې ويونکي په ټول افغانستان کې شاوخوا12.4 ميليونه وگړي ياد کړي دي .[۳]


سرچينې

  1. Iran, 36 M (51%) - 46 M (65%) Loc.gov, Tajikistan, 5.770 M (80%), Uzbekistan, 1.2 M (4.4%)
  2. غلام محمد غبار : زبان دري اصلآ در دو طرفه رود جيحون (افغانستان و ماورالنهر) بميان آمده و از زبانهای قديمي دو سمت ازقبيل اسکای ، تخاري، سغدي، پارتي، پهلوي در تشکيل آن موثر قوي بوده .
  3. http://www.hewad.com/ethnic.htm