غلام دستگير ړنگ

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
Jump to navigation Jump to search

غلام دستگير ړنگ يو افغان دی د ننگرهار ولايت دخوږياڼيو د مرکزکږې په روښانکوټ (زاړه ښار)کښې زېږېدلى دى. په قوم ابراهيم خېل خوږياڼى او د ارواښاد محمد سرورخان زوى دى .

ارواښادبېنوا يې په (اوسني ليکوال) کې د زېږېدنې نېټه 1307ل.هـ کال ليکلې ده،خو ړنگ صاحب وايي،چې په تذکره کې يې را ته د زېږېدنې کال 1300ل.هـ ليکلى ،خو زه هغه مهال، چې امير حبيب الله خان ووژل شو،د کږې د شېراحمد خان کلا د يو ارواښاد ملا صاحب سره د قدري ،مونيې، نظم، پنج گنج، گلستان او بوستان په زده کړه بوښت وم او بيا مې د کږې د روښانکوټ دلوى جومات له ملا امام ارواښاد استاذ محمد علي خان څخه نوره ديني زده کړه وکړه.

که دغه مهال (1919 ع_1298 ل.هـ) ښاغلى ړنگ اته کلن وگڼو ؛نو په 1290 ل.هـ کال کې زيږېدلى دى.

زده کړې

په 1306ل.هـ کال کې ښاغلى ړنگ د کږې د شېراحمد خان د کلا دلومړنيو زده کړود ښوونځي له څلورم ټولگي څخه فارغ شوى دى.

په 1318 ل.هـ کال کې د کابل ددارالمعلمين زده کونکى و.

دندې

په 1327ل.هـ کال کې ددارالمعلمين د زده کونکيو ښوونکى شو.

په 1329 ل.هـ کال کې د جلالکوټ د متوسطې مدير شو.


په 1330 ل.هـ کال کې يې د الفت، خادم، رښتين او نائـب الحکمه عبدالله خان وردگ په ملاتړ د جلالکوټ متوسطه د ننگرهار ليسه ونوموله، چې وروسته يې بيا پر ټينگار په مشرقي کې د ننگرهار، لغمان او کونړونو نوې ولايتي جوړښتونه رامنځ ته شول او د (پوهنه رڼا ده) غږ پرې تر لېرو پرتو سيمو ورسېد.

په 1331ل.هـ کال کې د ننگرهار ولايت د پوهنې مدير وټاکل شو. په ننگرهار کې طبي زده کړې، د ښوونکيو روزنه او د ننگرهار د خوږياڼو په کږه کې د ننگرهار د شاعرانو ټولنه جوړول يې د دغه مهال سترې لاسته راوړنې دي.

په 1338 ل.هـ کال کې د پکتيا د معارف (پوهنې) مدير وټاکل شو، چې دلته د نجونو د ښوونځي موسس هم گڼل کيږي.

په 1339 ل.هـ کال کې د پوهنې وزير علي احمد خان د لغمان د پوهنې سر پرست مدير وټاکلو.

په 1340 ل.هـ کال کې د کابل د ابن سينا ليسې مدير و ټاکل شو، چې د وزارت په ملاتړ يې په کې د قتيل خوږياڼي او محمد عثمان نژند په زيار پارسي کتابونه پښتوته نه يواځې را وژباړل، بلکې ژباړل شوي کتابونه يې د تدريس وړ وگرځول.

په 1342 ل کال د پوهنې وزارت د ملل متحد ښوونيزې او روزنيزې موسسې ته ور وپېژندلو، چې ورته د پوهنې ښوونځيو ته د کتابونو د ليکلواو د ښوونکيو د روزنې دنده وسپارل شوه.

په 1342 ل کال کې د رياضياتو نړيوالې غونډې ته، چې په جاپان کې جوړه شوې وه، وبلل شواو د استاذ ړنگ د رياضياتو تعليمي نصاب په کې د آسيايي هېوادونو لپاره ومنل شو.

1343 ل د بيروت امريکايي پوهنتون ته وليږل شو او د رياضياتو په څانگه کې يې لوړې زده کړې پيل کړې، خو پر اساسي قانون د نيوکې پر لامل د وخت صدراعظم محمد يوسف خان بېرته هېواد ته راوغوښت.

په 1349 ل کال امريکا ته وليږل شو. د رياضياتو او فزيک څانگه يې د فريدونيا په پوهنځي کې تر ماسترۍ ورسوله. دغه مهال د رياضياتو نړيوال کنفرانس ته، چې په جرمني کې جوړ شوى و، وبلل شو، چې بيا هېواد ته راوغوښتل شو او د دوکتورا تياره دفاع ترې پاتې شوه.

په 1356 ل کال کښې د کابل پوهنتون د ساينس پوهنځي استاذ وټاکل شو.

په 1378 ل کال کښې پېښور ته مهاجر شو، چې لومړى د سيد جمال الدين پوهنتون علمي معاون او بياد افغان پوهنتون د رياضياتو استاذ وټاکل شو. کله، چې افغان پوهنتون پکتيا ته وليږدېد، استاذ په پېښور کې پاتې شو.

په1383 ل کې يې د سترگو عمليات ناکام ترسره شول، چې تر اوسه پورې يې سترگې ديد نه لري.

چاپ شوي آثار

  1. په 1380 ل کال کې (دساپي پښتو څېړنواو پراختيا مرکز) پر مالي لگښت يې د طب، زراعت، انجنيري پوهنځيود کيميااو بيالوژي څانگو ته (د عمومي رياضياتو اساسات) چاپ او خپور شو.
  2. د 12ټولگي رياضيات،
  3. د نهم ټولگي کيميا،
  4. د پوهنتون دلومړي او دوه يم کورس لپاره خطي الجبره او د د سيټ نظريه يې هغه کتابونه دي ، چې پخوا چاپ او خپاره شوي دي.

ړنگ صاحب سربېره پر ښوونيزوپراختيايي هڅو په لوى ننگرهار،کابل او پکتيا کښې د ورځپاڼوسره ملي او فرهنگي مرستې تر سره کړي اوهم يې دپکتياد وړانگې اخبارد مدير نورمحمد پوونده په غياب کښې د نوموړي اخبار سرپرستي کړې ده.


د ((جمعې شپه)) او(( وزير)) يې د لنډوکيسو ټولگې دي ، چې د پکتيا په (وړانگه) اخبار کې پرله پسې خپرې شوې دي،خو اصل يې د ړنگ صاحب سره نه شته .

دغه راز يې په ننگرهار کښې لسگونه اصلاحي او انتقادي ډرامې جوړې کړي او بريالۍ لوبولي ،چې د وخت ځينو بچو پرې گواښلى هم دى.

دښاغلي ړنگ ليکنې او شعرونه په (هېواد)، (زيري)، (اصلاح) او(وړانگه) اخبارونو او خپرونو کې خپاره شوي دي، چې تر دې دمه پوره نه دي راټول شوي .

د شعرونو يوه ټولگه يې ښاغلي عبدالروف قتيل خوږياڼي را ټوله کړې او لطف الله ړنگ کمپوز کړې ،چې د چا په ښه ځوانۍ او په پښتو مين له خوا به چاپ او ټولنې ته وړاندې شي.

باندنۍ تړنې