حبيب الله رفيع

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
Jump to navigation Jump to search
استاد حبيب الله رفيع

حبيب الله رفيع (۱۳۲۴ ل. - ) (په انگرېزي: Habibullah Rafi) د افغانستان يو نوموتی ليکوال، شاعر او اديب او تر څنگ ېې په کابل پوهنتون کې د تاريخ او پښتو ادبياتو په پوهنځيو کې استاد دی. ښاغلی رفيع د نصرالله نقشبند زوی دی او اصلي ټاټوبی يې د وردگو ولايت دی.


مخينه

حبيب الله رفيع دافغانستان يو پيژندل شوی سياسي ، ادبي فرهنگي او ټولنيز شخصيت دى . دی دوردگو ولايت دسيدآبادپه والسوالۍ کې په اوړي موسم کې د آبدرې نومي يوه كلي كې زيږيدلې او دده پېژندلگلوي ېې د څېړنيزو تاريخي ، ادبي او ژبپوهنيزو اړوندو سکالويو گانو باندې لیکني آثارو څخه افغانانو او بهرنيو ته جوته ده . ښاغلی رفيع د افغانستان په مطبوعاتو کې يو فعال ويناوال ، چارپو څېړونکی او مالومات وړاندې کوونکی دی . دی د افغانستان په لیکني رسنيو او خپرونو كې تر هر نورو مطبوعاتو ډېر گړندی لیکوال دی او هر ډول تاريخي ، ژبني ، گروهي او فلسفي لیکنې ېې چمتو کړي دي .هر اخبار مجلې پاڼې واړوى نو دښاغلي حبيب الله رفیع ليكنې به د سرلیک په توگه ومومۍ او همدا رنگه كه د راډيو غوږ تاو كړئ نو په يوه نه په يوه څپه كې به ېې غږ اورېدونکو ته ورسېږي . تر ډېره په اوسيني پير کې په ورځنيوسياسې ادبې اوفرهنگې مسايلو خپلې څېړنيزې ویناوې وړاندې کړي او په تدريسي بحثونو کې ېې په علمي کره کتنو رڼا اچوولې. ښاغلی حبيب الله رفيع په افغانستان کې داوس مهال دادب دډگردنويوځوانانو دروزنې په برخه كې ډير بوخت دی . دی هغه ځوانانو سره چې د مطبوعاتو نړۍ ته نوي راټوکېدلي په ادبي سموونو کې ډېر زيار باسي او د هغوی په فرهنگي روزنه کې ېې ونډه لرلې.

زده كړې

په خصوصي ديني مدرسو كې ېې زده کړې کړي او برسېره په دې ېې د افغانستان له تعليمي مراکزو د لسانس او تر هغې ورپورې خوا علمي کورسونو څخه سندونه ترلاسه کړي . همدا رنگه د هېواد دننه او له بهرنيو افغاني ټولنو څخه ېې ستاينيز بري لیکونه او ستاينلیکونه ترلاسه کړي .

دحبيب الله رفيع د ښوونکي پشان ژوند او تجربه

استادحبيب الله رفيع په ۱۳۲۴ لمريزكال( دمولانا نصرالله نقشبندي)كره دوردگودولايت دسيدآبادپه والسوالى دوړي آبدري په كلې كې زيږيدلې دي زده كړه يي په دينې مدرسوكې كړي ده دشعراوادب سره يې له اماشوتوب نه زياته مينه درلوده. استادله پنځه كلنۍ څخه له دخپلې اروښادى خورڅخه دپښتوشعرونه اوادبې متنونه اوريدل اوبيابه يې په خپله لوستل په يولس كلنۍ كې يي په خپله دپښتوشعرونه تمرين پيل كړ ۱۳۴۰ كال كې دخپلې علاقې له امله دپوهنې دوزارت ددارتاليف رياست دعرفان اوپوهنې مجله دمهتمم په توگه دمسلكې دنده بوخت شو۱۳۴۳ كال كې دتاريخ دټولنې غړى اوداريانامجلې مهتمم شو. ۱۳۴۸ كال كې دافغان ملت مجلې مسول مديرشو تريودورې سياسې بند ورسته بيرته دتاريخ دټولنې غړى شو ۱۳۵۱ لمريزكال كې دپولكلو اوادب رياست دپولكلومجلې غړى ؤ ۱۳۵۷ كال كې دپښتوڅيړنودانړيوال مركزغړى ؤبيادكمونيستې دولت په راتلوله كاره كوښه شو ۱۳۵۸ كال دكب په مياشت كې دڅرخې پله په زندان كې واچول شو ۱۳۵۹ كال كې دافغانستان دعلومو اكاډمۍ غړى شو دهمدې كال په منې كې دحج په سپڅلې سفر سعودى عربيستان ته و لاړ ۱۳۶۰ لمريزكال دزمري په مياشت كې دغرونوله لارې پيښورته مهاجرشو په پيښوركې يي قلمي جهادته دوام وركړ دامان كتاب خپرولو مؤسيسه يې جوړه كړه دپيښورله پښتو اكاډمۍ اوآرياسټډي سنټرسره همكارؤ. ۱۳۶۴ لمريزكال كې په اسلام آبادكې دجهاد دثقافتې شورى اوافغان جهاد مجلې دليكوالې ډلي غړى ؤ په ۱۳۶۵ كال كې دڅه وخت لپاره په مصركې دقاهرې دپښتوڅانگې وياندوو. په همدې كال په پيښوركې دجهادې څيزنودمركز اود(قلم) دليكوالې ټولنې غړى وو ۱۳۶۸كال كې په پيښوركې دافغان موقت حكومت دتاريخ ټولنې اودافغانستان مجلې دليكولي ډلې غړى شو ۱۳۶۹ كال افغانستان دكلتورى ټولنې اوسپيدې دمجلې دليكوالې ډلې غړى شو. په ۱۳۷۳كال دافغا نستان دمرستود مركزغړۍؤ، او ورسره يې د(تلوسې)مجله چلوله په ۱۳۷۸ كال كانا ډاته ولاړ او په ۱۳۷۹كال بېرته پېښور ته راستون شواوپه پېښوركې يې دافغا نستان دكلتوري خدمتونو اداره جو ړه كړه . په ۱۳۸۱كال بېر ته هېواد ته را ستون شو دا طلا عا تو او كلتوروزارت دفرهنگې شورا غړۍ او (كليد)اونيزې سرپرست وټاكل شو، په ۱۳۸۲كال دافغا نستان د علو مواكاډمۍددايرت المعارف دمركزريېس وټاكل شوچې اوس هم خپله په دې دنده كې بوخت دٰٰۍ. استاد حبيب الله رفيع د۸۴په شاوخوا كې چاپ شوې آ ثارلري همدا رازد ۱۵په شاو خوا كې ناچاپ شوې آثار چې چاپ ته چمتو لري، او له بلې خوايې د۸۰۰په شا وخوا كې مقا لې ليكلې دي استاد حبيب الله رفيع دسلو په وخوا كې په علمي، ملي او نړيوا لو سيمينارونو كې برخه اخیستې ده نو موړو سيمينارونو ته يې رسالې وړاندې كړې اودفاع يې ترې كړې ده. استاد حبيب الله رفيع ته دوې ادبي جايزې، دوه دسروزرومډالونه، اويود لويې جرگې مډال هم وركړل شوۍدی. استاد حبيب الله رفيع دخپلو سفرونوپه لړ كې پاكستان، ايران، سعودي عربستان، امريكا، كاناډا، عربي اماراتو، بلجيم، انگلستان ته سفرونه كړي دي. داستاد ده نه مشران دوه وروڼه الحاج احمدالله چې په كاناډاكې دټورنټوپه ښاركې دمسلمانانودټولنې مشراوهمد دې ښارديومسجدشريف دامام په حيث وظيفه ترسره كوي. اودوهم وروريې الحاج دادالله دى چې په خپل پلرنې هستوگنځى كې ژوندتيروى اودسيمې قومې مشر دى استاد دوروڼو ترڅنگ دوه خوندې لري چې مشره خور د ده استاده اودملك محمدحسين خان ميرمن وه اودوهمې خوريې هم په دينې زده كړه كې فعاله ونډه لرله چې دمفتى سلطان حميد ميرمن وه اونوموړى دنورالمشايخ امام وو. داستادحبيب الله رفيع شپږاولادونه دىچې مشره لوريې ثريا رفيع دوهمه لوريې آريانا رفيع خاطره رفيع، بريښيا رفيع دى. اودوه زامن يې هريو امان الله رفيع، ذكى الله رفيع چې كورنۍ يې اوس په كاناډا كې ژوندكوى. داستاد اولادونه كه څه هم دلوړوزده كړوځخه برخمن دى خو داستاد په شان دادب مينه وال نه دى. داستاد دواړه زامن دالكترونيك انجنيرنيك په څانگه كې زده كړي كوي اوهريو يې غښتلې اوډونكې كمپوزر هم دى چې دخپل پلارډير اثار ددوى په كمپيوټرى ټايپ چاپ ته تيارشوى اوچاپ شوى ددرانه استاد دژوندپه اړه كه هرڅومره ډيره رڼا واچوو بياهم كمه ده خوپدى ناچپزه ليكنه چې داستاد په باره كې وشوه نوره بسنه كوو.

دندې

په ۱۳۴۰ كال كې د پوهنې وزارت د تاليف او ترجمې په رياست كې د عرفان او "پوهنه" مجلو مهتمم. په ۱۳۴۲ كال د تاريخ ټولنې غړى د " آريانا" مجلې او د كتابونو مهتمم. په ۱۳۴۸كال كې د " د افغان ملت " جريدې مدير. په ۱۳۵۱كال كې د فولكلور او ادب د ټولنې غړى او د " فولكلور" مجلې مدير . په ۱۳۵۲ كال د پښتو ټولنې غړى. په ۱۳۵۷كال د پښتو ټولنې غړى. په ۱۳۵۷كال د پښتو څېړنو د نړيوال مركز غړى. په ۱۳۵۸كال د افغانستان دعلومو اكاډمۍ غړى.

پېښور ته مهاجرت او ادبي کارونه

په ۱۳۶۱كال د پېښور پښتو اكاډمۍ علمي همكار. په ۱۳۶۵كال د افغانستان د جهادي څېړنو دمركز او د "قلم" مجلې د ليكوالې ډلې غړى. په ۱۳۶۶كال په اسلام آباد كې د افغانستان د ثقافتي شورى او د افغان جهادي مجلې د ليكوالې ډلې غړى. په ۱۳۶۷كال د افغانستان د كلتوري ټولنې او د" سپيدې" مجلې د ليكوالې ډلې غړى. په ۱۳۶۸ كال د افغانستان د جلاوطنه حكومت د تاريخ ټولنې او د " افغان مجلې د ليكوالې ډلې غړى. په ۱۳۶۹كال د تلوسې مجلې مؤسس اومدير. په ۱۳۸۰ كال بېرته هېواد ته راستنېدل. په ۱۳۸۰كال د اطلاعاتو او فرهنگ وزارت د عالي شورى غړى. ورسره د عرفان د فرهنگي مركز د نشراتو سرپرست او ورسره د طلوع افغانستان جريدې د ليكوالې ډلې مشر.

چاپ شوي آثار

  1. سكروټې (شعري مجموعه) د ۱۳۴۵كال چاپ.
  2. برېښ (شعري مجموعه) د ۱۳۴۶كال چاپ، افغان ملت.
  3. خلكو سندرې ، د ۱۳۴۹ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه.
  4. د هوتكو نارې، د ۱۳۴۹كال چاپ، پښتون كتابفروشي .
  5. د پښتو پخوانۍ تذكرې، د ۱۳۵۰ كال د چاپ، تاريخ او ادب ټولنه.
  6. د تاريخ ټولنې كتابونه، د ۱۳۵۱ كال چاپ، تاريخ او ادب ټولنه.
  7. د جمهوريت وږمې، د ۱۳۵۲كال چاپ، پښتو ټولنه.
  8. پښتو پانگه لومړى ټوك د ۱۳۵۳ كال چاپ، پښتو ټولنه.
  9. ادبي ستوري لومړى ټوك د ۱۳۵۳كال چاپ، پښتو ټولنه.
  10. تېر يادونه (شعري مجموعه) د ۱۳۵۴كال چاپ ، تاريخ ټولنه.
  11. د روښان ياد (شعري مجموعه) د ۱۳۵۵كال چاپ ، تاريخ ټولنه.
  12. خواجه عبدالله انصاري او د ده مناجاتونه، ۱۳۵۵،د پښتو د انكشاف رياست.
  13. پښتو پانگه ( دوهم ټوك) د ۱۳۵۶كال چاپ ، پښتو ټولنه.
  14. پښتو خپرونې، ۱۳۵۶كال، د پښتو د انكشاف رياست.
  15. پښتوكتابښود، ۱۳۵۶كال، د بيهقي كتاب خپرولو مؤسسه.
  16. د پښتونخوا د شعر هاروبهار( ژباړه او ترتيب) ۱۳۵۶، ننگرهار مجله.
  17. معرفة الافغانى ( سريزه او ترتيب) ۱۳۵۶، پښتو ټولنه.
  18. د رحمان بابا دېوان (سريزه) ۱۳۵۶، پښتو ټولنه.
  19. په افغانستان كې د ژورناليزم تاريخچه ۱۳۵۶، د تاريخ او ادب ټولنه.
  20. د سره غره گلونه، ۱۳۵۷، د امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  21. ناسيوناليزم او ملي مسايل ۱۳۵۸، افغان ملت گوند، پېښور.
  22. څوب ، ۱۳۵۸امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  23. ادبي ستوري ( دوهم ټوك) ۱۳۵۹، د اطلاعاتو او كلتور وزارت.
  24. ژبپالنه، ۱۳۶۰، پښتو ټولنه، كابل.
  25. زرينې څانگې ، ۱۳۶۰پښتو ټولنه.
  26. زنځيرۍ ، ۱۳۶۱، پښتو ټولنه، ۱۳۶۵، پښتو اكيډمۍ پېښور.
  27. په افغانستان كې د سيدجمال الدين افغان خدمتونه ،سنټرل ايشيا، پېښور پوهنتون ۱۳۶۲كال.
  28. د استاد ياد، ۱۳۶۴، سنټرل ايشيا، پېښور پوهنتون.
  29. اورونه اوويرونه ، ۱۳۶۳، امان كتاب ، پېښور.
  30. د شمال له خوا شمال دى، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  31. زندان، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  32. د وينو بهير، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  33. انجام، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  34. تصوير، ۱۳۶۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  35. ورك زوى څنگه پيدا شو ( سريزه او ترتيب) ۱۳۶۴، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  36. شاه شجاع او ببرك د تاريخ په تله كې ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  37. د روسي ښكيلاك رنگونه او نيرنگونه ، ۱۳۶۵پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  38. د استقلال څلورمه جبهه ( سريزه او ترتيب) ۱۳۶۵، پېښور ، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  39. وحشيانه تېرى او شرميدلې ماته، ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  40. د محمدي صاحبزاده ديوان ته ځغلند نظر، ۱۳۶۵، پېښور، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  41. فالنامه ( د خوشال خان خټك) سريزه او ترتيب ۱۳۶۵، پېښور پښتو اكيډمۍ .
  42. روښاني ليكنې ۱۳۶۷، د ارزاني خويشكي ادبي ټولنه، پېښور.
  43. ږلۍ او گولۍ ۱۳۶۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  44. افغانستان او د روسي دوستۍ داستان، ۱۳۶۸، د افغانستان د آزادو ليكوالو ټولنه.
  45. آواره شيدا، ۱۳۶۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  46. ملي زاويه ، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  47. ولونه، ولونه، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  48. د ستوريو كرونده ، ۱۳۷۶، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  49. محمود نامه ( سريزه او سمون ) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  50. هوتكنامه (سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  51. مهاجرت نامه ( سريزه او سمون) ۱۳۷۷، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  52. د بتانو هنگامه، ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  53. وصيت نامه ( سريزه او سمون) ۱۳۸۰، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  54. د تمدن سوغات ، ۱۳۷۸، د اريك كتابتون.
  55. ارمغان تمدن، ۱۳۷۸، د اريك كتابتون.
  56. د افغانستان لنډكى تاريخ ۱۳۷۸، د اريك كتابتون.
  57. تاريخ فشردۀ افغانستان ۱۳۷۸، د اريك كتابتون.
  58. ليكونه او سرليكونه ، ۱۳۷۳ ، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه.
  59. نامه ها سرنامه ها ، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه.
  60. مشال، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه.
  61. مشعل، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه.
  62. تمه، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه.
  63. طمع، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه.
  64. وو نه وو، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه، سويډن كميټه.
  65. هره نيشه د زهرو ليشه، ۱۳۷۳، آو، آر ، آى.
  66. نښانې او ترانې ، ۱۳۷۳، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  67. كتابونه دريابونه، ( لومړى ټوك) ۱۳۷۷، د ساپي د پښتو څېړنو مركز.
  68. كتابونه دريابونه (دوهم ټوك) ۱۳۷۸، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  69. وصيتنامه د خوشال بابا، ( سريزه او ترتيب ) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  70. نسبنامه، د خوشال بابا، ( سريزه او ترتيب ) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  71. خټكنامه، د خوشال بابا، ( سريزه او ترتيب ) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  72. هندوكوه نامه، د خوشال بابا، ( سريزه او ترتيب ) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  73. اخلاقنامه، د خوشال بابا، ( سريزه او ترتيب ) ۱۳۷۹، امان كتاب خپرولو مؤسسه.
  74. پښتني ودونه، د افغانستان د مرستو مركز، ۱۳۸۱، كابل.

مقالې

تر پنځو سوو زياتو سمينارونو کی گډون:

د يو سلو شا او خوا كې علمي، ادبي، ملي او نړيوالو سمينارونو كې گډون ، مقاله اورول او دفاع كول.

سفرونه

ايران، عربستان، مصر، امريكا، كاناډا، جرمني، هالنډ، پاكستان او فرانسې ته

باندنۍ تړنې

د ښاغلې حبيب الله رفيع وېبلاگ