Jump to content

باشکيري ژبه

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
باشکيري ژبه
Башҡорт теле (باشکيري )
башҡортса‎ (باشکيري )
Башҡурд теле (باشکيري ) ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
عامه معلومات
عمومي معلومات
ځانګړې وېشنيزه
سیمييزتوب د
ليکدود
ويونکو شمېر
۱٬۲۰۰٬۰۰۰[۱] (۲۰۱۰) ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
د توکمپوهنې ژبې حالت
آيسو ۶۳۹-۱ کوډ
ba[۵] ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
د ژبې کوډ
ba ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
هېواد
نور معلومات
وېب‌پاڼه
rihll.com (باشکيري ژبه، روسي، انګليسي ژبه) ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا

باشکيري ژبه ( سیریلیک : Башҡорт теле؛ لاتین : Bašqort tele) د تورکي ژبو د کورنۍ یوه ژبه ده، چې د قاپچاق ژبو یوه څانګه ګڼل کيږي، چې تر ډېره د باشکیرانو لخوا ویل کیږي. دا ژبه د Vulnerable زیان منونکې ژبو په کتار کې ولاړه ده. [۹] [۱۰] [۱۱] [۱۲]

ويناوال[سمول]

باشکيري ژبه د منګوليايي، عربي، فارسي او روسي کلمو مجموعه ده، چې له دې جملې څخه د څلور زره فارسي کلمو شتون ځانګړی اغېز لري، د ميلادي پېړۍ له لومړيو وختونو څخه د لومړۍ مېلادي زريزې تر پايه پورې، هغه ځمکه چې نن د باشکيرستان جمهوريت په نامه يادېږي، د څو ژبو ايراني، عربي او بيا تورکي توکمونو ترمنځ د پرله پسې اړيکو ډګر و. [۱۳]

د 2002 کال د سرشمېرنې له مخې، د روسیې په فدراسیون کې شاوخوا 1,379,000 باشکیر ویونکي شتون لري، چې ډیری یې د باشکيرستان په خپلواکه جمهوریت کې او د پام وړ شمېر یې د تاتارستان په جمهوریت کې ژوند کوي.

ازبکستان او قزاقستان کې هم يوه لويه ډله خلک په باشکيري ژبه خبرې کوي.

باشکيري ژبه د مغولو تر یرغل وروسته د قباچه ژبې د بدلون په وخت کې رامنځته شوه. باشکير بېلابېل وينګونه لري، چې ټول یې تاتاري ژبې سره ورته دي، او حتی په تېرو وختونو کې، باشکيرانو د تاتار ژبه د لیکلو لپاره کارولې. البته، په پنځلسمه پېړۍ کې، جوغتایي ژبه (یا د جوغتایي ژبې پخوانۍ تاتاري بڼه) د هغې ځای ونيو، تر دې چې په 1923 کې، باشکيري ژبې لپاره د لیکلو ځانګړی سیسټم رامینځته شو چې دا ژبه په پیل کې د عربي الفبا سره لیکل شوې وه تر 1930 پورې، لاتیني الفبا او د 1938 په ژمي کې، سیریلیک الفبا د دې ژبې ليکلو لپاره وکارول شوه.

په باشکيري ژبه کې سيريليک الفبا ته لاندې توري ورزيات شوي دي:

Ә ә [æ]، Ө ө [œ]، Ү ү [y]، Ғ ғ [ɣ]، Ҡ ҡ [q]، Ң ң [ŋ]، Ҙ ҙ [ð]، Ҫ ҫ [θ]، Һ һ [h].

بهرنۍ لینک[سمول]

سرچينې[سمول]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Stated in: اتنولوګ. Publisher: SIL International. اثر ژبه: انګليسي ژبه. ISSN: 1946-9675.
  2. سرچينې تړی: https://iso639-3.sil.org/code/bak.
  3. Stated in: Glottolog. Publisher: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
  4. "اتنولوګ" (په انګليسي ژبه ). SIL International. لاسرسي‌نېټه ۱۰ اپرېل ۲۰۲۱. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); تحقق من التاريخ في: |access-date= (لارښود)ساتنه CS1: ناپېژانده ژبه (link)
  5. "Language". منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  6. "ScriptSource - Russian Federation". لاسرسي‌نېټه ۲۱ اگسټ ۲۰۲۳. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); تحقق من التاريخ في: |access-date= (لارښود)
  7. "ScriptSource - Ukraine". لاسرسي‌نېټه ۲۱ اگسټ ۲۰۲۳. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); تحقق من التاريخ في: |access-date= (لارښود)
  8. "ScriptSource - Kazakhstan". لاسرسي‌نېټه ۲۱ اگسټ ۲۰۲۳. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود); تحقق من التاريخ في: |access-date= (لارښود)
  9. http://www.unesco.org/languages-atlas/index.php?hl=en&page=atlasmap#
  10. http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/endangered-languages/atlas-of-languages-in-danger/
  11. https://www.ethnologue.com/country/RU/languages
  12. https://www.britannica.com/place/Russia/Mixed-and-deciduous-forest#ref422354
  13. https://www.farsnews.ir/news/9001190560%20%20%20%20/گزارشي-از-نفوذ-ديرينه-زبان-و-خط-فارسي-در-جمهوري-باشقيرستان-