ابجد

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا

 

د جملې د حروفونو اته ګونی شکل د لومړي شکل (ابجد) په نوم پېژندل کیږي. په دې سټایل کې د کنسوننټونو یا خاموش حروفونو ترتیب د عبراني - آرامي ترتیب سره ورته دی، او دا ثابتوي چې عربانو خپل الفبا له دوی څخه او د نباتیانو له لارې اخیستې. [۱]

د ابجد حروف د عربي ژبې د حروفو د ترتیبولو یوه لاره ده، کوم چې د فونیشین رسم الخط د لومړني الفبا پر بنسټ ترتیب شوي دي. ځینې وختونه دا طریقه د توکو یا مخونو شمیرلو کې کارول کیږي.

د دې لپاره چې د دې حروفونو په ترتیب پوهیدل اسانه کړي، څو پرله پسې توري په کلمو جوړ شوي او تلفظ کیږي. دا کلمې دا دي: "ابجد - هوا - حطي - کلمان - صف - قرشت - طخاد - زاغغ" د ابجد الفبا هم د عددونو او کلمو د سمون لپاره کارول کیږي. په دې توګه، د هرې کلمې لپاره چې دوی غواړي په یوه شمیره بدل کړي، دوی د لاندې جدول څخه اړونده شمیره اخلي او ترلاسه شوي شمیرې اضافه کوي. د بېلګې په توګه په دې طريقه کې د "علي" کلمه له "١١٠" سره او "ي علي" له "١٢١" سره مساوي ده.

حمزه (أ) او الف (ا) هر یو د 1 په توګه شمیرل کیږي، او هغه حروف چې د گونج له امله تکرار شوي یو حروف شمېرل کیږي. د مثال په توګه، دوی فعاله کلمه 181 شمېري؛ ځکه چې ف 80 دی، ع 70 دی ، ا 1 دی او ل 30 دی. د اله او رحمن په څېر کلمو حساب په لیکلې بڼه دی. ښکاره نه ده. نو اله به ۳۶ او رحمن به ۲۹۸ وي. [۲]

ځینې خلک دې شمېرو ته فوق العاده ملکیتونه منسوبوي.

تګلار[سمول]

الف) د ځینو کتابونو سریزه پاڼې په دې شمېرو سره شمېرل کیږي.

ب) دوی د مهمو پېښو نیټه د ابجد توري د یوې کلمې یا جملې یا معنی جملې یا شعر په شکل کې راټولوي او د هغه کلمې یا جملې یا هغه جملې یا شعر په یادولو سره هغه نیټه حسابوي.

ج) له اسلامي موسیقۍ وروسته د ابجد توري د غږونو او نوټونو په ثبتولو کې کارول کیږي. د مثال په توګه، د ابجد توري سره د شور وسیلې سندرې دا دي: " یح یه یب ی ح ه ج او واټن او د هغې ابعاد ط ط جـ جـ طـ جـ ج دي . [۳]

d) ځینې وختونه په لیکلو کې، د یو بل څخه مختلف محتويات جلا کولو لپاره، دوی د لوی لیکونو سره نښه شوي؛ د بېلګې په توګه، د ابجد حروفونو د جلا کولو لپاره، موږ دوی د الف، ب، ج، او داسې نورو تورو سره مشخص کړل.

د لیک ارزښت[سمول]

ابجد' د عربي ژبې ابیڅي په ابجدي ډول داسې تلفظ کېږي: اَبْجَدْ - هَوَزْ - حُطّی - کَلَمَنْ - سَعْفَصْ - قَرَشَتْ - ثَخَذْ – ضَظِغْ. د عربي ژبې ابیڅي د شمېرو سره په لاندې توگه وېشل شوي:

ارزښت لیک یونیکوډ نوم برابر
لاتین
1 Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ʾalif ʾ / ā
2 Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. bāʾ b
3 Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. jīm j
4 Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. dāl d
5 Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. hāʾ h
6 Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. wāw w / ū
7 Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. zayn / zāy z
۸ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ḥāʾ
۹ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ṭāʾ
Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist.
ارزښت لیک یونیکوډ نوم برابر
لاتین
۱۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. yāʾ y / ī
۲۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. kāf k
۳۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. lām l
۴۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. mīm m
۵۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. nūn n
۶۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. sīn s
۷۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ʿayn ʿ
۸۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. fāʾ f
۹۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ṣād
Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist.
ارزښت لیک یونیکوډ نوم برابر
لاتین
100 Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. qāf q
۲۰۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. rāʾ r
۳۰۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. šīn š
۴۰۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. tāʾ t
۵۰۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ṯāʾ
۶۰۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ḫāʾ
۷۰۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ḏāl
۸۰۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ḍād
۹۰۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ẓāʾ
۱۰۰۰ Script error: The function "د ژبې نوم" does not exist. ġayn ġ

په دې توگه د رومي، عربي او عبري ژبه حساب کتاب، الجبر او ستورپوهنې او د کال شمېر کې یو څه ستونزې پېښېدلی. د ابجد ابیڅو شمېرنې په وسیله چې هر لفظ ته عددي ارزښت ورکوي؛ ترډېره بریده اسانه شوه. د مثال په توگه "آب" عدد 3. "خر" عدد 800 . شير عدد 510 او "دله" عدد 39 حاصل راووځي چې دا شمېره په افغانستان کې یوه منحوسه شمېره گڼل کېږي. ابجد– 1–2–3–4

    • هوز– 5–6–7
    • حطي – 8–9–10
    • كلمن– 20–30–40–50
    • سعفص– 60–70–80–90
    • قرشت – 100–200–300–400
    • ثخذ – 500–600–700

په ابجدي ریاضي کې اختلافونه[سمول]

پښتو ځانګړي توري او د هغې شمېرې[سمول]

دا چې ډېری پښتو توري په عربي کې نشته لکه "پ، ټ، ځ، څ، ډ،ړ، ژ، ږ، ښ، ګ، ڼ " په عربي ژبه کې شتون نه لري، نو ځينو يې تر ټولو نږدې عربي توري د دې سره برابر کړي دي ( ګ = ک = ۲۰ )، ( چ = ج = ۳ )، ( پ) . = ب = ۲ ) او ( ژ = ز = ۷ ). خو یوې ډلې هم د دې څلورو تورو معادل د صفر په توګه اخیستی. [۱] Archived 2023-04-06 at the Wayback Machine. د بېلګې په توګه په ابجد کبير کې د پروين کلمه په دوه ډوله شمېرل کېږي.

لومړۍ طریقه: (پ=ب) +ر+و+ي+ن= 2 +200+6+10+50=268

دویمه طریقه: (پ=نه مساوي) +ر+و+ي+ن= 0 +200+6+10+50=266

تېښته[سمول]

د فشار لرونکي لیکونو یوه ډله دوه توري حسابوي، مګر دا ډیر مشهور دی چې فشار لرونکي لیکونه د یو لیک په توګه شمیرل کیږي. د بېلګې په توګه که په " محمد " کې د "م " توري په دوو تورو کې شمېرل کېږي، پایله به یې " ۱۳۲" وي، خو که په مشهوره طریقه یو توری وشمېرل شي پایله به یې " ۹۲" وي. [۲] Archived 2023-04-06 at the Wayback Machine.

په عربي کې د ولی یا نه لوستل کیدونکي توري عبارت دي له (الف، و، ل، ی) چې لیکل کیږي خو لوستل کیږي نه؛ دا ډول توري د جملې په محاسبه کې لرې کیږي. د مثال په توګه، د " ابوالفضل " په نوم منځنی "الف " نه لوستل کیږي، نو دا د " ابوالفضل" په توګه د "949" سره مساوي حساب شوی. [۳] Archived 2023-04-06 at the Wayback Machine.


دا هم وگورئ[سمول]

شمېرپوهنه

تړلې لیکنې[سمول]

پايليکونه[سمول]

  1. فرهنگ فارسی، محمد معین، انتشارات امیر کبیر، تهران، ۱۳۷۵
  2. مهر تابان، یادنامه و مصاحبات تلمیذ و علامه (سید محمدحسین طباطبائی)، سید محمدحسین حسینی طهرانی، مشهد، ۱۴۲۱ ق.
  3. کينډۍ:یادکرد

بهرنۍ لینک[سمول]

  • د شیخ بهایی د سیر المستار کتاب
Lua error in Module:Navbar at line 58: ناسم سرليک ليکدود ډولونه.