منځپانگې ته ورتلل

ګوپال کرشنا ګوکهلی

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
ګوپال کرشنا ګوکهلی
[[language|]]: गोपाळ कृष्ण गोखले  ويکيډاټا کې (P1559) ځانګړنې بدلې کړئ
ګوپال کرشنا ګوکهلی
ګوپال کرشنا ګوکهلی
د شخص مالومات
پيدايښت ۹ می ۱۸۶۶[۱][۲][۳][۴]
مړینه 19 فېبروري 1915 (49 کاله)[۱][۵][۲][۳][۴]  ويکيډاټا کې (P570) ځانګړنې بدلې کړئ
پونی [۶][۷]،  ممبای   ويکيډاټا کې (P20) ځانګړنې بدلې کړئ
تابعیت برېتانوي هند   ويکيډاټا کې (P27) ځانګړنې بدلې کړئ
ګوند هند ملي کانګرېس   ويکيډاټا کې (P102) ځانګړنې بدلې کړئ
عملي ژوند
کار/مسلک سياستوال ،  فیلسوف ،  ليکوال ،  خپلواکۍ جنګيالی ،  ژباړن/ه   ويکيډاټا کې (P106) ځانګړنې بدلې کړئ
کاروونکې ژبه مراټي ژبه [۱]  ويکيډاټا کې (P1412) ځانګړنې بدلې کړئ
خوځښت د هند د خپلواکۍ غورځنګ   ويکيډاټا کې (P135) ځانګړنې بدلې کړئ
وېبپاڼه
ربط=انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس مخ پر IMDB باندې  ويکيډاټا کې (P345) ځانګړنې بدلې کړئ
سمول کينډۍ لاسوند وګورئ

ګوپال کرشنا ګوکهلی (۹ می ۱۸۶۶ – ۱۹ فبروري ۱۹۱۵ زکال) هندي منځ لاری سیاسي رهبر او د هند د خپلواکۍ په خوځښت کې د ټولنیزو اصلاحاتو غوښتونکی و. ګوکهلي د هند د ملي کانګرس له مخکښانو او د هندي خدمتکارانو د ټولنې له بنسټګرو څخه و. ګوکهلي د یادې ټولنې، ملي کانګرس او د هغو قانون جوړوونکو بنسټونو له لارې چې په کې یې خدمت کاوه، د هند د خپلواکۍ او ټولنیزو اصلاحاتو په موخه مبارزه کوله. نوموړی د کانګرس د منځ لارې ډلې رهبر و چې له موجودو دولتي بنسټونو سره یې په مرستې له اصلاحاتو ملاتړ کاوه او د پونا ټولنې یا Poona Sarvajainik Sabha اصلي غړی و.[۸][۹][۱۰][۱۱]

لومړی ژوند

[سمول]

ګوپال کرشنا ګوکهلی (چې د ګویند کېشان ګوکهلي په نوم هم پېژندل کېده) د ۱۸۶۶ زکال د مۍ په ۹ مه د داوسني ماهراشترا (هغه مهال د بمبۍ د واکمنۍ برخه وه) د راتناګیري ناحیې د ګوهګار سیمې د کوتولوک کلي په چتپاون براهمن کورنۍ کې وزېږېد. د نسبي بې وزلۍ سربېره د هغه د کورنۍ غړو وکولای شول ګوکهلي په انګلیسي ژبه زده کړې وکړي چې له امله یې ګوکهلي کولای شول د یو منشي او یا هم په بریتانوي راج کې د یو ټیټ پوړي مامور په توګه استخدام شي. هغه د کولهاپور په راج رام کالج کې زده کړې وکړې. ګوکهلي یو له هغو لومړیو هندي وګړو څخه و چې د پوهنتون په کچه یې زده کړې وکړې او د هغه مهال د مشهور هندي فیلسوف چاکراپان تر نظر لاندې په ۱۸۸۴ زکال کې له الفینستون کالج څخه فارغ شو. نوموړی د قاضي مهادیو ګوویند رانډي د ژواندانه پر مهال د هغه له ټولنیزو آثارو اغېزمن و. نوموړی د مهادیو تر کفالت لاندې زوی په توګه بلل کېده. د ګوکهلي زده کړو د هغه په راتلونکي کاري بهیر فوق العاده اغېز درلود – نوموړی د انګلیسي په زده کولو سربېره د لویدیځو سیاسي افکارو تر اغېز لاندې راغی او د یو شمېر نظریه ورکوونکو، لکه: جان ستورات میل او اډمونډ برګ په پیاوړو ستایونکو واوښت. [۱۲][۱۳][۱۴][۱۵]

د هند ملي کانګرس، تیلاک او په سورات کې انشعاب

[سمول]

ګوکهلي په ۱۸۸۹ زکال کې د ټولنیزو اصلاح غوښتونکي مهادیو ګوویند رانډي په ملاتړ د هند ملي کانګرس ته لار ومونده. ګوکهلي له نورو معاصرو رهبرانو لکه بال ګنګادار تیلاک، دادابای نائوروجي، بیپین چاندراپال، لالا لاجپات رای او ایني بیسنټ سره په خوا کې د لسیزو لپاره مبارزه وکړه څو عام هندیان سیاسي استازولیو او په عامه چارو کې لا زیات واک ته لاسرسی ومومي. نوموړی په خپلو نظریاتو او لیدلورو کې منځلاری و او له بریتانوي چارواکو سره یې د خبرو اترو او بحث د بهیر په رامنځته کولو سره د هندوانو حقونو ته د بریتانیا د زیات درناوي لامل وګرځېد. ګوکهلي ایرلنډ ته سفر وکړ او لار یې برابره کړه چې ایرلنډي ملت پال الفرد وب په ۱۸۹۴ زکال کې د هند د ملي کانګرس د مشر په توګه خدمت وکړي. راتلونکی کال ګوکهلي له تیلاک سره په ګډه د کانګرس منشي شو. د ګڼ شمېر اړخونو له مخې د تیلاک او ګوکهلي لومړنۍ دندې له یو بل سره مساوي وې؛ دواړو په الفینستون کالج کې ونډه واخیسته، د ریاضیاتو په تدریس یې پیل وکړ او د دکهن روزنیزې ټولنې له مهمو غړو څخه شول. له دې سره د هندوانو په ژوند کې د ښه توب د رامنځته کولو په موخه د دواړو په نظریاتو کې په مخ پر زیاتېدونکي ډول توپیرونه څرګند شول. [۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶][۱۷][۱۸][۱۹]

د هندي خدمتګارانو ټولنه

[سمول]

په ۱۹۰۵ زکال کې، هغه مهال چې ګوکهلي د هند د ملي کانګرس د مشر په توګه وټاکل شو او خپل سیاسي اوج ته ورسېد، د هندي خدمتګارانو ټولنه یې جوړه کړه، څو په ځانګړې توګه د خپلې خوښې وړ موخه چې په هند کې د زده کړو پراختیا وه؛ مخکې یوسي. د ګوکهلي له نظره: په هند کې سیاسي بدلون یوازې هغه مهال شونی و؛ چې نوی هندي نسل د خپل هېواد او وګړو پر وړاندې د مدني او وطني مسئولیتونو په برخه کې وروزل شي. ګوکهلي په دې باور و چې په هند کې شته روزنیزو بنسټونو او مدني خدمتونو هندي نسل ته د کافي سیاسي زده کړې په موخه فرصتونه نه دي برابر کړي او هیله یې لرله چې د هندي خدمتکارانو ټولنه به دغه تشه ډکه کړي. ګوکهلي د دغې ټولنې د اساسنامې په سریزه کې ولیکل: «د هندي خدمتکارانو ټولنه به داسې هندوان تربیه کړي چې چمتو وي، په دیني روحیې سره خپل ژوند وطني آرمانونو ته وقف کړي او د اساسي قانون له مخې به د هندي وګړو د ملي ګټو د خوندیتوب په لټه کې اوسي». دغې ټولنې په جدي توګه د هندي زده کړو په ترویج کولو پیل وکړ او د خپلو ګڼ شمېر پروژو ترمنځ یې ګرځند کتابتون جوړ کړ، ښوونځي یې جوړول او د کارخونو د کارکوونکو لپاره یې شپني ښوونځي برابر کړل. له دې سره چې دغه ټولنې د ګوکهلي له مړینې وروسته خپل واک له لاسه ورکړ، خو له دې سره چې د غړو شمېر یې کم دی، اوس هم شتون لري.[۲۰][۲۱][۲۲][۲۳][۲۴][۲۵]

په هند کې د بریتانوي سترواکۍ په دولت کې ونډه

[سمول]

ګوکهلي، په داسې حال کې چې په پراخه کچه د هند د ملي پلوه خوځښت د رهبر په توګه پېژندل کېږي، اساساً خپلواکۍ ته اندېښمن نه و او له هغو ډېر یې ټولنیزو اصلاحاتو ته پام درلود. هغه باور درلود چې دغه ډول اصلاحات په هند کې د شته بریتانوي بنسټونو سره په کار کولو په ښه توګه حاصل کېدلای شي، هغه درېځ چې له ده سره د یو شمېر سخت دریځو ملت پالو لکه د تیلاک د دښمنۍ لامل وګرځېد. ګوکهلي چې د دغه ډول مخالفتونو له امله زړه توری شوی نه و، په خپل ټول سیاسي دوران کې یې په مستقیم ډول له بریتانویانو سره د خپلو اصلاحي موخو د مخته وړلو لپاره کار وکړ.

ګوکهلي په ۱۸۹۹ زکال کې، د بمبۍ د قانون جوړوونکې شورا غړیتوب ترلاسه کړ. د ۱۹۰۱ زکال د ډسمبر په ۲۰ مه یې د هند د عمومي ګورنر سترواکې شوار ته لار ومونده او بیاځلي د ۱۹۰۳ زکال د مۍ په ۲۲ مه په دغې شورا کې د بمبۍ ایالت د غیر رسمي استازي په توګه وټاکل شو. [۲۶][۲۷][۲۸][۲۹][۳۰][۳۱][۳۲][۳۳][۳۴]

تجربي پوهې او د استازولۍ په بنسټونو کې د هغه تجربې ګوکهلي د نظریاتو او وکالت په برخو کې په منځلاري، نورو وګړیزو استازو ته په بېلګې او مخکښ سیاسي رهبر واړاوه. د هند په آزادي غوښتونکو هڅو کې، د هغه ونډه د یوې پرانیستې ټولنې او برابري غوښتونکي ملت رامنځته کول و. د ګوکهلي لاسته راوړنې باید د هماغه مهال د غالبو ایډیالوژیو او همدارنګه د سیاسي، اقتصادي او ټولنیز وضعیت په اډانه کې په ځانګړې توګه د هغه مهال قحطۍ، عوایدي سیاستونو، جګړو، د بنګال جلا کېدو، مسلم لیګ او په سورات کانګرس کې انشعاب ته په پام و ارزول شي.

د ګاندي لپاره لارښود

[سمول]

ګوکهلي د مهاتما ګاندي د مخکښ کېدو په کلونو کې مشهور لارښود و. په ۱۹۱۲ زکال کې ګوکهالي د ګاندي په بلنه له سویلي افریقا څخه لیدنه وکړه. د یوه ځوان مدافع په توګه ګاندي په سویلي افریقا کې د سترواکۍ پر ضد له مبارزاتو څخه له راګرځېدو وروسته له ګوکهلي څخه په شخصي بڼه یو شمېر لارښوونې ترلاسه کړې، په دغه لارښوونو کې د هند په اړه پوهه او د هغو درک او هغه مسایل شامل کېدل چې عادي هندي وګړي ورسره مخامخ و. په ۱۹۲۰ زکال کې ګاندي د هند د خپلواکۍ د خوځښت د سرلاري په توګه راڅرګند شو. ګاندي په خپله لیکلي خپل ژوند لیک (اټوبیوګرافي) کې ګوکهلي د خپل مربي او لارښود په توګه یاد کړی. ګاندي هغه د یو ستاینې وړ او مخکښ سیاستمدار په توګه بللی او هغه یې د (یوې پاکې شیشې، ځیرک ساده سړي، د زمري په څېر زړور کس، د تېروتنو په وړاندې مېړنی او په سیاسي ډګر کې یې د بشپړ کس) په توګه ستایلی، خو له دې سره ګوکهلي ته په بشپړ درناوي، سیاسي اصلاحاتو ته د لاسرسي په موخه، په لویدیځو بنسټونو باندې یې د ګوکهلي د باورونو په رد کولو سره په پای کې پرېکړه وکړه چې د ګوکهلي د هندي خدمتکارانو له ټولنې سره یوځای نه شي. [۳۵][۳۶][۳۷][۳۸][۳۹]

سرچينې

[سمول]
  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Bibliothèque nationale de France ID: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb122116079 — خپرېدونېټه: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — ليکوال: Bibliothèque nationale de France — سرليک: اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم، платформа відкритих даних، платформа открытых данных، plateforme de données ouvertes، piattaforma di dati aperti، Opendata-Plattform، otevřená data platforma، åben-data-platform، տվյալների բաց շտեմարան، platforma za odprte podatke، plataforma de datos abierta، plataforma de dados aberta، платформа адкрытых даных، платформа на отворените данни، platforma otwartych danych، [ашық деректер платформасы] تېروتنه: [ناپېژانده] تېروتنه: {{Lang}}: ناسم ليک (لارښود): سکريپټ: cyrl ژبکوډ ملاتړ نه کوونکی: kk (لارښود)، ачык маалыматтарды платформа، açıq məlumat platforması، ochiq ma'lumotlar platforma، açık verilerin platformu، платформа отвореног података، platforma otvorenih podataka، platforma otvorenog podataka، platforma otvorených údajov، πλατφόρμα ανοικτών δεδομένων، platformu atklātā datu، platforma atvira duomenų، platvormi avatud andmete، avoimen datan foorumi، nyílt adatok platformja، პლატფორმა ღია მონაცემები، платформа за отворени податоци، нээлттэй мэдээллийн тавцан، platformă de date deschise، platformo de malferma datumoj، open data platform، плятформа адкрытых зьвестак، Усьтэм даннойёслэн платформазы، асыҡ мәғлүмәт платформаһы، açıq malümat platforması، açıq malümat platforması، ачык малюмат платформасы، öppen dataplattform، платформаи додаҳои боз، ачык кӧргӱзӱлердиҥ платформазы، гом бæрæггæнæнты платформæ او ashıq maǵlıwmatlar platforması — منښتلیک: Licence Ouverte
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ SNAC ARK ID: https://snaccooperative.org/ark:/99166/w64p2nsw — subject named as: Gopal Krishna Gokhale — خپرېدونېټه: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ Proleksis enciklopedija ID: https://proleksis.lzmk.hr/23821 — subject named as: Gopâl Krishna Gokhale — سرليک: Proleksis enciklopedija او Opća i nacionalna enciklopedija
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ Hrvatska enciklopedija ID: https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=22518 — subject named as: Gopal Krishna Gokhale — ليکوال: Dalibor Brozović او Tomislav Ladan — سرليک: Hrvatska enciklopedija — خپروونکی: Miroslav Krleža Lexicographical Institute
  5. ↑ https://runeberg.org/nfcp/0026.html — موضوع: Gokhale, Gopal Krisjna — ورځپاڼه: 36
  6. ↑ https://runeberg.org/nfcp/0026.html — موضوع: Gokhale, Gopal Krisjna — ورځپاڼه: 36
  7. ↑ https://runeberg.org/nfcp/0026.html — خپرېدونېټه: ۲۵ فېبروري ۲۰۱۷ — سرليک: Большая советская энциклопедия — نسخهدريم — موضوع: Гокхале Гопал Кришна — خپروونکی: The Great Russian Encyclopedia
  8. ↑ Talwalkar, Govind (2015). Gopal Krishna Gokhale : Gandhi's political guru. New Delhi: Pentagon Press. ISBN 9788182748330. OCLC 913778097.
  9. ↑ Sastri, Srinivas. My Master Gokhale.
  10. ↑ Talwalkar, Govind (2006). Gopal Krishna Gokhale: His Life and Times. Rupa & Co,.
  11. ↑ Talwalkar, Govind (2003). Nek Namdar Gokhale (in مراټهي). Pune, India: Prestige Prakashan.
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Khan, Mohammad Shabbir (1992). Tilak and Gokhale: A Comparative Study of Their Socio-politico-economic Programmes of Reconstruction (in انګليسي). APH Publishing. ISBN 978-81-7024-478-3.
  13. ↑ ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ Talwalkar, Govind (2015). Gopal Krishna Gokhale : Gandhi's political guru. New Delhi: Pentagon Press. ISBN 9788182748330. OCLC 913778097.
  14. ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ Talwalkar, Govind (2006). Gopal Krishna Gokhale: His Life and Times. Rupa & Co,.
  15. ↑ ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ Talwalkar, Govind (2003). Nek Namdar Gokhale (in مراټهي). Pune, India: Prestige Prakashan.
  16. ↑ Masselos, Jim (1991). Indian Nationalism: An History. Sterling Publishers. p. 95. ISBN 978-81-207-1405-2.
  17. ↑ Datta, V.N. (6 August 2006). "A Gentle Colossus". Tribune India.com.
  18. ↑ Brown, D. Mackenzie (1961) Indian Political Thought from Ranade to Bhave, Los Angeles: University of California Press, p. 77.
  19. ↑ Bandyopadhyay, Sekhar (2015). From Plassey to Partition and After. Orient Blackswan Private Limited. p. 248. ISBN 978-81-250-5723-9.
  20. ↑ Talwalkar, Govind (2015). Gopal Krishna Gokhale : Gandhi's political guru. New Delhi: Pentagon Press. ISBN 9788182748330. OCLC 913778097.
  21. ↑ Sastri, Srinivas. My Master Gokhale.
  22. ↑ Talwalkar, Govind (2006). Gopal Krishna Gokhale: His Life and Times. Rupa & Co,.
  23. ↑ Talwalkar, Govind (2003). Nek Namdar Gokhale (in مراټهي). Pune, India: Prestige Prakashan.
  24. ↑ Wolpert, Stanley (1962) Tilak and Gokhale: Revolution and Reform in the Making of Modem India, Berkeley, U. California, pp. 158–160.
  25. ↑ Watt, Carey A. (1997). "Education for National Efficiency: Constructive Nationalism in North India, 1909-1916". Modern Asian Studies. 31 (2): 339–374. doi:10.1017/S0026749X00014335. JSTOR 313033.
  26. ↑ Talwalkar, Govind (2015). Gopal Krishna Gokhale : Gandhi's political guru. New Delhi: Pentagon Press. ISBN 9788182748330. OCLC 913778097.
  27. ↑ Talwalkar, Govind (2006). Gopal Krishna Gokhale: His Life and Times. Rupa & Co,.
  28. ↑ Talwalkar, Govind (2015) Gopal Krishna Gokhale:Gandhi's Political Guru, Pentagon Press. p. 22. ISBN 818274833X
  29. ↑ Talwalkar, Govind (2003). Nek Namdar Gokhale (in مراټهي). Pune, India: Prestige Prakashan.
  30. ↑ India List and India Office List for 1905. Harrison and Sons, London. 1905. p. 213.
  31. ↑ Talwalkar, Govind (2015). Gopal Krishna Gokhale : Gandhi's political guru. New Delhi: Pentagon Press. ISBN 9788182748330. OCLC 913778097.
  32. ↑ Talwalkar, Govind (2006). Gopal Krishna Gokhale: His Life and Times. Rupa & Co,.
  33. ↑ Talwalkar, Govind (2003). Nek Namdar Gokhale (in مراټهي). Pune, India: Prestige Prakashan.
  34. ↑ Nanda, Bal Ram (8 March 2015). Gokhale: The Indian Moderates and the British Raj. Princeton University Press. p. 133. ISBN 978-1-4008-7049-3.
  35. ↑ Talwalkar, Govind (2015). Gopal Krishna Gokhale : Gandhi's political guru. New Delhi: Pentagon Press. ISBN 9788182748330. OCLC 913778097.
  36. ↑ Sastri, Srinivas. My Master Gokhale.
  37. ↑ Talwalkar, Govind (2006). Gopal Krishna Gokhale: His Life and Times. Rupa & Co,.
  38. ↑ Talwalkar, Govind (2015) Gopal Krishna Gokhale:Gandhi's Political Guru, Pentagon Press. p. 22. ISBN 818274833X
  39. ↑ Talwalkar, Govind (2003). Nek Namdar Gokhale (in مراټهي). Pune, India: Prestige Prakashan.
"https://ps.wikipedia.org/w/index.php?title=ګوپال_کرشنا_ګوکهلی&oldid=280113" نه اخيستل شوی