کليز

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل

کليز (جنتري) د وخت دتنظيم سويو واحدونو يو سيسټم دئ چي هدف يې په ټاکلو مرحلوکي دوخت محاسبه کول دي . د استرونومۍ دتعامل له مخي ورځ دوخت کوچنی ترين تقويمي واحددئ . په پورتني عمومي تعريف کي ټول هغه بېلابېل ميتودونه راتلالی سي ، چي دتقويمونودترتيبولوپه وخت کي کارځني اخيستل کېږي .

جنترۍ راز ــ راز دي . ځيني يې دنجومي دوروکټ مټ اخيستل سوي نسخې دي ، ځيني يې پرداسي مجردو، متداومواوتکراري دوروباندي ولاړي وي ، په استرونومۍ کي هيڅ راز اهميت نه لري . ځيني جنترۍ بيا دنجومي مشاهداتو له مخي اوځيني نوري بيا د هرواحد د دقيقي محاسبې پربنسټ تنظيم سوي وي . ځيني تقويمونه دليکل سويو قوانينو له مخي تدوين سوي وي اوځيني دشفاهي دودونو پرلاس ترموږ پوري را رسېدلي وي . جنترۍ په بېالبېلو زمانوکي موجودي وې اوکارځني اخيستل سوې دئ چي ټولي يې دوخت دطبيعي وېش پربنسټ تنظيم سوي وې . . ورځي اوکلونه دوخت په طبيعي وېش کي راځي . دجنترۍ په جوړولو کي عمومي موضوع داده چي دوخت واحدونه د ټولني د اړتياوودپوره کولوپه مقصد سره تنظيم سي . ددې پرڅنگ ددغه تنظيم په بهېر کي پخپله دوخت دکنترول اوپه هغه باندي دپوهېدلوچاره هم مطرح کېږي . له دې امله نوگوياجنترۍ دبشريت اوکايناتوترمنځ دارتباط ټينگولو په الره کي خدمت کوي .

جنترۍ دکرهڼي ، ښکاراومهاجرت د دورودسرښته کولو، د پېشگويي کولو او غيب ويلو له پاره اودغه راز دمذهبي او اولسي پېښو دسمبالولو له پاره تاداوونه جوړوي . جنتريو ته بايددټولنيز تړون په سترگه وکتل سي اودعلمي قراردادپه توگه بايدونه څېړل سي .

وخت[سمول]

وخت يوه طريقه ده اوانسان په هغه څه باندي پوهوي ، چي پخواپېښ سوي دي ياپه راتلونکي کي به پېښسي . داهم ددې له پاره چي پخواني شيان او حوادث ورپه يادکړای سي اوپه راتلونکي کي دشيانواوحوادثوله پاره تياری ونيسي . دماقبل التاريخ انسان له زمانې څخه دوخت ښوولوټوله لاري چاري او ميتودونه په طبيعت کي دځينوپېښودحدوث پربنسټ ولاړدي . لکه دلمراوسپوږمۍ راختل او لوېدل اودموسمونوسره اوښتل .

سټانډرډ وخت[سمول]

د سټانډرډ وخت اړتيا دترانسپورټ اوارتباط د عصري وسايلوله امله منځ ته راغله . اوپه سټانډرډ وخت کي مطلب دادئ چي د نړۍ په بېالبېلوبرخوکي وخت يوشانته مفهوم ومعناولري . دمثال په توگه دغرمې دوولس بجې په مځکه کي دانسان د موقعيت له مخي په بېلابېلو وختو کي راځي . څرنگه چي مځکه په ثابت ډول څرخي نو هرڅومره چي څوک مخ پرلويديځ ليري ولاړسي ، هومره به غرمه وروسته راسي . که دامريکا متحده اياالت په نظر کي ونيسو نو د نيويارک دوولس بجې به د کليفورنيا د سهارنهه بجې اودسنټ لوئيس يوولس بجې وي . دهمدې مسئلې دتجانس له امله په ٦٢٢٣ ع کال کي دبېلابېلوملتونو د استازيو يوې لويي ډلي په واشنگټن ډي سي کي يوکنفرانس جوړکړ اوپه هغه کي يې سټانډرډ وخت وټاکه . ددغه وخت اساس پرلمريزوخت والړاودانگلستان دگرينويچ په شاهي رصدخانه کي اټکل سوی و . ددې مقصدله پاره يې مځکه د وخت پر ٩٣ حوزو يا (زونونو) باندي ووېشله چي پيل يې له گرينويچ څخه و . فيصله وسوه چي په هر زون کي پرتې سيمي بايد عين وخت ولري .

سرچینې[سمول]