اوردو ژبه

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
Jump to navigation Jump to search
اردو زبان
اردو ژبه
Zaban urdu mualla.png
ویل کېږی په Flag of Pakistan.svg پاکستان
Flag of India.svg هند
ټول وییونکی ۶۶ میلیونه
د ژبې کورنی د هند-اروپایی ژبې
هند-ایرانی ژبې
اردو ژبه
د لیکلو بڼه د اردو الفبا
د ژبې د پرمختگ اداره مقتدرہ قومی زبان
رسمي ژبه په Flag of Pakistan.svg پاکستان

اوردو يا اردو د هندي ژبې په کورنۍ پورې تړلې د لرغوني هند د مسلمانانو ژبه بلل کېږي . دا ژبه يوه پراخه ويونکې او د پاکستان د دوؤ رسمي ژبو (انگرېزي ، اوردو) څخه يوه ملي ژبه ده . همدارنگه د هند له ۲۲ ژبو څخه يوه پراخه ژبه گڼل کېږي . د هند د پينځو ايالتونو لويه ژبه هم ده . دغه ژبه د پاړسي ، عربي ، پښتو او تورکي ژبو تر اغېزې لاندې د ۹۰۰ کالو راهيسې پرمختگ کړی دی . دې ژبې د هند د اتر پردېش ايالت کې د ډيلي د سلطنت (۱۲۰۶ـ ۱۵۲۷) پر مهال د وينا بڼه خپله کړه همدا رنگه ېې ليکني پرمختگ د مغلو واکمنۍ (۱۵۲۶ ـ ۱۸۵۸) سره منځ ته راغله. اوسينۍ نوې بڼه اوردو د هند د ځوانانو ترمنځ د دوه اړخيزې پوهېدنې لپاره ځانگړی ځای خپل کړی . د مغلو اصلي ژبه چغتايي ژبه نومېده کومه چې د تورکي ژبې کورنۍ پورې تړاؤ لري . خو وروسته له هغه چې د مغلو قبايل سوېلي اسیا ته راکډه شول نو ېې د پاړسي ژبې لورې مخه کړه او پاړسي ېې خپله کړه . د ځينو سيمو چې ژبه ېې سنسکرېټ وه نو د مېشتو خلکو سره د اړيکو له کبله دې ته اړ شول چې هندي د پاړسوـ عربي په بڼه وکاروي . همداسې ېې ليکني بڼه او ويونه ېې د پاړسي ، عربي ، تورکي ، او وروسته ېې د پښتو ژبې د اغېزې په وجه ادبي وسموله . همدې نوې بڼې ژبې ته ېې د اوردو ٫٫ اردو٬٬ نوم ورکړ . اوردو تر ډېره د هندي سره يو ډول گڼل کېږي . ددغو دوؤ ترمنځ توپیر په معياري توگه د نستعلیق لیکبڼې په پاړسوـ عربي لیکلو کې او د ويپانگې برخه ېې له پاړسي او عربي څخه ډېره اغېزمنه ښکاري د کومو ليک لارې چې په ادبي لحاظ له يو بل څخه توپیر لري . هندي بیا په معياري توگه د ديوانگري ليک بڼې او سنسکرېټ په بڼه په هندي ادبياتو کې لیکل کېږي . دواړه اوردو او هندي په لويه کچه عربي ، پاړسي ، او سنسکرېټ ويونه کاروي . او د همدې له کبله ډېری ژب پوهان دغو دواړو ته د يوې ژبې د دوه ؤ معياري بڼو لرونکې وايي، او د توپیر وجې ېې ژب پوهان د نژدو ـ ژب ـ ټولنيز (sociolinguistic)اړخ گڼي .