عضوي کیمیا

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی

عضوي کیمیا هغه علم دی چې د کاربن او د هايدروجن له عناصرو څخه بحث کوي. یا په بل عبارت عضوي کیمیا هغه علم دی چې د کاربن او د کاربن له مشتقاتو څخه بحث کوي. د عضوي اصطلاح هغه وخت منځ ته راغله کوم وخت چې عضوي کیمیا په لومړيو مرحلو کې وه، او په هغه وخت کې داسې عقیده وه چې عضوي مرکبونه د ژونديو موجودات څخه منځ ته راځي په 1807 میلادی کال سويډني عالم برزيلوس داسې وويل چې عضوي مرکبونه په ژونديو موجوداتو کې د يوی مخصوصي قوې په وسیله چې Vital force یا ژوندۍ قوې په نامه يادېږي جوړېږي. پورته نظر د وهلر له خوا رد شو او نوموړي د لومړي ځل لپاره د يوې غیر عضوي مادې څخه یې عضوي ماده په لابراتوار کې په لاس راوړه چې امونیم سیانېټ يو غير عضوي مرکب چې برقي اړيکه لري يو عضوي مرکب امونيم ايزو سیانېټ چې اشتراکي اړیکه لري په لاس راوړه چې د يوريا په نوم هم يادېږي.

عضوي مرکبات په طب، زراعت او صنعت کې ډير استعمالېږي دعضوي او غیر عضوي مرکبونو ترمنخ فرق 1. تول عضو ي مرکبات په اول درجه C په دوهمه درجه کي H لري بعضیI, Br, Cl, F, S, P ,O ,N لري مگر غیر عضو ي مرکبات کاربن ډير کم او یا هيڅ نه لري 2. عضوی مرکبونه په اوبو کي نه خل کيږي مگر غیر عضوی مرکبونه په اوبو کي خل کيږي 3. عضوی مرکبونه د اشتراکی رابطو پواسطه جوړيږي مگر غير عضوی مرکبونه دايونيکي یا برقي رابطو پواسطه جوړيږي 4. غضوي مرکبونه د پولي مير خاصيت لري مگر غیر عضوی مرکبونه يي نه لري 5. دغضوي مرکبوتو شمير زيات دی چي 20 ميلونو ته رسيږي او د غیرعضو ي مرکبونو شمير کم دي چي 1میلونو ته رسيږي 6. عضوی مرکبونه د ايزومير حاصيت لري مگر غیر عضوی مرکبونه د ايزو مير خاصيت نلري 7. عضوی مرکبونه سوځي مگر غیرعضو ي مرکبونه نه سوځي 8. عضوی مرکبونه دجوش او ويلي کيدو ټيټي نقطي لري مگر غير عضوی مرکبونه د جوش او ويلي کيدو لوړي نقطي لري 9. عضوی مرکبونه د مونی مير خاصيت نلري مگر غیرعضو ي مرکبونه د مونی مير خاصيت لري 10. د عضوی مرکباتو ماليکوالي وزنونه زيات دی مگر دغير عضوی مرکبونو ماليکوالي وزنونه کم دي 11. عضوی مرکبات تودوخه نه تيروي او مگر غیر عضوی مرکبات تودوخه تيروي 12. عضوی مرکبات بريښنا نه تيروي مگر غیرعضو ي مرکبات بريښنا تيروي