کریمیا

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی
کریمیا
(یوکرائني: Крим)
(تتاري لاطینی: Qırım)
(روسي: Крым)
(تتاري سيريلية: Къырым د رسمي نوم (P1448) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
کریمیا

اداري وېش
هيواد اوکراین
روسیه  د هېواد (P17) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي[۱][۲]
جغرافیائی ځانګړتیاوې
کورډیناټونه ۴۴°۵۶′۰۰″شمال ۳۴°۰۶′۰۰″ختیځ / 44.933347222222°شمال 34.099927777778°ختيځ / 44.933347222222; 34.099927777778  د کوارډينېټي موقعيت (P625) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
ساحه 27000 کیلومتره مربع  د سيمه (P2046) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
نفوس
ټول نفوس 2340921 (۲۰۱۷)  د د وگړو شمېر (P1082) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي
جیو کوډ 703884
703862  د GeoNames ID (P1566) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي‌‌‌‌‌‌‌‌
  د د کامنز انځورتون (P935) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي

کریمیا؛ يا کرېميا (په روسي ژبه کې: Крымский полуостров) (په انگرېزي: Crimea) يو ټاپو دی چې په تور سمندرګي کې موقعیت لري.

تاريخ[سمول]

د کریمیا ټاپو په ۱۹۵۴ کال له اوکرایین سره وروسته تر هغه یوځای شو، چې اوکراییني الاصله کمونیست مشر نیکتا خروچوف خپل اصلي ټاټوبي ته ډالۍ کړ، خو د پخواني شوروي اتحاد د واکمنۍ پرمهال دا پرېکړه جدي او عملي نه شوه.

خو په ۱۹۹۱ کال د پخواني شوروي اتحاد تر ټوټې کېدو وروسته، کریمیا د اوکرایین خو یوه مستقله برخه وګرځېد، چې کورواکه اداره یې لرله.

تتار خلګ او کرېميا[سمول]

تتار د کریمیا ټاپو د ټول ټال وګړو نژدې ۱۲ سلنه جوړوي، چې شمېر یې نژدې ۲۳۴ زرو ته رسېږي د کریمیا ټاپو د اتلسمې پېړۍ تر وروستیو پورې د عثماني خلافت تر واک لاندې سیمه وه، چې په سیمه کې یې تور سمندر ته هم جغرافیوي رول درلود.

د کریمیا تتار په دې اند وو، چې د اوکرایین او اروپايي ټولنې تر سیوري لاندې ژوند شاید دوی ته ډېرې ازادۍ او حقونه ورکړي وای، خو نه پوهېدل، چې په تېر کې د روسیې تر واکمنۍ لاندې له ډېرو حقونو بې برخې وو.

په زور کډوالول[سمول]

د کریمیا زیاتره تتار وګړي په ۱۹۴۴ کال د پخواني شوروي اتحاد د مشر جوزیف ستالین د واکمنۍ پرمهال په زور له خپلو سیمو وایستل شول، خو اصلي تور پرې دا و چې ګني له جرمنیانو سره یې په دویمه نړیواله جګړه کې همکاري کړې ده.

ګڼ کریمیايي تتارد منځنۍ اسیا هېوادنو ته کډوال شول، ترکیې ته هم وخوځېدل او هلته یې له خپل هېواد بهر تر ټولو لویه ټولنه جوړه کړه.

همدا وه چې د کریمیايي تتارو د پارلمان مشر رفعت چوباروف ترکیې ته ولاړ او له ترکي لومړي وزیر رجب طیب اردوغان سره یې وکتل او د کریمیا له تتارو سره یې خپل رسمي ملاتړ اعلان کړ.[۳]

سرچینې[سمول]

  1.   د GeoNames ID (P1566) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړيسرچینه په ويکيډاټا کي
  2.  تصنيف:مرجع جغرافي من ويكي بيانات د MusicBrainz area ID (P982) برخه د ويکيډاټا له لارې سمه کړي سرچینه په ويکيډاټا کي
  3. بي بي سي پښتو (په ٢٢ مارچ ٢٠١۴ کې). د کریمیا تتار مسلمانان وپېژنئ.