عبدالکریم سروش
د ويکيپېډيا لخوا
حسین حاج فرج دبّاغ[1] (زادهٔ ۱۳۲۴) چې له شرمه د خپل اصلي نوم پرځای د عبدالکریم سروش نوم یې ځانته غوره کړې، یو ایراني دیني مفکر، متکلم (دې خپل اندواند د نوي کلام کلام جدید یادوي او خپل کلامي تګلاره نو معتزلي)، فیلسوف، شاعر و ایرانی ژباړن دی. دې له ۱۳۷۸ز کال راهیسې د هارورډ پوهنتون او پرېنسټون پوهنتون کې (۱۳۸۱-۱۳۸۰) مشغول بودهاست. او په هغه درې ورځیني کانفرانس کې چې د ستمبرمیاشت، کال ۲۰۰۷ز د مولوي په اړه مرېلېنډ پوهنتون کې ترسره شو هم خپله وینا اورولې و.
نيوليک |
[سمول] ژوندلیک
عبدالکریم سروش په ۱۳۲۴ز د تهران په ښار کې دې نړۍ ته سترګې راغړولې دي. منځنۍ زده کړې یې په علوي ښوونځي کې ترسره او لوړې زده کړې یې د تهران پوهنتون په درملجوړونې پوهنځي کې ترسره کړې. دې د لمریزکال په ۵۰مه لسیزه کې د لندن ته وخوځېد، او د تجزیې کیمیا په څنګ کې یې لویدیزه فلسفه هم زده کړه، او د آیتالله بهشتي په استازیتوب یې د شیعه ګانو په اسلامي مرکزونو په ځانګړې توګه «امام باړه» (چې د ایراني شیعه انقلاب څخه وروسته د ایراني دولت لخوا اخیستل شوې او د کانون توحید په نامه نومول شوې وو) برخه اخیسته. ډاکټر سروش په انګلېستان کې دوه تحلیلي برخو کې زده کړې وکړې، یوه په تحلیلي کیمیا کې او بله هم په تحلیلي فلسفه کې. کېمیا کې یې د نااوبلنو محصلولاتو کې زده کړه وکړه.[2]
در سالهای آخر حکومت پهلوی بود که کتاب «تضاد دیالکتیکی» وی به تالیف در آمد. این کتاب حاشیه تحسین آمیز مرتضی مطهری را در پی داشت و محمد علی رجایی پیرامون آن گفت :«کتاب تو در زندان به ما رسید و آبی بود که روی بسیاری از آتشها ریخت و بچههای مسلمان را به سلاح تازهای مسلح کرد.»این کتاب دستمایهای علمی و آکادمیک برای مقابله با ادعاهای ماتریالیستها در زندان شد و جریان مباحثات اعتقادی را به نفع مذهبیون تغییر داد.[3] خصوصا که در همان ایام سازمانهایی همچون مجاهدین خلق با تغییر ایدئولوژیک عدهای اعضا و گرایش به مارکسیسم روبرو شده بودند. سروش کتاب دیگری نیز با عنوان«نهاد نا آرام جهان» در باب نظریه حرکت جوهری ملاصدرا تالیف کرد که به پیشنهاد مرتضی مطهری توسط رهبر انقلاب اسلامی ایران آیت الله خمینی مورد مطالعه واقع شد و مورد تحسین و تایید او قرار گرفتکينډۍ:مدرک. دکتر سروش پس از ملاقات رو در رو با روح الله خمینی در پاریس آماده بازگشت به ایران شد و این امر پس از پیروزی انقلاب به وقوع پیوست. پس از آن بود که ایشان طی چند دور مباحثات ایدئولوژیک به همراه آیت الله مصباح یزدی در صدا و سیما به مباحثه با نمایندگان گروههای سیاسی چپ ایران مانند احسان طبری و فرخ نگهدار پرداخت. در این بین بود که با معرفی بهشتی و تایید روح الله خمینی به عضویت در ستاد انقلاب فرهنگی درآمد.
سروش فلسفه علم و فلسفه تاریخ را در دانشگاه تهران، دانشگاه بینالمللی قزوین، دانشگاه مشهد، دانشگاه شیراز، دانشگاه تربیت مدرس و موسساتی چون انجمن حکمت و فلسفه تدریس کردهاست. [4]
[سمول] اندواند
عبدالکریم سروش در طی سالهای فعالیت فکری خود همواره کوشیدهاست تا با ارائه دادن تاویلی جدید از اسلام آن را برای انسان امروز قابل فهم کندکينډۍ:مدرک. این تاویل بهویژه در مقابل تاویلهای رسمی حکومتی و بنیادگرایانه از اسلام قرار میگیردکينډۍ:مدرک. وی با مطرح کردن تئوری «قبض و بسط تئوریک شریعت» پا را از تاویل بیرون نهاده و مدعی میشود دین فی حد ذاته از همین تفاوت تاویلها تشکیل میشود و ما همواره با فهمی از دین مواجهیم نه با دین به عنوان شی فی نفسه.
موضوعات مورد علاقه دکتر سروش فلسفه علم، فلسفه مذهب، سیستمهای فلسفی و فلسفه مقایسهای و علم کلام (با نگرشی جدید) هستند.
کتاب «از بازرگان تا سروش»، نوشته فروغ جهانبخش، به تحلیل بخشی از حرکت نواندیشی دینی در ایران میپردازد و با بررسی اندیشههای دکتر سروش پایان مییابد. (کتاب الکترونیکی) دکتر سروش نوع بهره وری مردمان از دین را در غالب سه گونهٔ کلی تقسیم بندی مینماید: دینداری مصلحت اندیشانه، دینداری معرفت اندیشانه و دینداری تجربت اندیشانه.
نوع نخست خود به دو گونهٔ عالمانه و عوامانه تقسیم میگردد. از دید وی دینداری مصلحت اندیشانه به معنی اینست که شخص دیندار از دین برای دستیابی به فایدهای سود برد، حال این سود میتواند دنیوی و نازل باشد (عوامانه) و یا اخلاقی، معنوی و حتی اخروی(وی امام محمد غزالی و دکتر شریعتی را دیندارانی غالبا مصلحت اندیش از نوع عالمانه میداند).
در دینداری معرفت اندیشانه دیندار بدون توجه به هر نوع مصلحتی، تنها بر روی شناخت صحیح دین متمرکز میگردد.نمونهای بارز از این نوع دینداری از دید وی مرحوم علامه طباطبایی است. نوع سوم دینداری که دینداری تجریت اندیش است، در واقع دینداری عرفا، انبیا و اولیاست. به این نکته باید توجه داشت که اصطلاح تجربهٔ دینی در قاموس دکتر سروش تنها شامل تجربیات عارفانه و شهودی از دین است و نه هر نوع تجربهای.نمونهٔ بارز این نوع دینداری، مولانا جلال الدین محمد بلخی پس از ملاقات شمس است. این تقسیم بندی بر اساس رفتار غالب افراد صورت میگیرد و هیچکس تماما و فقط در غالب یکی از این انواع قرار نمیگیرد. وی وجود این هر سه نوع دینداری را طبیعی میداند اما برای هر یک نیز آفاتی بر میشمرد. [5]
[سمول] سروش او فرهنګي انقلاب
قسمتی از مصاحبهٔ عبدالکریم سروش دربارهٔ انقلاب فرهنگی:
«آقای ربانیاملشی، روحانی مسوول تصفیه استادان بودند که مرحوم شدند. بعدها افراد تازهای آمدند، از جمله آقای احمد احمدی که تا امروز هم در شورا حضور دارند – دکتر داوری، دکتر پورجوادی و.... همچنین مایلم یادآوری کنم که وزیر علوم هم آن زمان عضو شورای انقلاب فرهنگی بود. ابتدا دکتر عارفی و بعد به مدت طولانی آقای دکتر نجفی كه از قضا مسوول تصفیههای وزارت علوم بود. وقتی من آخرین بار از وزارت علوم گزارش خواستم، آنها در گزارشي محرمانه به من اعلام كردند که ۷۰۰ نفر از اساتید تصفیه شدهاند.... اگر تصفیهها کار خلافی بوده که در شورا انجام شدهاست، همه بودند. آقای شریعتمداری بود، آقای فارسی بود که با تصفیهها همراه بود و ارتباط مستقیم هم با اسدالله لاجوردی داشت. یک جناحهایی در کشور مایلند وظيفه شورای انقلاب فرهنگی را در تصفیه اساتید خلاصه كنند و اعضای آن را هم در وجود بنده. یک نفر اسم از آقای شریعتمداری یا آقای احمدی نمیبرد که اتفاقا ایشان هم بسیار موافق تصفیهها بودند....»[6]
«گرچه پاکسازیها عزلا و نصبا و قانونا به ما ربطی نداشت، من غایت جهد خود را برای دستگیری از افتادگان میکردم. یک نمونه بگویم که از ستاد انقلاب فرهنگی خواستند که همه دانشجویان تودهای، از مبتدی تا منتهی را از دانشگاه اخراج کند. احتجاج ما سود نداشت. ما که مصلحت را در این امر نمیدانستیم پناه به آقای خامنهای و سپس آقای هاشمی بردیم. و آقای هاشمی بود که توانست رای را برگرداند و به تودهایها اجازه دهد تا تحصیلشان را به پایان ببرند. در این باب بیش از این نمیگویم چون اصل شبهه را روا نمیدانم. آنکه برای تودهایها چنین میکند با غیرتودهایها چه خواهد کرد؟ به هر حال شاید همین ایستادگی در برابر حکم اخراج تودهایها بود که باعث شد روند اخراجها، اگر هم صورت گرفت که صورت گرفت از مسیری خارج از ستاد انقلاب فرهنگی انجام پذیرد.» [7]
محمد علی نجفی وزیر آموزش عالی در پاسخ به سروش یادآوری میکند که امر اخراج و پاکسازی دانشجویان و استادان بر اساس آییننامه مصوب ستاد انقلاب فرهنگی بوده و توسط هیأتهایی که زیر نظر این ستاد فعالیت میکردند اجرا میشد
كه بنده (و سایر وزرای فرهنگ و آموزشعالی) هیچگاه عضو ستاد انقلاب فرهنگی نبودیم و تنها حدود شش سال پس از تشکیل آن ستاد و با شکلگیری شورایعالی انقلاب فرهنگی وزرای وقت سه وزارتخانه (آموزش و پرورش، فرهنگ و آموزشعالی، فرهنگ و ارشاد اسلامی) به عضویت آن شورا درآمدند. و این عضویت زمانی است که پیش از آن دانشگاهها بازگشایی شده و تصفیهها خاتمه یافته بود.
آقای سروش نیک میدانند که گروه ستاد انقلاب فرهنگی (که به قول ایشان در جلسات معمولا در مقابل آنها سکوت میکردند) پاکسازی استادان و گزینش دانشجویان را از شئون اصلی انقلاب فرهنگی میدانستند....
نتیجه آنکه هیچگاه وزارت فرهنگ و آموزشعالی(وزارت علوم) مسوول تصفیه یا پاکسازی استادان نبودهاست و این امر بر اساس آئیننامه مصوب ستاد انقلاب فرهنگی و توسط هیاتهایی صورت ميگرفت که زیر نظر آن ستاد فعاليت ميكردند. حتی ستاد مزبور تا مدتها با حضور یک نماینده از طرف وزیر در آن هیاتها مخالفت میکرد، چه رسد به اینکه مسوولیت تصفیه استادان به دوش وزارتخانه سپرده شده باشد.»[8]
[سمول] نیوکې
ځینو شیعه سرچینو په ډاکټر سروش نیوکې کړي او ورڅخه یې غوښتي چې توبه وکاږي. ایت الله ناصر مکارم شیرازی په خپلو کلکو نیوکو کې د سروش له ځینو آندواند چې دې یې د قرآن کریم په اړه لري رټلې او ورڅخه یې غوښتي چې توبه دې وکړي..[9] آیت الله جعفر سبحانی هم د سروش په اړه یوه انتقادي لیکنه خپره کړه، چې دا لیکنه ددې دواړو ترمنځ د قرآن په اړه د یو لړ مباحثو پیل وګرځېد.[10]
[سمول] لیکنې یې
- علم چیست، فلسفه چیست؟
- تضاد دیالیکتیکی
- ایدئولوژی شیطانی
- تفرج صنع
- حکمت و معیشت
- قبض و بسط تئوریک شریعت
- اوصاف پارسایان
- رازدانی و روشنفکری و دینداری
- قصه ارباب معرفت
- فربه تر از ایدئولوژی
- حکمت و معیشت
- درسهائی در فلسفه علم الاجتماع
- حدیث بندگی و دلبردگی
- مثنوی معنوی
- مثنوی معنوی
- مدارا و مدیریت
- سیاست نامه
- بسط تجربه نبوی
- نهاد نا آرام جهان
- صراطهای مستقیم
- قمار عاشقانه
- آیین شهریاری و دینداری
- اخلاق خدایان
- سنت و سکولاریسم
- سروش قونیه قرائت لب لباب مثنوی توسط دکترعبدالکریم سروش
- آینه دوم تفسیر دفتر دوم مثنوی معنوی
- رسول آفتاب قرائت گزیده غزلیات شمس توسط دکتر عبدالکریم سروش
- از شریعتی
- ادب قدرت ادب عدالت
- ما در کدامین جهان زندگی میکنیم؟
- اندر باب اجتهاد (درباره کارآمدی فقه اسلامی در دنیای امروز) ـ به همراه حسینعلی منتظری و مجتهد شبستری
- سنت و سکولاریسم (به همراه مجتهد شبستری، مصطفی ملکیان، محسن کدیور)
[سمول] د شعر بېلګې یې
غزل واره پایان دیوان نبوت کينډۍ:پایان شعر
[سمول] حمایت از کروبی
وی در انتخابات های ریاست جمهوری سال ۸۴ و ۸۸ به حمایت از مهدی کروبی پرداخت. در جریان انتخابات سال ۸۸ بحث تندی میان وی و محمود دولت آبادی پیرامون انتخابات و نقد او از سروش پیرامون دست داشتنش در انقلاب فرهنگی روی داد. [11]
[سمول] دا هم وګورﺉ
[سمول] سرچینې
- Ashk Dahlén, Islamic Law, Epistemology and Modernity, New York, ۲۰۰۳. ISBN ۰-۴۱۵-۹۴۵۲۹-۱/۹۷۸-۰۴۱۵۹۴۵۲۹۵
[سمول] بهرنې تړن
Cite error: <ref> tags exist, but no <references/> tag was found
| خرد آن پایه ندارد که برو پای گذاری | بختیاری تو و بر مرکب اقبال سواری |
