پاړسي ژبه

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
پاړسي
فارسی, دری
فارسي (نستعليق ليک کې) Farsi.svg
وينګ [fɒːɾˈsi]
وييل کېږي په ايران، افغانستان، بحرين، عراق، تاجکستان، ازبکستان،ايراني کډوال,
ټول وييونکي ca. 60-70 million, as their mother tongue (2006 estimates)[1]
د ژبې کورنۍ Indo-European
د ليکلو بڼه Perso-Arabic script, Cyrillic
رسمي دريځ
رسمي ژبه په کينډۍ:IRA (رسمي)
کينډۍ:TAJ (رسمي)
د ژبې د پرمختګ اداره Academy of Persian Language and Literature, Academy of Sciences of Afghanistan
د ژبې کوډونه
ISO 639-1 fa
ISO 639-2 per (B)کينډۍ:Infobox Language/terminological
ISO 639-3 variously:
fas – Persian
prs – Eastern Persian
pes – Western Persian
tgk – تاجکی
aiq – ایماق
bhh – Bukharic
drw – Darwazi
haz – هزارهګی
jpr – Dzhidi
phv – پهلوانی

دري چې د پارسي ، پاړسي، هزاره ګي يا دېګاني (په پاړسي: فارسي) په نومونو هم يادېږي د څو ګړدودونو په درلودو ېې ځانته څو نومان ترلاسه کړيدي ، خو معياري ژبه ېې د فارسي په نوم ثبت ده . دغه ژبه د هندواروپايي ژبو په کتار کې يوه پراخه د افغانستان لوېديځ لور ته د ايران ژبه ده . ددې ژبې پراخېدل د مُغلو له پير سره پيل شوه ، د زېږېدو ځای ېې ماروالنهر ياد شوی چې د نن ورځې د اوزبکستان د سوېل لوېديځې سيمې بخارا ياده شوې چې د همدې ژبې ځينو مؤرخينو هم يادونه کړېده چې يو ېې هم غلام محمد غبار دی ، همدارنګه د دري ګړدود په جوړولوکې ېې د لرغونو سيمه ييزو ژبو لکه اسکای ، تخاري، سغدي، پارتي او هم پهلوي اغېزې ښودلي دي . [2] او تر هند پورې ېې پولې وغځولې . ژبه په دوو هېوادو ، ايران او تاجکستان کې د ملي او رسمي ژبې په حيث پېژندل کېږي او د همدې ژبې ګړدود د دري په نوم په افغانستان کې د دوهمې رسمي ژبې په توګه په کال ۱۹۶۴م ز کې ونومول شوه. په افغانستان کې د وروستنيو سرشمېرنو اټکل چې په کال ۱۹۹۹ز کې شوی و له مخې ېې د دري ژبې ويونکي په ټول افغانستان کې شاوخوا12.4 ميليونه وګړي ياد کړي دي . [3]





























سرچينې

  1. Iran, 36 M (51%) - 46 M (65%) Loc.gov, Tajikistan, 5.770 M (80%), Uzbekistan, 1.2 M (4.4%)
  2. غلام محمد غبار : زبان دري اصلآ در دو طرفه رود جيحون (افغانستان و ماورالنهر) بميان آمده و از زبانهای قديمي دو سمت ازقبيل اسکای ، تخاري، سغدي، پارتي، پهلوي در تشکيل آن موثر قوي بوده .
  3. http://www.hewad.com/ethnic.htm