یونان

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی

یونان هیواد په یوناني Ελλάδα) د ارتقا دوهم ډول د یونان هیواد دولت ؤ او هغه په دوؤ بنسټيزو اصولو باندې ولاړ ؤ. هرښار په سیاسي ډول باندی یو منظم او له نورو څخه یو خپلواک دولت ؤ. او هغوی به په خپله خپلواکۍ باندې ویاړ کوه. او هم به په شعوري ډول د هر مدني دولت ساحه او نفوس محدود ساتل کيدل.

Ελληνική Δημοκρατία
Ellinikí Dimokratía (کينډۍ:ISO 639 name el)
Flag of Greece
بيرغ
موخه: «Ελευθερία ή Θάνατος»
Elefthería í Thánatos
"Freedom or Death"
Location of  یونان  (dark green) – on the European continent  (green & dark grey) – in the [[]]  (green)  —  [Legend]
Location of  یونان  (dark green)

– on the European continent  (green & dark grey)
– in the [[]]  (green)  —  [Legend]

پلازمېنه
او لوي ښار
آتن
۳۷°۵۸′ شمال ۲۳°۴۳′ ختیځ / 37.967°شمال 23.717°ختيځ / 37.967; 23.717
Official language
and national language
یوناني
پيژندګلوي یوناني
حکومت پارلماني
پروکوپس پارلوپولوس
کیریاکوس میتسوتاکیس
نیکو ووتسیس
Vasileios Peppas
قانون جوړونه پارلماني
Formation
25 مارچ 1821 (traditional starting date of the یوناني تمدن), 15 جنورې 1822 (official declaration)
3 فبروري 1830
11 جون 1975
سیمه
• اوبه (٪)
۰٫۸۶۶۹
ټولټال سيمه ۱۳۱٬۹۵۷
د کثافاتو نړيوال ريکاډ 125th
• ۲۰۱۱ سرشمېرنه
10,816,286[۱] (80th)
کثافت 82[۲]
ن خ د ت (پي پي پي) ۲۰۱۸  د اټکل له مخې
• ټول
$312.538 billion[۳] (57th)
• پر نفر
$29,111[۳] (47th)
نا خالص داخلي تولید (نومي) ۲۰۱۸  د اټکل له مخې
• ټول
$218.057 میلیارده[۳] (52nd)
• پر نفر
$20,311[۳] (38th)
ګيني (۲۰۱۷) کينډۍ:DecreasePositive 33.4[۴]
منځنۍ · 60th
د بشري پرمختيا اندازه  (۲۰۱۷)  0.870[۵]
ډېره لوړه · 31st
پيسې یورو () (EUR)
وخت زون Eastern European Time (يو ټي سي+۲)
• اوړي (دورخکو)
Eastern European Summer Time (يو ټي سي+۳)
د نیټې بڼه dd/mm/yyyy (AD)
د موټر چلولو لورې right
د ټیلیفون کوډ +30
انټرنېټ کوډ .gra
.ελ
  1. The .eu domain is also used, as in other اروپا member states.

د یونان سیاسي مفکرینو په آند په یوه مرکزي ښار کې د سیاسي ، کلتوري او ذهني ژوند یو ځای ساتلو لپاره د دولت کوچینوالی ډېر اړین دی. د یونان مدني دولت د آزادۍ او مساوي حقونو په حاصلولو کې تر یوه حده پورې شعوري پرمختګ وکړ. د یونانیانو په آند د یوه دولت د اتباع کېدلو مطلب یواځې د مالیو او ټاکنو ورکول نه بلکه د ملکي او نظامي ژوند په ټولو کارونو کې په مستقیم او فعال ډول ګډون کول دي. د یونان پلازمینه د آتن ښار مساحت یې ۹۹۰'۱۳۱ کیلومتره مربع او ۲۸۶'۸۱۶'۱۰ وګړي لري. د یونان هیواد رسمي ژبه لرغونې یوناني ژبه ده.

دیمکراسي[سمول]

د یونان مدني دولتونو دولتي ولسواکۍ عجیب مثالونه وړاندي کړل. ټولو اتباعو په حکومت کې په مستقیم ډول برخه اخیسته. لیکن له سیاسي بدلونونو سره سره د حکومت په ‎طرز کې هم بدلونونه راتلل . په پیل کې پاچاهي وه بیا د امیرانو حکومت(Aristocracy) منځ ته راغی له هغه وروسته ظلم ( Tyranny) او په پای کې ولسواکۍ وده وکړه او له ولسواکۍ څخه وروسته یو ځل بیا انقلاب راغی.

سیاسي جوړښت[سمول]

اقتصاد[سمول]

که څه هم یونان د اروپایي ټولنې غړی هیواد اما نظر نورو غړو هیوادونو ته د یونان اقتصادی خالات ښه نه دی، حکومت یې ترډیره له ارويایي ټولنې نه اقتصادي مرستي ترلاسه کوي.

تاریخ[سمول]

له تاریخي نظره یونان د نړۍ یو له تاریخ لرونکو هیوادونو څخه دی چې د میلاد نه زرګونه کاله مخکی هم شتون درلود.

ژبي او کلتور[سمول]

یوناني ژبه د یونان هیواد رسمي ژبه ده.

اداري ویش[سمول]

GreeceNumberedPerepheries.png

د یونان ایداري وېشیونان هیواد د آیالاتونو نوملړ) یونان په ټوله کې په دیارلسو ولایتونو ویشل شوی، د یاد هیواد پلازمینه آتن ښار دی.

  1. اتیک
  2. مرکزي یونان
  3. مرکزي مقدونیه
  4. کرت
  5. ختیځه مقدونیه او تراکیه
  6. اپیروس
  7. آیوني ټاپوګان
  8. شمالي اژه
  9. پلوپونز
  10. سویلي اژه
  11. تسالي
  12. لویدیځ یونان ولایت
  13. لویدیځه مقدونیه

مشهور ځایونه[سمول]

آتن ښار د یونان هیواد پلازمینه تاریخي او مشهور ښار دی.

  1. (په 20 March 2014 کې). {{{title}}}. (PDF)
  2. (په 28 ډسمبر 2012 کې). Announcement of the results of the 2011 سرشمیرنه Census for the Resident Population. (PDF) Hellenic Statistical Authority
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ (په 20 October 2018 کې). Report for Selected Countries and Subjects. IMF
  4. (په 22 June 2018 کې). INCOME INEQUALITY: 2017 Survey on Income and Living Conditions (Income reference period 2016). (PDF) Hellenic Statistical Authority
  5. (په 14 سپتمبر 2018 کې). Table 2. Human Development Index Trends, 1990-2017. United Nations Development Programme
  6. . Country Comparison: Area. Central Intelligence Agency