یونان

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی

یونان هیواد په یوناني Ελλάδα) د ارتقا دوهم ډول د یونان هیواد دولت ؤ او هغه په دوؤ بنسټيزو اصولو باندې ولاړ ؤ. هرښار په سیاسي ډول باندی یو منظم او له نورو څخه یو خپلواک دولت ؤ. او هغوی به په خپله خپلواکۍ باندې ویاړ کوه. او هم به په شعوري ډول د هر مدني دولت ساحه او نفوس محدود ساتل کيدل. د یونان سیاسي مفکرینو په آند په یوه مرکزي ښار کې د سیاسي ، کلتوري او ذهني ژوند یو ځای ساتلو لپاره د دولت کوچینوالی ډېر اړین دی. د یونان مدني دولت د آزادۍ او مساوي حقونو په حاصلولو کې تر یوه حده پورې شعوري پرمختګ وکړ. د یونانیانو په آند د یوه دولت د اتباع کېدلو مطلب یواځې د مالیو او ټاکنو ورکول نه بلکه د ملکي او نظامي ژوند په ټولو کارونو کې په مستقیم او فعال ډول ګډون کول دي. د یونان پلازمینه د آتن ښار مساحت یې ۹۹۰'۱۳۱ کیلومتره مربع او ۲۸۶'۸۱۶'۱۰ وګړي لري. د یونان هیواد رسمي ژبه لرغونې یوناني ژبه ده.

دیمکراسي[سمول]

د یونان مدني دولتونو دولتي ولسواکۍ عجیب مثالونه وړاندي کړل. ټولو اتباعو په حکومت کې په مستقیم ډول برخه اخیسته. لیکن له سیاسي بدلونونو سره سره د حکومت په ‎طرز کې هم بدلونونه راتلل . په پیل کې پاچاهي وه بیا د امیرانو حکومت(Aristocracy) منځ ته راغی له هغه وروسته ظلم ( Tyranny) او په پای کې ولسواکۍ وده وکړه او له ولسواکۍ څخه وروسته یو ځل بیا انقلاب راغی.

سیاسي جوړښت[سمول]

اقتصاد[سمول]

که څه هم یونان د اروپایي ټولنې غړی هیواد اما نظر نورو غړو هیوادونو ته د یونان اقتصادی خالات ښه نه دی، حکومت یې ترډیره له ارويایي ټولنې نه اقتصادي مرستي ترلاسه کوي.

تاریخ[سمول]

له تاریخي نظره یونان د نړۍ یو له تاریخ لرونکو هیوادونو څخه دی چې د میلاد نه زرګونه کاله مخکی هم شتون درلود.

ژبي او کلتور[سمول]

یوناني ژبه د یونان هیواد رسمي ژبه ده.

اداري ویش[سمول]

  1. اتیک
  2. مرکزی یونان
  3. مرکزی مقدونیا
  4. کرت
  5. ختیځه مقدونیه او تراکیه
  6. اپیروس
  7. ایوني ټاپوګان
  8. شمالي اجه
  9. پلپونز
  10. سویلي اجه
  11. تسالي
  12. لویدیځ یونان
  13. لویدیځه مقدونیه

مشهور ځایونه[سمول]

آتن ښار د یونان هیواد پلازمینه تاریخي او مشهور ښار دی.