ځانگړواله

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل

ځانگړواله يا فردگرايي (انگريزي: individualism) دغه لغت د فرانسوي ژبې له Andivida څخه چې د فرد معنا لري، اخيستل شوى دى. په ډيرو اروپايي ژبو كې د فرد يا شخص په معنا استعماليږي. په سياسي او اجتماعي مباحثو كې انډيويډواليزم(فردي اصالت) معنا وركوي. ددې نظريې پلويان د جمعي اصالت په ځاى فردي اصالت ته ترجيح وركوي او وايي چې اول فرد او بيا جمع. په عمومي توگه انډيويډواليزم د شخصي گټو خوښونه او شخصيت طلبی ده مگر بر عکس دجمعی اصالت تیوری هغه تیوری ده چی دټولنی گتی پر شخصی گتو لوړی گڼی. انډيويډواليستان د فرد نيكمرغي د ټولنيز ژوند غايه گڼي او بنياد يې په دې ولاړ دى چې د فرد گټه لزوماً د ټولنې په گټه بدليږي. دغه نظريه د فردي ملكيت هر رنگه آزادي تائيدوي. په شخصي چارو كې د دولت مداخله ردوي. دغه مداخله په هغه صورت كې مني چې د فرد د ازادو عملياتو د تأمين له پاره وي. ددې نظريې پر بناء فرد په خپله غايه دى. بايد په ټولو اجتماعي او اقتصادي چارو كې ازاد پريښودل شي. زموږ ملي مترقي گوند فردي اصالت ردوي. جمعي اصالت غايه او هدف گڼي، په دې شرط چې فردي حقوق او آزادي هم په كې محفوظ وساتل شي.

پیژندنه

دغه فلسفه چې هر وگړى په ځانځانۍ سره د ټولو شیانو محور او مركز گڼي، او د نورو سره د ټكر او تصادم پر مهال هم فردي مصلحت او گټه معیار بولي، د سیكولريزم او عقل پالنې طبیعي پايله وه، چې په ټوله كې د اوسنۍ لويديځې نړۍ ټول نظامونه پرهمدې بنسټ ولاړ دي، كوم چې د لیبرالیزم (فردي آزادۍ) د فلسفې ترنامه لاندې رانغښتي دي. ښځینه پلوه خوځښت هم چې كله د ښځې د حقوقو 9خبره كوي، موخه يې د ښځې همدا ډول آزادي ده چې د هر ډ ول كورنیو ، خاوند او نورو ټولنیزو قید او بند څخه خلالصه وي، او په يوازې ځان د خپل ځان په اړه فكر او پريكړه وكړي.

سرچینې

  • د محمد نعيم جليلي لیکنه
  • انگریزی ویکی