د هم‌جنس پالونکو ودونه

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی

د هم‌جنس پاله واده چې د نارينه‌وو د واده او يا له خپل جنس سره د واده کولو په نوم هم يادېږي، د دوو هغو کسانو واده دی چې په يو جنس او يو جنډر پورې تړلي وي. د هم‌جنسانو د واده ريکارډ له تاريخي پلوه لومړۍ پېړۍ ته رسېږي، په معاصره دوره کې د لومړي ځل لپاره د ۲۰۰۱ زکال  د اپریل مياشتې په لومړۍ نېټه، د هم‌جنس پالو جوړو د ودونو لپاره برابري په قانوني ډول په رسميت وپېژندل شوه.

     د هم‌جنس پالونکو ودونه

تر۲۰۲۱ ز کال پورې د هم‌جنس پالانو ودونه، په ۲۹ هېوادنو (په ټول هېواد يا ځينې قضايي سيمو) کې ترسره او په رسميت پېژندل شوي دي چې، تر ټولو نوی يې د کاستاريکا هېواد دی، چې په ۲۰۲۰ ز کې يې دا حق ترلاسه کړی دی. سويس هېواد، د ۲۰۲۱ ز کال په سپتمبر مياشت کې يوه ټول ‌پوښتنه وکړه چې ، په ۶۴ سلنه تايید رايو سره، د ۲۰۲۲ ز کال د جون مياشتې تر لومړۍ نېټې پورې هم‌جنس پاله جوړو ته د واده اجازه ورکوي.

په مقابل کې تر۲۰۲۱ ز کال پورې ۳۳ هېوادونو، په خپل اساسي قانون کې د واده په اړه ځينې تعريفونه په پام کې نيولي دي چې د هم‌جنس پالانو له ودونو څخه مخنيوی کوي او ډېری يې په وروستيو لسيزو کې د مخنيوي په پار تصويب شوي دي. ځينې نورو هېوادونو بيا خپل اساسي قانون، د اسلام په چوکاټ کې جوړ کړی دی، چې په ټوله کې د هم‌جنس پالانو له ودونو سره مخالف دی. که ياد قوانين د يو درجن په توګه فرض کړل شي، نيمو پخوانيو او نيمو وروستيو کې هم‌جنس پالنه، په خپله د يوه جرم په توګه پېژندل شوې ده.

له هم‌جنس او مخالف جنس سره د واده د برابرۍ قانون غوښتنليک، چې د واده د برابرۍ په نوم هم يادېږي، په بېلابېلو قضايي حوزو کې له يو بل سره توپير لري او د اساسي قانون په رڼا کې د محکمو په قانون کې د قانوني بدلون پر بنسټ د واده د برابرۍ او د هم‌جنسانو د رسمي پېژندلو لپاره تصويب شوی دی. د هم‌جنس پالونکو ودونه، د ودونو د شته قانون له مخې، چې د خلکو د مستقيمو رايو، ټول ‌پوښتنو او نوښتونو له لارې تصويب شوی مجاز دي. د هم‌جنس پالونکو د ودونو تر ټولو ښکاره ملاتړي، د انساني او مدني حقونو سازمانونه، طبي او علمي ټولنې دي، په داسې حال کې چې ترټولو څرګند مخالفین يې مذهبي بنسټ‌پالان دي. ټول‌ پوښتنو په پرله پسې ډول ښودلې ده چې، د هم‌جنس پالانو د ودونو د رسميت پېژندلو ملاتړ، مخ‌ پرودې او ټولو نورو دموکراسيو کې پراختيا موندلې ده.  [۱][۲]

علمي څېړنو ښودلې ده چې، له واده سره د هم‌جنس پالونکو مالي، رواني او جسمي هوساینې کچه لوړېږي. د واده شوو په اتحاديه کې چې قانون په رسميت پېژندلې، هغه ماشومان چې هم‌جنس‌ پالان یې روزي، د هم‌جنس پاله والدينو له روزنې ګټه اخلي او ټولنيز بنسټونه يې ملاتړ کوي. د ټولنيزو علومو څېړنې ښيي چې، له واده څخه د هم‌جنس پالانو محروميت ننګ دی او د دوی پر وړاندې عمومي توپيريز چلند( تبعيض) ته لار هواروي. څېړنې دا هم ردوي چې، ګواکي د هم‌جنس پالونکو د ودونو محدوديت د نورو جنس پالونکو (مخالف جنس ته ميل لرونکي) له تمدن يا د ټولنيزو نظمونو له پايښت سره اړيکه لري. د هم‌جنس پالانو ودونه، د هغو کسانو لپاره چې هم‌جنسه اړيکو ته ژمن وي، ټول هغه څه چې د هم‌جنسه واده اړوند دي ،لکه:  د دولتي خدمتونو وړاندې کول او مالياتي غوښتنې، د مخالف جنس له واده سره په برابرۍ وړاندې کولی شي. هغوی ته بايد قانوني ملاتړ، لکه ميراث او په روغتونو کې د کتنې حق ورکړل شي.

د هم‌جنس پالونکو له ودونو سره مخالفت له هغو ادعاګانو سره تړلی دی چې وايې:  د هم‌جنس پالونکو واده غير طبیعي او غير نارمل دی، د هم‌جنس پالونکو ودونه په ټولنه کې د هم‌جنس پالنې د ودې لامل کېږي او هغه ماشومان چې مخالف جنسه جوړو روزلي، ښه حالت لري. علمي څېړنې هغه ادعاوې ردوي چې وايي، هم‌جنس پالنه د انسان په جنسي تمايلاتو کې يو طبیعي او عادي بدلون دی او جنسي تمايل يوه ټاکنه نه ده. ډېری مطالعات ښيي چې، د هم‌جنس پالو جوړو د ماشومانو پالنه د مخالف جنسه جوړو د ماشومانو له پالنې سره ورته ده. ځينو څېړنو بيا د هم‌جنس پاله جوړو د روزنې ګټې ښودلې دي.    [۳][۴][۵][۶][۷]

اصطلاحات (ترمينالوژي)[سمول]

بديل شرايط[سمول]

د هم‌جنس پالانو د ودنو قانون د رسميت پېژندلو ځينې پلويان د يادې موضوع اړوند اصطلاحات کاروي لکه (په ۱۹۹۸ کال) په امريکا کې د واده برابري او په (2003 کال کې د واده خپلواکي) رامنځته شوې. کاناډايان له ډېر وخت راهيسې د برابر واده لپاره د واده برابري او برابر واده اصطلاحات د هم‌جنسه ودونو لپاره د رسميت تر لاسه کولو په موخه د يو سېګنال په توګه کاروي. په مقابل کې د هم‌جنس پالونکو د ودونو مخالفانو به هم‌جنس پاله جوړې د ځانګړو حقوقو د ترلاسه کولو لپاره هڅولې. [۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴]

د AP Stylebook(دامريکايي انګليسي ګرامر لارښود) د هم‌جنس پالانو او لېزبينانو لپاره د واده اصطلاح يوازې د سرليک په محدوده فضا کې يادوي. اسوشېتډپرېس (پورته ياد شوی ژونال) خبرداری ورکوي چې د هم‌جنس پالونکو د ودونو وده په دې معنا ده چې د هم‌جنسه جوړو واده په يو ډول د مخالفو جوړو له ودونو سره توپير لري. [۱۵][۱۶]

د واده اصطلاح کارول[سمول]

انسان پېژندونکو د واده لپاره د ټولې نړۍ له ګډ کلتوري جوړښت سره برابر تعريف د ټاکلو هڅه کړې، ډېری وړاندې شوي تعريفونه،  په ځينو کلتورونو کې د هم‌جنس پالونکو د ودونو د تشخيص په برخه کې د ناکامۍ په سبب له نيوکو سره مخامخ شوي دي چې، له دې ډلې يې ۳۰ افريقايي کلتورونه، لکه: کېکويا (په کينيا کې يو ټبر) او ني‌يور (په سويلي سوډان کې يو ټبر) يادولی شو.  [۱۷][۱۸][۱۹][۲۰][۲۱]

له دې سره چې په يووېشتمه پېړۍ کې ډېری هېوادونو د هم‌جنس پالونکو جوړو د رسمي پېژندلو لپاره د واده اړوند په خپلو قوانينو بياکتنه وکړه. ټولو اصلي انګليسي قاموسونو د واده د کلمې په اړه خپل تعريف اصلاح کړی، تر څو د جندر ځانګړنې پاکې کړي او يا يې د ثانويه تعريفونو په مرسته بشپړ کړي، چې ژبه د جندر او يا د هم‌جنس پالونکو اتحاديو له رسميت پېژندلو څخه بې پرې پاتې شي. د (اکسفورډ قاموس) د هم‌جنس پالونکو ودونه، له۲۰۰۰ زکال راهيسې په رسميت پېژندلي دي.   [۲۲][۲۳][۲۴]

د هم‌جنس پالونکو د ودونو مخالفان، لکه د عيسی (ع) د کليسا د وروستۍ زمانې سپېڅلي خلک (هغه ډله چې ځانونه د عيسی (ع) ريښتيني پيروان ګڼي)، د کاتوليک کليسا (په نړۍ کې د مسيحيت تر ټولو لويه کليسا) او د سویلي باپ ټېست کنوانسيون (په متحده ايالاتو کې مېشت مسيحي مذهب)  چې غواړي واده يوازې په ښځينه او نارينه جوړو پورې محدودشي. د دوديز واده اصطلاح کاروي، چې له مخالف جنس سره د واده په معنا ده. [۲۵][۲۶]

تاريخچه[سمول]

لرغونی[سمول]

د هم‌جنس پالونکو د ودونو اړوند يو مأخذ په سېفرا کې (د مذهبي کتاب نوم دی) چې په درېيمه ميلادي پېړۍ کې ليکل شوی دی راغلی دی او هغه یې لولي  (Book of Leviticus)، د هم‌جنس پالنې پر اړیکو بنديز ولګاوه او يهودانو ته يې خبرداری ورکړ چې، د مصر او کنعان خلکو له کړنو څخه پيروي ونه کړي (Lev. 18:22, 20:13). سېفرا ټینګار کوي چې:  دا کړنې پېچلې دي او د هم‌جنس پالونکو ودونه هم په کې شاملېږي. نر له نر سره، ښځه له ښځې سره، نر له ښځې او د هغې له لور سره او يوه ښځه له دوو نارينه وو سره واده کوي. [۲۷]

د تاريخ پوه جان بولسن له نظره: هغه څه چې د هم‌جنس پالونکو د واده د لومړنۍ تاريخي يادونې په اړه د بحث وړ دي، د روم سترواکۍ په لومړيو کې رامنځته شول. هغه مهال يادې کړنې د مسخرې( نندارې) او نيوکې په ډول خپرېدلې.   [۲۸][۲۹][۳۰]

کوچني سترواک اېلاګابالاس، د هېروکليس په نوم ژېړ وېښتان لرونکي د ارابې (دوه ارابه یي بګۍ چې په پخوا وختونو كې په جګړو او لوبو كې استعمالېدې) چلوونکی غلام، د خپل خاوند په نوم ياد کړ. هغه د روم په ښار کې د زوتيکوس په نوم له يوه ورزشکار سره، د خلکو تر منځ په عام ډېر لګښت لرونکي جشن کې واده وکړ. [۳۱][۳۲][۳۳][۳۴]

سرچينې او ياداښتونه[سمول]

  1. "Same-sex Oklahoma couple marries legally under tribal law". KOCO. 26 September 2013. د لاسرسي‌نېټه ۲۲ اکتوبر ۲۰۱۳. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  2. Multiple sources:
    (په 10 January 2018 باندې). Inter-American Human Rights Court backs same-sex marriage. (په 30 July 2009 باندې). Marriage a Civil Right, not Sacred Rite.
  3. Multiple sources:
  4. Handbook of Gay, Lesbian, Bisexual, and Transgender Administration and Policy — Page 13, Wallace Swan – 2004
  5. Cline, Austin (16 July 2017). "Common Arguments Against Gay Marriage". د لاسرسي‌نېټه ۲۶ سپټمبر ۲۰۱۷. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  6. Multiple sources: (په 22 October 2017 باندې). Children raised by same-sex parents do as well as their peers, study shows. The Guardian.
    (په 7 July 2014 باندې). Children of same-sex couples are happier and healthier than peers, research shows. The Washington Post.
  7. "Brief of Amici Curiae American Anthropological Association et al., supporting plaintiffs-appellees and urging affirmance – Appeal from United States District Court for the Northern District of California Civil Case No. 09-CV-2292 VRW (Honorable Vaughn R. Walker)" (PDF). د لاسرسي‌نېټه ۰۵ نومبر ۲۰۱۰. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  8. "Marriage Equality". Garden State Equality. د لاسرسي‌نېټه ۲۴ جولای ۲۰۱۲. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  9. "Marriage 101". Freedom to Marry. د اصلي آرشيف څخه پر ۱۶ فبروري ۲۰۱۰ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۲۸ سپټمبر ۲۰۱۲. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  10. Pratt, Patricia (په 29 May 2012 باندې). Albany area real estate and the Marriage Equality Act. Albany Examiner.
  11. (په 13 December 2012 باندې). Vote on Illinois marriage equality bill coming in January: sponsors.
  12. "Commission endorses marriage and adoption equality". Human Right Commission New Zealand. د اصلي آرشيف څخه پر ۰۲ ډيسمبر ۲۰۱۲ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۲۳ ډيسمبر ۲۰۱۲. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  13. (په 27 September 2012 باندې). Ed Miliband calls for gay marriage equality.
  14. Ring, Trudy (په 20 December 2012 باندې). Newt Gingrich: Marriage Equality Inevitable, OK. The Advocate.
  15. (په 6 June 2012 باندې). When I Get Married, Will It Be a 'Gay Marriage'?.
  16. (په 30 June 2012 باندې). My Marriage Won't Be a 'Gay Marriage'. Yahoo!
  17. Fedorak, Shirley A. (2008). Anthropology matters!. [Toronto], Ont.: University of Toronto Press. د کتاب پاڼي Ch. 11, p. 174. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-1442601086. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  18. Gough, Kathleen E. (Jan–Jun 1959). [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "The Nayars and the Definition of Marriage"]. The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland 89 (1): 23–34. doi:10.2307/2844434. 
  19. Gough, Kathleen E. (Jan–Jun 1959). [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "The Nayars and the Definition of Marriage"]. The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland 89 (1): 23–34. doi:10.2307/2844434. 
  20. Murray, Stephen O.; Roscoe, Will (2001). Boy-wives and female husbands : studies of African homosexualities (الطبعة 1st pbk.). New York: St. Martin's. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-0312238292. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  21. Njambi, Wairimu; O'Brien, William (Spring 2001). "Revisiting "Woman-Woman Marriage": Notes on Gikuyu Women". NWSA Journal 12 (1): 1–23. doi:10.1353/nwsa.2000.0015. http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/nwsa_journal/v012/12.1njambi.html. Retrieved 28 September 2012. 
  22. (په 24 May 2004 باندې). Dictionaries take lead in redefining modern marriage.
  23. "Webster Makes It Official: Definition of Marriage Has Changed". American Bar Association. د لاسرسي‌نېټه ۲۸ سپټمبر ۲۰۱۲. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  24. (په 7 April 2009 باندې). Noah Webster Gives His Blessing: Dictionaries recognize same-sex marriage—who knew?.
  25. "The Divine Institution of Marriage". The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. 13 August 2008. د لاسرسي‌نېټه ۲۸ سپټمبر ۲۰۱۲. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  26. (په 19 May 2006 باندې). Marriage Protection Sunday: Churches encouraged to address 'gay marriage'. Baptist Press.
  27. Rabbi Joel Roth. Homosexuality rabbinicalassembly.org 1992.
  28. Shaw criticizes Boswell's methodology and conclusions as disingenuous کينډۍ:Cite magazine
  29. Boswell, John (1995). Same-sex unions in premodern Europe. New York: Vintage Books. د کتاب پاڼي 80–85. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-0-679-75164-9. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  30. Frier, Bruce. "Roman Same-Sex Weddings from the Legal Perspective". University of Michigan. د اصلي آرشيف څخه پر ۳۰ ډيسمبر ۲۰۱۱ باندې. د لاسرسي‌نېټه ۲۵ سپټمبر ۲۰۱۲. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  31. Bunson, M., Encyclopedia of the Roman Empire, Infobase Publishing, 2009, p. 259.
  32. "Cassius Dio — Epitome of Book 80". Penelope.uchicago.edu. د لاسرسي‌نېټه ۰۷ جولای ۲۰۱۷. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  33. Herodian. "Herodian of Antioch, History of the Roman Empire (1961) pp.135-152. Book 5". Tertullian.org. د لاسرسي‌نېټه ۰۷ جولای ۲۰۱۷. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  34. Scarre, Chris (1995). Chronicles of the Roman Emperors. London: Thames and Hudson Ltd. د کتاب پاڼې 151. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-0-500-05077-4. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)