د امریکا متحده ایالتونو – مکسیکو – کاناډا هوکړه

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
د امریکا متحده ایالتونو – مکسیکو – کاناډا هوکړه
United States–Mexico–Canada Agreement (انګليسي)[۱]
Canada–United States–Mexico Agreement (کينډۍ:ISO 639 name en-ca)
Tratado entre México, Estados Unidos y Canadá (کينډۍ:ISO 639 name es) ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
اړوند
په نامه د
عامه معلومات
عمومي معلومات
رسمي ژبه
د پېښې نېټه
۳۰ نومبر ۲۰۱۸ (۲۰۱۸) ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا
ځایناستی د
نور اړين مالومات
برخې
نور معلومات
وېبپاڼه
ustr.gov… (انګليسي ژبه)
international.gc.ca… (فرانسوي ژبه)
international.gc.ca… (انګليسي ژبه)
gob.mx… (هسپاني) ددې ځانګړني سمول پر ویکي‌ډېټا

د امریکا متحده ایالتونو، مکسیکو متحده ایالتونو او کانادا تر منځ هوکړه، چې تر ډېره د امریکا په متحده ایالتونو کې د متحده ایالتونو ـ مکسیکو ـ کانادا هوکړې (USMCA) او په کانادا کې د کانادا ـ امریکا متحده ایالتونو ـ مکسیکو هوکړې (CUSMA) په نامه پېژندل کېږي، چې د کانادا، مکسیکو او امریکا متحده ایالتونو تر منځ د ازادې سوداګرۍ یوه هوکړه ده. دا هوکړه د شمالي امریکا د ازادې سوداګرۍ د هوکړې (NAFTA) ځایناستې شوه، چې په ۱۹۹۴ز کال کې عملي شوه او ځینې وختونه د «NAFTA 2.0» یا «New NAFTA» په نامه پېژندل کېږي، ځکه چې تر ډېره د خپلې مخکینۍ بڼې قواعد ساتي او وخت په وخت یې نوي او تازه کوي.[۲][۳][۴][۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱]

USMCA د NAFTA غړو هېوادونو تر منځ د مجددو او دوامداره مذاکراتو په پایله کې چې په ۲۰۱۷ ز کال کې پیل شوې وې، رامنځته شوی دی؛ دا ټول د «ګډوډۍ او بې نظمۍ» په توګه پېژندل کېږي، تر ډېره «د موټرو د صادراتو، د پولاد او المونیم تعرفو او د لبنیاتو، هګیو او چرګانو بازارونه» پر موضوعاتو باندې متمرکزه وو. د ۲۰۱۸ ز کال د سپټمبر په ۳۰ مه نېټه ټول اړخونه یوې غیر رسمي هوکړې ته سره ورسېدل، چې تر هغه وروسته د اکتوبر په اوله نېټه رسمي شو. د امریکا متحده ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرامپ په ۲۰۱۸ ز کال کې د G20 هېوادونو د مشرانو په ناسته کې د USMCA وړاندیز وکړ، چې هلته د ټرامپ، د مکسیکو ولسمشر انریکه پنیانیتو او د کانادا د لومړي وزیر جستېن ټروډو له خوا لاسلیک شو، دغه راز د دې هوکړې یوه اضافي اصلاح شوې بڼه، چې یو شمېر اضافي موارد او مشورې په کې شاملې وې د ۲۰۱۹ ز کال د ډسمبر میاشتې په ۱۰مه نېټه لاسلیک او د درې واړو هېوادونو په وسیله تصویب شوه، په دې لړ کې کانادا هغه وروستی هېواد و، چې دا نسخه یې د ۲۰۲۰ ز کال د مارچ میاشتې په ۱۳مه نېټه تصویب کړه. په دې توګه د داخلي شرایطو د چمتو والي په هکله تر خبرېدو وروسته د درېیو واړو دولتونو له خوا دا هوکړه تصویب او د ۲۰۲۰ ز کال د جولای میاشتې له ۱ نېټې وروسته نافذه شوه.[۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶][۱۷][۱۸][۱۹]

USMCA تر ډېره د NAFTA ۲۵ کلن قوانین عصري کوي، یعنې د معنوي مالکیت او دیجیتل سوداګرۍ په پام کې نیولو سره د ټرانس پاسېفیک مشارکت (CPTPP - چې کانادا او مکسیکو یې لاسلیکوونکي دي) لپاره، له یوې بشپړې او مخکښې هوکړې نه په پور اخیستې ده. په دې برخه کې د خپلې مخکینۍ بڼې په پرتله اساسي او بنسټیز بدلونونه د کاري او چاپېریالي مقرراتو ډېروالی دی. د امریکا په متحده ایالتونو کې د موټرونو د تولید لپاره ډېرې هڅوونې (په کانادا او مکسیکو کې د موټرونو د تولیدولو په سهمیه بندۍ سره)، په لوړه کچه د کانادا لبنیاتي بازار ته لاسرسی او د هغو کاناداییانو لپاره له ګمرکي حقوقو پرته د محدودیتونو ډېروالی، چې امریکايي سوداګریز توکي په انلاین ډول اخلي.[۲۰][۲۱][۲۲]

مخینه او نومول[سمول]

د متحده ایالتونو – مکسیکو – کاناډا هوکړه د شمالي امریکا د ازادۍ سوداګرۍ د هوکړې (NAFTA) پر بنسټ ده، چې د ۱۹۹۴ ز کال د جنوري میاشتې په لومړۍ نېټه نافذ او د پلي کولو وړ شوه. اوسنۍ هوکړه له یو کال نه د ډېرې مودې مذاکراتو او کوښښونو ثمره او حاصل وه، چې د کانادا پر وړاندې د امریکا احتمالي تعرفې او دغه راز د دوه اړخیزه جلا معاملو د موجودیت امکان په کې و.[۲۳]

په ۲۰۱۶ ز کال کې د امریکا د متحده ایالتونو د ټاکنو په اوږدو کې د ډونالډ ټرامپ ټاکنیز ټیم په کمپایني ژمنو کې د NAFTA په هکله د بیا مذاکرې کولو یا د مذاکراتو د ناکامېدو په صورت کې د دې هوکړې لغو کولو مورد هم شامل و. ټرامپ له ټاکنو وروسته یو شمېر بدلونونه رامنځته کړل، چې له نورو هېوادونو سره سوداګریزو اړیکو باندې یې اغېز وکړ. د پاریس له هوکړې نه وتل، د ترانس پاسیفیک مشارکت لپاره د یو شمېر مذاکراتو ځنډول او دغه راز له چین سره د تعرفو په برخه کې د پام وړ ډېروالی، ټول هغه اقدامات او فعالیتونه و، چې ټرامپ ترسره کړل او دا موضوع یې لا ډېره تقویه کړه، چې هغه په NAFTA کې د اساسي بدلونونو رامنځته کولو په لټه کې دی. د USMCA هوکړې په تړاو ډېری بحثونه او مذاکرات د (FTAs) ازادۍ سوداګرۍ له هوکړو سره ورته دي، د بېلګې په توګه د عامه سوداګریزو توکو په توګه د FTA جوړښت، د ملي حاکمیت احتمالي نقض او له تر پښو لاندې کول، د سوداګرۍ رول، کاري ځواک، چاپېریالي او مصرفوونکې ګټې او ښېګڼې، چې د سوداګریزو معاملاتو د ژبې د بڼې او رغولو په برخه کې مرسته کوي. [۲۴][۲۵][۲۶][۲۷]

د دې هوکړې هر یو لاسلیکوونکی دې هوکړې ته په جلا او ځانګړې توګه اشاره کوي ـــ په امریکا متحده ایالتونو کې دا هوکړه د امریکا متحده ایالتونو ـ مکسیکو ـ کاناډا (USMVA) د هوکړې په نامه یادوي. په کانادا کې په رسمي توګه د کانادا، امریکا متحده ایالتونو او مکسیکو هوکړه د (CUSMA) په نامه او په فرانسه کې د (ACEUM – Accord Canada-États-Unis-Mexique په نامه پېژندل کېږي. په مکسیکو کې د (T-MEC = Estados Unidos y Canadá) په نامه یادېږي. ځینې وختونه دا هوکړه د « New NAFTA» په نامه پېژندل کېږي، چې هغې مخکینۍ درې اړخیزې هوکړې ته اشاره کوي، چې ښايي د شمالي امریکا د ازادې سوداګرۍ اړوند هوکړې (NAFTA) ځایناستې شي.[۲۸][۲۹][۳۰][۳۱][۳۲][۳۳][۳۴][۳۵]

مذاکرات یا خبرې اترې[سمول]

د ۲۰۱۷ ز کال د می میاشتې په ۱۷مه نېټه د رسمي مذاکراتو یا خبرو اترو پروسه پیل شوه؛ کله چې د امریکا متحده ایالتونو د سوداګرۍ استازي (USTR) رابرت لایتیزر د امریکا کانګرس ته دا خبر ورکړ، چې غواړي په راتلونکو ۹۰ ورځو کې د NAFTA په هکله بیا مذاکرات یا خبرې اترې وکړي. د سوداګرۍ د ترویج اړوند ادارې د قوانینو او مقرراتو پر بنسټ USTR د ۲۰۱۷ ز کال د جولای په ۷مه نېټه د خپلې مذاکرې د اصلي موخو سند خپور کړ. د ۲۰۱۷ ز کال د اګست میاشتې په ۱۶مه نېټه مذاکرات پیل شول او د ۲۰۱۸ ز کال د اپریل میاشتې تر ۸ مې نېټې پورې د خبرو اترو اړوند اته رسمي پړاوونو په لړ کې یې دوام وکړ. د ۲۰۱۸ ز کال د می میاشتې په دویمه نېته داسې پرېکړه وشوه، چې که چېرې د دې میاشتې تر پایه پورې هیڅ ډول توافق ترلاسه نه شي، نو دا مذاکرات او خبرې اترې به تر ۲۰۱۹ ز کاله پورې وځنډیږي. دا بیانیه په مکسیکو کې د دولت بدلېدو له امله وه، چې په هغه کې د وخت ولسمشر اندرس مانوئل لوپز اوبرادور د ډېرو مذاکراتو د ترسره کولو په برخه کې مخالف و او ښايي چې د دې هوکړې لاسلیکولو ته یې خاصه لېوالتیا نه لرله.[۳۶]

په جلا توګه، د ۲۰۱۸ ز کال د می میاشتې په ۱۱مه نېټه د جرګې رئیس پاول رایان د می میاشتې ۱۷مه نېټه د کانګرس د اقدام لپاره د وروستي نېټې په توګه وټاکه. دا مهلت له پامه وغورځول شو او په دې توګه له مکسیکو سره معامله د ۲۰۱۸ ز کال د اګست میاشتې تر ۲۷مې نېټې پورې ترسره نه شوه. په دې وخت کې کاناډا له وړاندې شوي قرارداد سره موافقه نه وه کړې. لکه څنګه چې د مکسیکو پخواني ولسمشر انریکه پنیا نیتو د ۲۰۱۸ ز کال د ډسمبر میاشتې په لومړۍ نېټه خپله دنده خوشې کړه او د بیاکتنې دورې لپاره ۶۰ ورځو ته اړتیا وه، د تړون او منل شوي متن د وړاندې کولو وروستۍ نېټه د ۲۰۱۸ ز کال د سپټمبر میاشتې د ۳۰مې نېټې پایله وه، چې د سپټمبر میاشتې تر ۳۰ مې نېټې ترلاسه شو. مذاکره کوونکو شپه ورځ کار وکړ او یاده هوکړه یې د ټاکل شوې نېټې نه یو ساعت مخکې د یو متن په توګه بشپړه کړه. د ۲۰۱۸ ز کال د اکتوبر میاشتې په لومړۍ نېټه یعنې یوه ورځ وروسته یې د USMCA متن د یو منل شوي او توافق شوي متن په توګه خپور شو. لایتایزر د دې هوکړې د چمتو کولو او له سقوط  نه د مخنیوي په هکله یې څو څو ځلې جرد کوشنر ته اطمینان ورکړ. [۳۷][۳۸]

د دې هوکړې منل شوی متن د ۲۰۱۸ ز کال د نوامبر میاشتې په ۳۰مه نېټه د ارجنتاین په بونس ایرس کې د ۲۰ ډلې اړوندو هېوادونو د مشرانو په ناسته کې د یوې فرعي پېښې په توګه د درې واړو هېوادونو د مشرانو په وسیله لاسلیک شو. د دې هوکړې انګلیسي، اسپانیایي او فرانسوي نسخې ټولې د یوې اندازې اعتبار او باور نه برخمنې وې او ښايي هوکړه د درې واړو دولتونو له تصویب نه وروسته د پیاوړو قوانینو د تصویب له لارې پلي شي.[۳۹][۴۰]

د امریکا متحده ایالتونو او کانادا تر منځ د سوداګریزو مذاکراتو په برخه کې په کانادا کې د امریکا متحده ایالتونو سفیر کېلي کرافت د مشرۍ او رهبرۍ رول ولوباوه، چې د نوې سوداګریزې هوکړې د لاسلیکولو لامل شو. په درې اړخیزې هوکړه کې د هغه کار او فعالیت ددې لامل شو چې د ټرامپ په دولت کې یې ونډه یا سهام ډېر شي. وروسته بیا د بلک سټون ګروپ د امریکایي LBO اجرئیوي مدیر او متخصص بنسټګر استفان شوارتزمن په وسیله د خپرو شویو خاطراتو په برخه کې دا روښانه شوه، چې هغه جاستین ترودو دې ته هڅولی، ترڅو د USMCA په مذاکراتو کې د لبنیاتو ساتل شوی او خوندي مارکیټ تسلیم کړي. د شوارتزمن په وینا جوستین ترودو له دې وېره درلوده، چې هغه د دولت اقتصادي رکود او ماته به د کانادا د ۲۰۱۹ ز کال په فدرالي ټاکنو باندې اغېز وکړي.[۴۱][۴۲][۴۳][۴۴]

سرچينې[سمول]

  1. Reference URL: https://www.nytimes.com/2018/09/30/us/politics/us-canada-nafta-deal-deadline.html.
  2. "Agreement between the United States of America, the United Mexican States, and Canada 12/13/19 Text". ustr.gov. Office of the United States Trade Representative. December 13, 2019. خونديځ د اصلي څخه June 8, 2020. د لاسرسي‌نېټه June 15, 2020. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  3. "Mexico first to ratify USMCA trade deal, Trump presses U.S. Congress to do same". Reuters. June 19, 2019. خونديځ د اصلي څخه November 26, 2020. د لاسرسي‌نېټه January 29, 2020. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  4. "Trump Signs Trade Deal With Canada and Mexico". New York Times. January 29, 2020. خونديځ د اصلي څخه June 29, 2020. د لاسرسي‌نېټه January 29, 2020. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  5. "Canadian Parliament rushes through ratification of USMCA trade pact". Reuters. March 13, 2020. خونديځ د اصلي څخه November 26, 2020. د لاسرسي‌نېټه March 14, 2020. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  6. . The USMCA is finally done. Here's what is in it..
  7. Lea, Brittany De (November 30, 2018). "NAFTA 2.0: What to know". FOXBusiness. خونديځ د اصلي څخه November 26, 2020. د لاسرسي‌نېټه February 18, 2020. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  8. (په February 13, 2019 باندې). Strikes at Low-Wage Plants Signal Revival of Labor Demands in Mexico.
  9. (په 2020-01-29 باندې). Trump Just Signed the U.S.M.C.A. Here's What's in the New NAFTA.. The New York Times.
  10. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  11. (په 2020-01-29 باندې). Trump Just Signed the U.S.M.C.A. Here's What's in the New NAFTA. (Published 2020). The New York Times.
  12. (په 2020-01-29 باندې). Trump Signs Trade Deal With Canada and Mexico (Published 2020). The New York Times.
  13. . What we know about the new USMCA trade deal | CBC News. CBC.
  14. (په 2018-08-30 باندې). NAFTA deal reached: Canada, U.S., Mexico reach trade agreement under new name. Global News.
  15. "New North American trade pact to take effect July 1: USTR". Reuters. April 24, 2020. خونديځ د اصلي څخه November 26, 2020. د لاسرسي‌نېټه April 26, 2020. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  16. Rodriguez, Sabrina (April 24, 2020). "North American trade deal to take effect on July 1". Politico. خونديځ د اصلي څخه November 26, 2020. د لاسرسي‌نېټه April 26, 2020. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  17. "U.S. seals the deal on USMCA, says trade agreement can now take effect July 1". Canadian Broadcasting Corporation. April 24, 2020. خونديځ د اصلي څخه November 26, 2020. د لاسرسي‌نېټه April 26, 2020. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  18. "New North American trade deal to come into effect in July". Deutsche Welle. April 25, 2020. خونديځ د اصلي څخه November 26, 2020. د لاسرسي‌نېټه April 26, 2020. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  19. CBC News, "Mexico joins Canada, notifies U.S. it's ready to implement new NAFTA" 2020/04/04 Archived November 26, 2020, at the Wayback Machine. accessed 6 April 2020
  20. "USMCA v NAFTA: What's changed and what it means for IP in Canada | Smart & Biggar/Fetherstonhaugh". www.smart-biggar.ca. October 2, 2018. خونديځ د اصلي څخه July 25, 2019. د لاسرسي‌نېټه ۲۷ جنوري ۲۰۱۹. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  21. (په December 3, 2018 باندې). Labour, environment standards key to getting USMCA through: Canadian ambassador. |url=
  22. (په 10 April 2019 باندې). Are You Afraid of Google? BlackBerry Cofounder Jim Balsillie Says You Should Be. The Walrus
  23. (په 2018-09-01 باندې). Trump again threatens to leave Canada out of new NAFTA deal. CNN.
  24. (په 2016-06-28 باندې). Trump vows to reopen, or toss, NAFTA pact with Canada and Mexico. Reuters.
  25. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  26. (په 2017-06-01 باندې). President Trump pulls the U.S. out of Paris climate accord, sparking global criticism. PBS News Hour.
  27. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  28. (په October 16, 2018 باندې). Goodbye Nafta. Hello...USMCA? Musca? AEUMC? You-Smacka?. The Wall Street Journal.
  29. "Agreement between the United States of America, the United Mexican States, and Canada 12/13/19 Text". ustr.gov. Office of the United States Trade Representative. December 13, 2019. خونديځ د اصلي څخه June 8, 2020. د لاسرسي‌نېټه June 15, 2020. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  30. (په November 30, 2018 باندې). What's in a name? Canada goes with CUSMA for new trade deal. CTV News.
  31. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  32. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  33. Lua error in Module:Lang at line 48: attempt to index field 'lang_name' (a nil value).
  34. (په October 1, 2018 باندې). USMCA trade deal: Who gets what from 'new Nafta'?. BBC News.
  35. (په November 30, 2018 باندې). 'Battle' over as Trudeau, Trump, Pena Nieto sign 'new NAFTA'. CBC News.
  36. "From NAFTA to USMCA: Understanding Changes to Free Trade in North America". Livingston International. خونديځ د اصلي څخه June 1, 2020. د لاسرسي‌نېټه ۱۱ مارچ ۲۰۱۹. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  37. (په 1 October 2018 باندې). How Trump's son-in-law helped salvage the north American trade zone. reuters
  38. "From NAFTA to USMCA: Understanding Changes to Free Trade in North America". Livingston International. خونديځ د اصلي څخه June 1, 2020. د لاسرسي‌نېټه ۱۱ مارچ ۲۰۱۹. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  39. . NAFTA 2.0 is signed — but it's far from finished.
  40. Diamond, Jeremy; Liptak, Kevin; Newton, Paula; Borak, Donna (2018-10-01). "US and Canada reach deal on NAFTA after talks go down to the wire". CNN. خونديځ د اصلي څخه December 11, 2020. د لاسرسي‌نېټه ۰۳ اکتوبر ۲۰۱۸. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  41. Fassihi, Vivian Salama and Farnaz (February 23, 2019). "Trump to Nominate Kelly Craft as U.N. Ambassador". The Wall Street Journal. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  42. Johnson, Eliana; Lippman, Daniel; Orr, Gabby. "White House considers 2 female ambassadors to replace Haley at U.N." POLITICO. منځګړی |CitationClass= له پامه غورځول شوی (لارښود)
  43. Robert Fife (په 13 September 2019 باندې). [{{{url}}} Blackstone CEO says he advised Trudeau to make dairy concession to reach USMCA deal]. The Globe and Mail Inc
  44. USMCA trade agreement reached Archived December 9, 2019, at the Wayback Machine. Edward Lawrence & Jonathan Garber, FOX Business, Dec 9, 2019,