يان ژيژکا

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
یان ژیژکا
یان ژیژکا
د مخالفینو د ځواکونو ټوپک

یان ژیژکا (په چیکی کې:Jan Žižka z Trocnova a Kalicha) (زېږېدنه:۱۳۶۰ مړینه:۱۴۲۴ ) د چېک یو مشهور پوځی سالار او زمیندار وو چی د یان هوس تر وفات وروسته د مذهبی انقلاب لارښود شو.

ژوند

یان ژیژکا په ۱۳۶۰ کال کې د چېک د شاهی هېواد په سهیل کې د ټروڅنوف په ښار کې زېږېدلی ؤ. کله چی یان ژیژکا ماشوم وو نو د یوې پښې (یو تصادف) په سبب یی سترګه له لاسه ورکړی. هغه د ۱۴۰۱ کال څخه د پوانډ د پاچا په خدمت کې وو. يان ژيژکا په ۱۴۱۴ کال کې پراګ ته راستون شو او په پراګ کې د پاچا واتسلاف ۴ نوکر شو. په دی وخت په پراګ کې یان هوس وعظ کاوه او یان ژیژکا د یان هوس خطبې سره دېړه مینه لرله. د یان هوس تر وژنې وروسته د مذهبی انقلاب لارښود شو. یان ژیژکا د غریبو د خلکو په مرسته لوی پوځ جوړ کړ او په ۱۴۱۹ کال کې د هغه پوځ د پراګ څخه پلزن ته ولاړ او د نکمیږ حصار ته نژدې دپلزن ښار ته نژدې یی لوی کاتولیکی پوځ ته ماته ورکړه. يان ژیژکا له دغه بری څخه استقاده وکړه او د کاتولیک درې کلاوی یی هم ویجاړې کړې. یان ژیژکا د چېک د هېواد په سهیل کې لوی پوځی اډه جوړه کړه چی د ټابور (لښګرګاه) په نوم یادېده. د ټابور ښار د مخالفینو مرکز شو او غریب خلک د چېک د هېواد د بیلو بیلو سیمو څخه ټابور ته ورتلل او د مخالفینو د ځواکونو سره یوځای کېدل. هر څوک چې به ټابور ته ورتلل نو خپل مال یی کششیانو ته ورکاوه او د مقدس عسکر به شو. کشیشانو ټول مال په عادلانه ډول تقسیماوه. د مخالفینو عسکرانو د ټابور په ښار کې د کرهڼو د وسایلو څخه وسلې جوړولی.

د سوډومېږ جګړه

په ۱۴۲۰ کال کې د پلزن تر جګړې وروسته یان ژیژکا د عسکرانو سره ټابور ته ولاړ مګر چېکی پاچا واتسلاف څلورم نوی اردو راټول کړ. دغه نوی کاتولیکی اردو د یان ژیژکا د پوځ تعقیبول پېل کړل. یان ژیژکا یوازې ۴۰۰ عسکران درلودل او په اردو کې ماشومان، ښځې او کششیان ول او کاتولیکی اردو تقریبًا ۲۰۰۰ عسکران لرل. د مخالفینو ځواکونه د سوډومېږ کلی ته ورسېدل په دی سیمو کې یوه جبه او جهیل پروت دی. د مخالفینو جنګیالان د جبې او جهیل په منځ کې جنکی واګونونه جوړ کړل. کله چې کاتولیکی شوالیې د سوډومېږ کلی ته ورسېدل نو د مخالفینو پر جنګیالانو یی برید وکړ مګر زره پوښ لرونکی شوالیې نسوای کولای په جبې کې حرکت وکړي. د مخالفینو چنګیالانو شوالیې په جپلو لاس جوړکړو ابتدایی وسلو په مرسته ووژل. په دی جګړې کې ۲۰۰۰ شوالیې ووژل شول.

د ویټکوف جګړه

په ۱۴۲۰ کال کې پاپ صلیبی جګړه علان کړه او لوی اردو یی جوړ کړ. پاپ غوښتل د پراګ پلازمېنه ونیسی او د مخالفینو پوځ ته ماته ورکړي. د صلیبی اردو قوماندان زیکموند لوکسنبورګ شو. کله چې د پاپ خبر ژیژکا ته ورسېده نو د مخالفینو پوځ یی ټول کړ او پراګ ته ولاړ. کله چې یان ژیژکا پراګ ته ورسېده نو د ویټکوف پر غړه یی حصار جوړ کړ. تر څو ورځونو وروسته صلیبی اردو پراګ ته نژدې ورسېد. صلیبی عسکرانو غوښتل پراګ محاصره کړي. مګر د ژیژکا عسکرانو پر صلیبی عسکرانو د غشو او تېږو په مرسته برید وکړل. تقریبًا ۱۰۰۰ صلیبی عسکرو ووژل شول. صلیبی اردو نسوای کولای پراک محاصره وکړي او مجبور شول چې د چېک د هېواد څخه تښته وکړي. په ۱۴۲۱ کال کې یان ژیژکا د رابی کلا ونیول مګر په دی جګړې کې یی دویمه سترګه له لاسه ورکړه او ړند شو.




د کوټنا هورا جګړه

په ۱۴۲۱ کال کې پاپ نوی صلیبی اردو د چېک پاچایی ته ولېږل د صلیبی ځواکونو قوماندانان زیکمونډ لوکسنبورګ او فیلیپو سکولاری ول. په دی جګړې کې صلیبی اردو د یان ژیژکا پوځ محاصره وکړه مګر ترڅو ورځی وروسته یان ژیژکا محاصره ماته وکړه او صلیبی اردو د یان ژیژکا لخوا ماته وخورله. او صلیبی اردو مجبور شو چې د چېک پاچایی څخه بیا تښته وکړي.

د مالېشوف جګړه

دغه جګړه په ۱۴۲۴ کال کې د مالېشوف پر کلا نژدې پېل شوه او د یان ژیژکا وروستی جګړه وه. په دی جګړې کې د پراګ کاتولیکی اردو د یان ژیژکا د جنګیالانو لخوا ماته وخورله. کاتولیکی اردو د یان ژیژکا پر پوځ برید وکړ. مګر یان ژیژکا په مالېشوف شاتګ وکړ او پر غونډۍ باندی یی مرکز جوړ کړ. کله چی کاتولیکی اردو غونډۍ ته ورسېد نو مخالفینو جنګیالانو د کاتولیک پر لرونکییانو د تېږو او توپونو په مرسته برید وکړل. په دی جګړې کی ۱۲۰۰ کاتولیکی عسکران ووژل شول.

د یان ژیژکا وفات

یان ژیژکا په ۱۴۲۴ کال کې د پږیبیسلاف په شار کې مړ شو. یان ژیژکا عظیم پوځی سالار ؤ او اردو یی هېڅ وخت ماته و نه خورله.

انځورتون

سرچینې