عراق

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
Iráq
الجمهوریة العراقیة
Al-jumhūriyatu Al-Irāqíyatu کينډۍ:Ar icon
بيرغ نښان
Location of Iraq
نخشه
موقعيت Location of Iraq
پلازمېنه بغداد
33°20′N 44°26′E / Expression error: Unexpected < operator. Expression error: Unexpected < operator. / Expression error: Unrecognized punctuation character "[".; Expression error: Unrecognized punctuation character "[".{{#کوارډيناټونه:33|20|N|44|26|E|type:country||

| |name= }}

حکومت
 -  President Jalal Talabani
 -  Prime Minister Nouri al-Maliki
جوړښت
 -  from the Ottoman Empire
1 October 1919 
 -  from the United Kingdom
3 October 1932 
 -  Republic
14 July 1958 
 -  Current constitution
15 October 2005 
ارتوالی
 -  ټولټال 438,317 کيلومتر2 (50th)
169,234 sq mi 
 -  اوبه (%) 1.1
د وگړو شمېر
 -  2009 estimate 31,234,000[1] (39th)
 -  گڼه گونه 71.5/km2 (125th)
184.6/sq mi
GDP (PPP) 2009 اټکل
 -  ټولټال $111.500 billion[1] 
 -  Per capita $3,570[1] 
GDP (nominal) 2009 اټکل
 -  ټولټال $65.838 billion[1] 
 -  Per capita $2,108[1] 
د وخت سيمه (UTC+3)
 -  اوړی (DST) not observed (UTC+3)
د موټر چلولو سمت right
د انټرنټ مخکښ شپول .iq
پيل گڼ 964

عراق ( په عربی: الجمهوریة العراقیة ) یو هېواد دی چی د نژدې ختیځ په مرکز کی پروت دی. عراق په جنوب کی د کوېټ او سعودي عربستان سره، په لویدیځ کی د الاردن سره، په شمال لویدیځ کی د سوریه سره، په شمال کی د ترکیه سره او په ختیځ کی د ايران سره ګډې پولې لری. د عراق په جنوب ختیځ کی لویه ټېټه مځکه کی شته چی د بین النهرین په نوم یادېږی. د بین النهرین په ټېټه مځکه کی د فرات سیند او د دجله سیند بهېږی. د عراق په لویدیځ کی لویه دښته شته. د عراق د جمهوریت مساحت ۴۳۷۳۱۷ کلومتره مربع دی. پایتخت یی بغداد دی. کوه حجی ابراهیم د عراق تر ټولو لوی غر دی. لوړوالی یی ۳۶۰۹ متره ده.

تاریخ

په ۴۰۰۰ ق.م. کال کی د جنوب عراق د سومېر حکمرانان په لاس کی وو. د سومېر حکمرانانو په عراق کی لمړی ښارونه جوړ کړ. دغه ښارونه په اوس وخت کی د ار ( Ur) ، نیپور ( Nipur) او کیش ( Kish ) په نوم یادېږی. په ۱۸۹۴ ق.م. کال کی د بابل امپراطوری تاسیس شو. په ۵۳۸ ق.م. کوروش ۲ د بابل پر امپراطوری برید وکړ او دغه هېواد د ۵۳۸ کال څخه تر ۳۳۱ کال پورې د هخامنشی امپراطوری په لاس کی وو. په ۳۳۱ ق.م. هخامنشی اردو تر ماته کولو وروسته بابل د اسکندر ماکېډونی لاس ته ورغله او د بابل ښار د اسکندر ماکېډونی بایتخت شو. په ۲۲۴ کال کی بابل د ساسانی امپراطوری په لاس کی وو. په ۶۳۳ کال کی د عرب پوځ عراق ونیول او خلکو د اسلام دین قبول کړ. په ۷۶۲ کال کی د بغداد پایتخت د خلیفه المنصور لخوا تاسیس شو. د دی وخت څخه عراق د عرب د امپراطوری مرکز وو. په ۱۲۵۸ کال کی د چنګزخان پوځ عراق ونیول. په ۱۵۳۴ کال کی عراق د ترکی امپراطوری په لاس کی وو. په ۱۹۱۸ کال کی د بغداد د اورګاډی د پټلۍ جوړول پېل شو. دغه د اورګاډی پټلۍ د ترکی څخه بصره ته کشوی. په ۱۹۲۱ کال کی عراق د بریطانیا مستعمره وه. په ۱۹۳۰ کال کی د پاچا فیصل لخوا د عراق استقلال اعلان شو. په ۱۹۵۸ کال کی تر پوځی انقلاب وروسته د عراق جمهوریت تاسیس شو. په ۱۹۷۹ کال کی صدام حسین د عراق ولسمشر شو. په ۱۹۸۰ کال کی عراق پر ایران برید وکړ او لویه جګړه پېل شوه. دغه جګړه په ۱۹۸۸ کال کی پای ته ورسېدله. په ۱۹۹۰ کال کی د عراق پوځ کویټ ونیول. د متحدو ملتونو د سازمان په حکم د نړوال پوځونو پر عراق برید وکړ او عراق مجبور شول چی د کویټ څخه ولاړسی. د متحدو ملتونو سازمان هم د اقتصاد تحریم د عراق په خلاف علان وکړ. په ۲۰۰۲ کال کی عراق د کیمیا د وسلو جوړول متهم شو او په ۲۰۰۳ کال کی د امریکا پوځ عراق ونیول.

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified Iraq. International Monetary Fund. URL accessed on 2010-04-21.