هسپانوۍ انفلونزا

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی

هسپانوۍ انفلونزا، چې د سترې انفلونزا وبا یا د ۱۹۱۸ ز انفلونزا وبا یې هم بولي، د انفلونزا په بې ساري توګه وژونکې نړیواله وبا وه چې د H1N1 انفلونزا الف ویروس له امله رامنځته شوې وه. تر ټولو لومړۍ پېښه د ۱۹۱۸ز کال په مارچ میاشت کې د امریکا د کېنساس په آیالت کې ثبت شوه او ورپسې په اپریل میاشت کې په فرانسه، جرمني او بریتانیا کې نورې پېښې ثبت شوې. دوه کاله وروسته، د نړۍ نږدې نیمايي وګړي، یا شاوخوا ۵۰۰ میلیونه خلک، په څلورو پرله پسې څپو کې په دې ناروغۍ اخته شوي وو. اټکل دا دی چې د دې انفلونزا له امله له ۱۷ میلیونه نه تر ۵۰ میلیونه یا هم ښايي تر ۱۰۰ میلیونه  پورې خلک مړه شوي دي، نو ځکه دا د بشر په تاریخ کې یوه تر ټولو وژونکې وبا ګڼل شوې ده.

"هسپانوۍ انفلونزا" په حقیقت کې یو ناسم نوم دی. دا وبا د لومړۍ نړیوالې جګړې په پای کې خپره شوه او لکه څرنګه چې جګړه وه، نو هېوادونو د روحیې لوړ ساتلو په موخه دا خبره پټه وساتله، خو په ناپلوې هسپانیه کې ورځپاڼو آزادانه د دې وبا د خپراوي په اړه راپورونه ورکړل. همدا کیسې وې چې هسپانیا په غلطۍ سره د دې وبا د خپراوي مرکز وبلل شوه او د هسپانيې نه بهر ورځپاڼو دا ناروغي د "هسپانوي" زکام په نامه ونوموله. د محدودې اپيدمیلوژیک (epidemiological) تاریخي ډېتا له امله د دې ساري ناروغۍ د راټوکېدو اصلي ځای مشخص نه دی او په دې تړاو ډول ډول ضدونقیض اټکلونه شته ديٍ. [۱][۲]

په ډېری مواردو کې د انفلونزا ناروغۍ خپرېدو ځوانان او زاړه پرته له توپیره وژلي دياو په دې منځ کې بیا ډېر ژوندي هم پاتې شوي دي، خو دا ځل دې ناروغۍ اکثراً ځوانان مړه کړل. ساینسپوهان د دغې ډېرې مړینې لپاره ګڼ دلیلونه وړاندې کوي، لکه شپږ کلنه اقلیمي ګډوډي چې د ناروغۍ د ناقلینو (لېږدوونکو) پر کوچېدو يې اغېز درلود او ډېره شونتیا لري چې دا چاره د اوبو له لارې ترسره شوې وي. دا وېروس ځکه په ځانګړې توګه مرګونی و چې د سایتوکین هجوم (cytokine storm) لامل شو او په سبب يې د ځوانو لویانو پیاوړی دفاعي سیسټم له منځه ولاړ، که څه هم دا ویروسي عفونت ظاهراً د پخوانۍ انلفونزا له کچې نه ډېر زورور نه و. خوارځواکي، له خلکو ډک طبي پنډغالي او روغتونونه، کمزوری نظافت، چې د جګړې سره لانور هم خراب شول، د بکتریاوي عفونتونو د ډېرېدو لامل شول او ډېری قربانیان یې له اوږدې مرګ بسترۍ نه وروسته ووژل. [۳][۴][۵][۶][۷][۸][۹]

د ۱۹۱۸ز کال هسپانوۍ انفلونزا د هغو درېو لومړنیو انفلونزايي وباوو نه چې د H1N1 انفلونزا الف ویروس له  امله رامنځته شوې ده، چې تر ټولو وروستۍ هغه يې د ۲۰۰۹ز کال د خوګ انفلونزايي وبا وه. د ۱۹۷۷ز کال روسۍ انفلونزا هم د H1N1 ویروس له امله رامنځته شوې وه او ډېری يې ځوانان ونیول. هسپانوۍ انفلونزا تر هغه د تنفسي ویروس تر ټولو مرګونې وبا وه چې د ۲۰۱۹زکال په  ډسمبر میاشت کې روانه کووید ۱۹ وبا رامنځته شوه او لامل یې هم SARS-CoV-2 و. [۱۰][۱۱][۱۲][۱۳]

د El Sol (مادرید) لومړۍ مخ، ۲۸ مۍ ۱۹۱۸: "درې ورځنۍ تبه. ۸۰۰۰۰ خلک يې په مادرید کې نیولي دي. H.M. پاچا ناروغ دی."

رېښه[سمول]

دا وبا په بېلابېلو نومونو پېژندل کېږي چې د ځای، وخت او شرایطو سره سم ځینې زاړه، ځینې نوي نومونه دي. د بدیلو نومونو د اېښودلو لامل هم پر هغو خلکو د دې بلا نازېدېدل او اغېزې دي چې څو کاله وروسته پوه شول، دا نالیدونکي ویروسونه د انفلونزا لامل شوي وو. د علمي ځوابونو د نه شتون له امله د سري-لیون اونیز اخبار (فري ټاون) وړاندیز وکړ چې په عبرانۍ ژبه د انجیل کتاب د ۱۶م خروج (Exodus 16) له برخې نه په پوښتنې مطرح کولو سره دې یو چوکاټ جوړ شي: [الف] "یو شی په ډاګه دی- ډاکټران په اوس مهال کې اریان دریان دي او زموږ وړاندیز دا دی چې تر هغه دې ډاکټران دې ناروغۍ ته انفلونزا نه وايي چې تر څو پوره پوهېدلي نه وي او د اوس لپاره دې من هو (Man hu) یعنې 'دا څه دي؟' نوم ورته وکاروي."[۱۴][۱۵][۱۶][۱۷]

توصیفي نومونه[سمول]

د انفلونزا په څېر ناروغیو خپراوي پېښې، په ۱۷-۱۹۱۶ کلونو کې د فرانسې په ایتاپلیس بریتانوي پوځي روغتونونو او د انګلیس کانال ها بلې غاړې د بریتانیې په الډرشاټ سیمه کې ثبت شوې دي. د ۱۹۱۸ز کال له وبا سره په ګډو کلینکي نښو کې دا نښه هم وه: د مخ پوخ سوررنګی سیانوزیس (cyanosis) چې په چټکۍ سره يې پراختیا موندله. په مړو کېدونکو ناروغانو کې دغه ځانګړی شین-بنفشي سیانوزیس د دې لامل شو چې دې ناروغي ته د 'ارغواني مرګ" نوم ورکړل شي. [۱۸][۱۹][۲۰][۲۱]

د الډرشاټ ډاکټرانو وروسته په ده لانسیټ (The Lancet) خپرونه کې ولیکل: "د انفلونزا نیوموکوکال زولن برانشیټونه (influenza pneumococcal purulent bronchitis) چې موږ او نورو په ۱۹۱۶ او ۱۹۱۷ کې تشریح کړل، په بنسټیز ډول د اوسني مهال د انفلونزا وبا سره یو شان وضعیت لري. "زولن برانشیټونه" لاهم د هماغه A/H1N1 ویروس سره تړل شوي نه دي، خو کیدای شي یوه نښه يې وي.[۲۲][۲۳][۲۴][۲۵][۲۶]

په ۱۹۱۸ز کال کې، 'د انفلونزا وبا' (په ایټالوۍ ژبه: influenza, influence) چې په هغه وخت کې يې 'والګی' (په هسپانوۍ ژبه (la grippe, grasp) هم باله، د پسرلۍ په وروستیو وختونو کې د امریکا په کېنساس ایالت کې راښکاره شوه او له هسپانیې نه لومړني راپورونه د مۍ په ۲۱مه راپیل شول. د دواړو ځایونو نه راپورونو دا 'درې ورځنۍ

ده ټایمز The Times (لندن) د مخ پاڼه ۲۵ جون ۱۹۱۸: "هسپانوۍ انفلونزا"

تبه' (fiebre de los tres días) بلله.[۲۷][۲۸][۲۹][۳۰][۳۱][۳۲][۳۳]

ټولنیز نومونه[سمول]

د نویو عفوني ناروغیو د رامنځته کېدو بېلګو ډېری بدیل نومونه مستعار دي او بهرني ښکاري. دا بېلګه ان د ۱۸۹۰-۱۸۸۹ ز وبا نه وړاندې لیدل شوې ده، چې 'روسۍ انفلونزا'

د 'هسپانوۍ انفلونزا' د مخنیوي لپاره د فارمامینټ (Formamint) ګولیو لپاره په ده ټایمز (The Times) ورځپاڼه کې سوداګریز اعلان ۲۸ جون ۱۹۱۸ز

يې هم بولي، په داسې حال کې چې روسانو لا له وړاندې د انفلونزا وبا "چینايي زکام"، جرمنیانو "روسی طاعون' او ایټالویانو "جرمنۍ ناروغي" بلله. دا ټاپې د ۱۹۱۸ز کال په وبا کې هم بیاځلي وکارول شوې او نوې ټاپې هم پرې ورزیاتې شوې. [۳۴][۳۵][۳۶][۳۷][۳۸][۳۹]

'هسپانوۍ' انفلونزا[سمول]

له هسپانې نه بهر ډېر ژر دا ناروغي د 'هسپانوۍ انفلونزا' په ناسم نامه ونومول شوه. د ۱۹۱۸ز کال د جون په ۲یمه نېټه د لندن ده ټایمز ورځپاڼې د یوه خبر عنوان څه داسې و "هسپانوۍ وبا،" او لیکلي يې وو چې په مادرید کې "د یوې نامعلومې ناروغۍ...چې ښکاره د والګي ځانګړنې لري" ، له امله د ۱۰۰۰۰۰نه ډېر خلک قرباني شوي دي"، پرته له دې چې په نېغ ډول "هسپانوۍ انفلونزا" ته ګوته ونیسي. درې اوونۍ وروسته بیا ټایمز راپور ورکړ چې، "هر څوک نن فکر کوي چې دا 'هسپانوۍ' انفلونزا ده." درې ورځې له هغه وروسته د "هسپانوۍ انفلونزا" د مخنیوي لپاره د فارمامینټ (Formamint) ګولیو لپاره په ده ټایمز (The Times) ورځپاڼه کې سوداګریز اعلان خپور شو. کله چې دا خبر مسکو ته ورسېد، پراوډا اعلان وکړ، " Ispánka(هسپانوۍ مېرمن) په ښار کې ده،" چې بیا همدا 'هسپانوۍ مېرمن' يې یو بل عام نوم شو. [۴۰][۴۱][۴۲][۴۳][۴۴][۴۵][۴۶]

دا ناروغي له هسپانيې نه خپره شوې نه ده، خو راپور يې ترې خپو شو، ځکه د جګړې پر مهال په جنګ کې د ښکېلو هېوادونو له خوا سانسور شته و. هسپانیه یو ناپلوی هېواد و او د جګړه ییز چمتووالي ظواهرو ته يې اندېښنه نه لرله او د لوړې روحيې ساتلو لپاره يې د جګړې د مهال تبلیغاتي ماشین ته اړتیا نه درلوده، نو همدا و چې ورځپاڼو يې په آزاده توګه د دې وبا د اغېزو په اړه راپورونه ورکړل او ان د هسپانيې د پاچا دیارلسم الفونسو د ناروغۍ خبر يې خپور کړ او په دې توګه هسپانیه د دې وبا جوته سیمه شوه. سانسور دومره اغېزمن و چې د هسپانیې روغتیايي چارواکي خبر نه وو چې ګاونډي هېوادونه یې هم په ورته ډول اغېزمن شوي دي. [۴۷][۴۸][۴۹][۵۰][۵۱]

د ۱۹۱۸ز کال په اکتوبر میاشت کې د امریکا طبي انجمن ژورنال (Journal of the American Medical Association) ته د ماډریډ په لیک "Madrid Letter" کې هسپانوي چارواکو خپل اعتراض داسې وړاندې کړ، "موږ په ډېرې حیرانۍ سره خبر شوو چې دا ناروغي په نورو هېوادونو کې ویجاړونکې اغېزې لري او خلک يې 'هسپانوی والګی' بولی. او د څه لپاره هسپانوی؟ ...دا وبا په هسپانیه کې راټوکېدلې نه ده، او دا خبره باید د تاریخي اثبات لپاره ثبت کړل شي،."خو وړاندې له دې چې دا لیک خپور شي، د صربستان ورځپاڼې (کورفو Corfu) ولیکل، "ګڼو هېوادونو د دې تپل شوي مېلمه سرچینه یو پر بل وراړولې ده..."[۵۲][۵۳]

سرچینې[سمول]

  1. Mayer J (29 January 2019). "The Origin Of The Name 'Spanish Flu'". Science Friday. د لاسرسي‌نېټه ۳۰ جولای ۲۰۲۱. Etymology: In ancient times, before epidemiology science, people believed the stars and “heavenly bodies” flowed into us and dictated our lives and health—influenza means 'to influence' in Italian, and the word stems from the Latin for 'flow in.' Sickness, like other unexplainable events, was attributed to the influence of the stars... But the name for the infamous 1918 outbreak, the Spanish flu, is actually a misnomer. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  2. Taubenberger او Morens 2006.
  3. [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "The Impact of a Six-Year Climate Anomaly on the "Spanish Flu" Pandemic and WWI"]. GeoHealth 4 (9): e2020GH000277. September 2020. doi:10.1029/2020GH000277. PMID 33005839. 
  4. "Pathology of the pneumonia following influenza". Journal of the American Medical Association 72 (10): 720–23. 1919. doi:10.1001/jama.1919.02610100028012. https://zenodo.org/record/1423419. Retrieved 16 August 2019. 
  5. "An epidemic of pneumococcus broncho-pneumonia". Journal of Infectious Diseases 24 (6): 594–617. 1919. doi:10.1093/infdis/24.6.594. https://zenodo.org/record/1431769. Retrieved 24 May 2020. 
  6. "Pathology of the pneumonia following influenza". Journal of the American Medical Association 72 (10): 720–23. 1919. doi:10.1001/jama.1919.02610100028012. https://zenodo.org/record/1423419. Retrieved 16 August 2019. 
  7. "An epidemic of pneumococcus broncho-pneumonia". Journal of Infectious Diseases 24 (6): 594–617. 1919. doi:10.1093/infdis/24.6.594. https://zenodo.org/record/1431769. Retrieved 24 May 2020. 
  8. Barry 2004b.
  9. Gagnon، Miller او et al 2013، ص. e69586.
  10. "Influenza Pandemic Plan. The Role of WHO and Guidelines for National and Regional Planning" (PDF). World Health Organization. April 1999. د کتاب پاڼي 38, 41. مؤرشف (PDF) من الأصل في ۰۳ ډيسمبر ۲۰۲۰. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  11. "Novel swine-origin influenza A virus in humans: another pandemic knocking at the door". Medical Microbiology and Immunology 198 (3): 175–83. August 2009. doi:10.1007/s00430-009-0118-5. PMID 19543913. https://link.springer.com/article/10.1007/s00430-009-0118-5/tables/1. Retrieved 26 July 2021. 
  12. "Influenza Pandemic Plan. The Role of WHO and Guidelines for National and Regional Planning" (PDF). World Health Organization. April 1999. د کتاب پاڼي 38, 41. مؤرشف (PDF) من الأصل في ۰۳ ډيسمبر ۲۰۲۰. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  13. "Swine-origin influenza virus in young age groups". Lancet 373 (9681): 2108–09. June 2009. doi:10.1016/S0140-6736(09)61145-4. PMID 19541030. https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(09)61145-4/abstract. Retrieved 5 April 2021. 
  14. Spinney 2018, p. 65: "In Freetown, a newspaper suggested that the disease be called manhu until more was known about it. Manhu, a Hebrew word meaning 'what is it?'
  15. Cole F (1994), Sierra Leone and World War 1, University of London, School of Oriental and African Studies, د کتاب پاڼې 213, 10731720, د لاسرسي‌نېټه ۱۱ اگسټ ۲۰۲۱ – عبر ProQuest Dissertations Publishing, local interpretations of the crisis had become deeply reminiscent of the increasing disobedience of the Israelites in the wilderness of Sin. It was therefore urged that the epidemic be called 'Man hu,' (an obvious corruption of "manna") meaning 'what is it?' الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  16. Sierra Leone Weekly News, XXXV, 9 July 1918, د کتاب پاڼې 6 الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة) quoted in Mueller JW (1998), p. 8.
  17. Davis 2013, p. 7: "In short, although the Spanish flu 'had nothing "Spanish" about it,' from a strictly epidemiological perspective, its discursive link to the Iberian nation is beyond dispute. The importance of narrative for a historically informed appreciation of the epidemic stems from the importance of this discursive link and is tied directly to the scientific uncertainty about the etiological agent of the epidemic;"
  18. "Purulent Bronchitis". The Lancet 190 (4898): 41–46. 14 July 1917. doi:10.1016/s0140-6736(01)56229-7. ISSN 0140-6736. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(01)56229-7.  Alt URL
  19. "The Spanish flu--Part I: the first wave". Vojnosanitetski Pregled 69 (9): 812–817. 2012-09-XX. ISSN 0042-8450. PMID 23050410. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23050410. "the Purple Death … name resulted from the specific skin colour in the most severe cases of the diseased, who by the rule also succumbed to the disease, and is also at the same time the only one which does not link this disease with the Iberian peninsula. This name is actually the most correct.". 
  20. "The Purple Death. Some things remembered about the influenza epidemic of 1918 at one army camp". Journal of Occupational Medicine (Industrial Medical Association) 8 (11): 593–598. 8 November 1966. ISSN 0096-1736. PMID 5334191. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/5334191. 
  21. Getz D (19 September 2017). Purple death : the mysterious Spanish flu of 1918. OCLC 1006711971. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-1-250-13909-2. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  22. [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "A possible European origin of the Spanish influenza and the first attempts to reduce mortality to combat superinfecting bacteria: an opinion from a virologist and a military historian"] (in en). Human Vaccines & Immunotherapeutics 15 (9): 2009–2012. 2 September 2019. doi:10.1080/21645515.2019.1607711. ISSN 2164-5515. PMID 31121112. "Two papers were published in The Lancet in 1917 describing an outbreak of disease constituting 'almost a small epidemic'. The first paper was written by physicians at a hospital center in northern France,3 and the second by a team at an army hospital in Aldershot, in southern England. In both earlier instances and in the 1918 pandemic the disease was characterized by a 'dusky' cyanosis, a rapid progression from quite minor symptoms to death". 
  23. "Purulent bronchitis in 1917 and pandemic influenza in 1918". The Lancet Infectious Diseases 19 (4): 360–361. 1 April 2019. doi:10.1016/s1473-3099(19)30114-8. ISSN 1473-3099. PMID 30938298. https://doi.org/10.1016/S1473-3099(19)30114-8. 
  24. [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "A possible European origin of the Spanish influenza and the first attempts to reduce mortality to combat superinfecting bacteria: an opinion from a virologist and a military historian"] (in en). Human Vaccines & Immunotherapeutics 15 (9): 2009–2012. 2 September 2019. doi:10.1080/21645515.2019.1607711. ISSN 2164-5515. PMID 31121112. "Two papers were published in The Lancet in 1917 describing an outbreak of disease constituting 'almost a small epidemic'. The first paper was written by physicians at a hospital center in northern France,3 and the second by a team at an army hospital in Aldershot, in southern England. In both earlier instances and in the 1918 pandemic the disease was characterized by a 'dusky' cyanosis, a rapid progression from quite minor symptoms to death". 
  25. "Spanish influenza redux: revisiting the mother of all pandemics" (in en). The Lancet 391 (10139): 2492–2495. 23 June 2018. doi:10.1016/S0140-6736(18)31360-6. PMID 29976462. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0140673618313606. "Labelled 'purulent bronchitis' for want of a better term, the disease proved fatal in half the cases and many soldiers also developed cyanosis. 2 years later, British respiratory experts, also writing in The Lancet, but this time in the wake of the pandemic, would decide the disease had been 'fundamentally the same condition' as 'Spanish' influenza". 
  26. [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "Relationship between 'purulent bronchitis' in military populations in Europe prior to 1918 and the 1918-1919 influenza pandemic: Precursors of pandemic influenza"]. Influenza and Other Respiratory Viruses 6 (4): 235–239. 27 November 2011. doi:10.1111/j.1750-2659.2011.00309.x. PMID 22118532. 
  27. (په 21 September 2020 باندې). OLD NEWS: Influenza was an old foe long before 1918. Arkansas Democrat-Gazette.
  28. (په 14 January 1899 باندې). Grippe is not new. Los Angeles Herald.
  29. Davis 2013, p. 27: "On May 21, 1918, El Liberal published a scant article titled 'Can One Live? The Fashionable Illness.' Likely the first account in Spain of the Spanish flu, it begins: 'For several days, Madrid has been affected by an epidemic, which fortunately is mild; but which, from what it appears, intends to kill doctors from overwork'.... The following day, El Sol and ABC published their first stories about the epidemic: 'What is the Cause? An Epidemic in Madrid' and 'Benign Epidemic. The Sickbay in Madrid,' respectively."
  30. Alfeirán X (7 December 2015). "La fiebre de los tres días" [The three-day fever]. La Voz de Galicia (په هسپانوي ژبه کي). A Coruña. د لاسرسي‌نېټه ۲۹ جولای ۲۰۲۱. Las primeras noticias aparecieron en la prensa de Madrid el 21 de mayo de 1918. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  31. (په 1 May 2009 باندې). Spanish flu of 1918 no three-day fever. Try 365-day worldwide plague. York Daily Record.
  32. (په 29 July 2021 باندې). La fiebre de los tres días. Diario de León.
  33. "Impacto de la gripe de 1918 en España". Comité Asesor de Vacunas de la Asociación Española de Pediatría [Vaccine Advisory Committee of the Spanish Association of Pediatrics] (په هسپانوي ژبه کي). د لاسرسي‌نېټه ۲۹ جولای ۲۰۲۱. En España, se le llamó al principio 'la fiebre de los tres días', atendiendo a la creencia, como en otros países, de que la gripe era una enfermedad leve. Las primeras noticias sobre la gripe, llamando la atención sobre que algo distinto estaba ocurriendo, aparecieron en la prensa a finales de mayo. Por ej. en el diario ABC el 22 de mayo mediante una escueta nota en la página 24: 'Los médicos han comprobado, en Madrid, la existencia de una epidemia de índole gripal, muy propagada, pero, por fortuna, de carácter leve'. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  34. Killingray D, Phillips H (2 September 2003). The Spanish Influenza Pandemic of 1918-1919: New Perspectives. Routledge. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-1-134-56640-2. In the popular mind calamities often need to have their origin and cause identified and other countries or peoples credited with blame. This xenophobic response has been common in Europe, that impulse to blame others or the silent places of the Asian heartlands for the source of disease. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  35. [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". ""Spanish Flu": When Infectious Disease Names Blur Origins and Stigmatize Those Infected"]. American Journal of Public Health 108 (11): 1462–1464. November 2018. doi:10.2105/AJPH.2018.304645. PMID 30252513. 
  36. (in de) Pandemie – Welt im Fieber. 2020. https://www.freitag.de/autoren/der-freitag/welt-im-fieber. Retrieved 31 July 2021. "In Großbritannien wurde die Krankheit dagegen als 'Flandrische Grippe' bezeichnet, weil sich viele —en in den Schützengräben von Flandern ansteckten.". 
  37. Reynolds JR (1866). A System of Medicine. 1. Macmillan. د کتاب پاڼي 30–31. One is, that every epidemic owns one unknown source, whence it spreads; each nation, in turn, attributing to its neighbour from whom it derived the disease, the unenviable honour of originating it. Thus the Italians have termed it the German disease; the Germans, the Russian pest; the Russians, the Chinese Catarrh; الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  38. "Editorials: La Grippe". Gaillard's Medical Journal 50: 217. January 1890. https://books.google.com/books?id=87tXAAAAMAAJ&q=%22Like+every+other+disease+about+whose+pathology+we+know+very+little,%22&pg=PA217. "The outbreak immediately preceding the present one was in 1879, and has been well described by Da Costa. Like every other disease about whose pathology we know very little, this malady has not a scientifically correct name, but at different times and in different countries has received names which are almost purely local; thus the Russians have called it the Chinese catarrh, because it has often invaded Russia from China. The Germans call it the Russian pest, while the Italians in turn call it the German disease.". 
  39. Davis KC (2018). More deadly than war : the hidden history of the Spanish flu and the First World War (الطبعة First). New York. OCLC 1034984776. د کتاب نړيواله کره شمېره 978-1-250-14512-3. The Russians called it the Chinese flu. In Japan, it was wrestler's fever. In South Africa, it was known as either the white man's sickness or kaffersiekte blacks' disease. Soldiers fighting in the Great War called it the three-day fever—a highly inaccurate description—and when it first struck in the spring of 1918, German soldiers called it Flanders fever, after one of the war's most notorious and deadly battlefields الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  40. Own Correspondent (په 2 June 1918 باندې). The Spanish Epidemic. The Times.
  41. (په 25 June 1918 باندې). The Spanish Influenza; A Sufferer's Symptoms.. The Times.
  42. (په 28 June 1918 باندې). Public Notice; 'Spanish Influenza' Epidemic. The Times.
  43. Arnold C (13 September 2018). "Eat More Onions!". Lapham’s Quarterly (په انګلیسي ژبه کي). د لاسرسي‌نېټه ۱۲ اگسټ ۲۰۲۱. daily newspapers carried an increasing number of advertisements for influenza-related remedies as drug companies played on the anxieties of readers and reaped the benefits. From the Times of London to the Washington Post, page after page was filled with dozens of advertisements for preventive measures and over-the-counter remedies. 'Influenza!' proclaimed an advert extolling the virtues of Formamint lozenges. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  44. Daniels R (29 April 2018). "In Search of an Enigma: The "Spanish Lady"". NIMR History. مؤرشف من الأصل في ۲۹ اپرېل ۲۰۱۸. د لاسرسي‌نېټه ۰۹ اگسټ ۲۰۲۱ – عبر web.archive.org. In turn, when Russia reported on the situation in Moscow, Pravda printed "Ispanka (The Spanish Lady) is in town" and the name has stuck. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  45. Galvin 2007.
  46. Porras-Gallo او Davis 2014، ص. 51.
  47. [اصطلاحي تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۱". "The 1918 "Spanish flu" in Spain"]. Clinical Infectious Diseases 47 (5): 668–73. September 2008. doi:10.1086/590567. PMID 18652556. 
  48. . Spanish flu facts.
  49. Anderson S (29 August 2006). "Analysis of Spanish flu cases in 1918–1920 suggests transfusions might help in bird flu pandemic". American College of Physicians. مؤرشف من الأصل في ۲۵ نومبر ۲۰۱۱. د لاسرسي‌نېټه ۰۲ اکتوبر ۲۰۱۱. الوسيط |CitationClass= تم تجاهله (مساعدة)
  50. (په 29 September 2018, 2018b باندې). The centenary of the 20th century's worst catastrophe.
  51. Barry 2004، ص. 171.
  52. "The Spanish flu – Part I: the first wave". Vojnosanitetski Pregled 69 (9): 812–817. September 2012. ISSN 0042-8450. PMID 23050410. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23050410. "'The Serbian Newspaper' wrote in the period October 23 / November 5, 1918 at the peak of the second, deadliest wave of the pandemic: 'Various countries have been assigning the origin of this imposing guest to each other for quite some time, and at one point in time they agreed to assign its origin to the kind and neutral Spain, which had been fighting off this honour just as much as German submarines, so imposing in their search for hospitality off Spanish shores.'". 
  53. "Madrid Letter". Journal of the American Medical Association 71 (19): 1594. 9 November 1918. https://books.google.com/books?id=iohMAQAAMAAJ&q=%22we+were+surprised+to+learn+that+the+disease+was+making+ravages+in+other+countries+,+and+that+people+there+were+calling+it+the+%22+Spanish+grip+.+%E2%80%9D+And+wherefore+Spanish+&pg=PA1594.