سهيونېزم

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
د اسرايل رپی, دا رپی په ۱۸۹۰ کال کې د سهيونيستي خوځښت د پيلام په توگه پېژندل شوي وو،

دا رپی په ۱۸۹۰ کال کې د سهيونيستي خوځښت د پيلام په توگه پېژندل شوي وو، سهيونېزم د يهودو يو نهضت دی چې پخوايې هدف په فلسطين (ارض موعود) کې د يهودو راغونډونه او دوی ته د يوه خپلواک دولت تاسيس او بيا يې هدف په فلسطين کې د هغه دولت پراختيا او د انټي سيمټيزم (د يهودو سره دښمني) په مقابل کې تياري شو. د دې غورځنگ نوم د (صهيون) د کليمې سره اړيکې لري، او په ١٨٨٠ م کې چې يهود د روس تزاريانو ډله ډله تبعېدول او په ډېرو نورو ځايو کې سپکېدل، منځ ته راغی. - يهوديان چې د يوروشلم تر ورانولو (٧٥م الد دروميانو په لاس) وروسته په ټوله نړۍ کې خپارل شول، خپل ديني او فرهنگي يووالی يې وساته او په نورو ملتونو گډنه شول. دوی تل خپلې خاورې ته دبيا راتگ هيله درلوده او د دې کار لپاره يې ډېر نهضتونه منځ ته راوستل، خوبريالي نه شول، خو نوی صهيونيزم د آنټی سيمټيزم تر پيدا کېدو وروسته د نونسمې پېړۍ په اواخرو کې په ختيزې اروا کې د اروپايي ناسيونالسټو نهضتو تر اغېز لاندې منځ ته راغی او مشر يې تيودورهرتسل (١٨٦٥-١٩٥٤) يو مجارستانی اخبار چلوونکی و. د دې نهضت ملاتړ د نړۍ و ټولو يهودو وکړ او لومړۍ کنگره يې په (١٨٧٩ م) کې جوړه شوه. په فلسطين کې و يهودو ته د وطن موندلو زيار په هغه وخت کې بريالی نه شو، ځکه چې فلسطين په هغه وخت کې د عثماني ترکيې تر تصرف لاندې و. د ١٩١٧ م کال په نومبر کې د يوه يهودي پوه (وايزمن، چې بيا د اسرائيلو د دولت لومړنی جمهور رئيس شو) د کوښښونو په اثر د انگلستان دولت د بالفور اعلاميه صادره کړه او د يهودو غوښتنه تاييده شوه. په دې وخت کې د يهودو مهاجر ډله ډله د نړۍ له مختلفو ځايو څخه فلسطين ته راغله او د يوه نوي دولت بنسټ کيښودل شو. د دوو نړيوالو جگړو په منځ کې په تېره بيا د دوهمې جگړې په دوران کې ډېر يهود فلسطين ته راغله، خو د دوی مهاجرت د فلسطيني عربو له مقاومت سره مخامخ شو او نتيجه يې د يهودو او عربو سترې جگړې شوې. تر دويمې نړيوالې جگړې وروسته ملگرو ملتونو د فلسطن د تجزيې او د يهودو د دولت د تاسيس سره موافقه وکړه او دغه دولت د انگرېزانو له وتو (١٩٤٨ م) او د فلسطينيانو د تسلط ترختمېدو وروسته منځ ته رغی. نن دغه دولت د نړۍ د ټولو يهودو او نورو کسانو له خوا حمايه کېږي. صهيونيزم زموږ په عصر کې د نړيوال امپرياليزم په ملگرتيا د اسلام او کمونيزم ضد يو ستر اورگان دی.