د پښتنو ټولنیز ولسواک گوند

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل

د پښتنو ټولنیز ولسولیز گوند د ټولو پښتنو د یوالی او خپواکی ( ازادۍ ) گوند دی چې د یوی داسی ټولنی د جوړولو هڅه کوی چې هر څوک پکی په ازادانه توگه خپل شخصیت ته وده ورکوی او د انسانانو په خدمت کی د ټولنی په سیاسی، اقتصادی او کلتوری ژوند کی برخه اخلی. پښتونولی ، ټولنولی او ولسولی د پښتنو د ټولنیز ولسولیز گوند تاداو او بنسټ جوړوی. پښتونولی او ټولنولی د ولسولۍ په واسطه چې گډ خوی ئی دی یو د بل پوری تړلی او نه بیلیدونکی دی. پښتونولی په اولسی ټولنولۍ کی او ولسی ټولنولی په پښتونولۍ پیاوړی او بشپړیږی. ازادی عدلت ( انصاف) او ورورولی د پښتنی ټولنیزی و لسولۍ غوښتنی دی. لدی کبله پښتانه ټولنیز ولسولی وال هر ډول امیرولی ( ډیکتاتوری) مطلقه ټولواک او یو گوندیز حاکمیت نه منی چې د انسانانو ازادۍ او حقوق د مینځه وړی.


بنسټی ارزښتونه

  1. د پښتنو او د پښتنو د وطن پښتونخوا ویش سوله په خاطر کی اچولی ده. د سولی د ژوغورلو لپاره د ټولو پښتنو یووالی او د پښتنو د خپل خپلواک هیواد (سټیټ دولت ) پښتونخوا جوړونه د پښتنو د ټولنیز ولسولیز گوند تر هر څه مهمه تر ټولو ستره دنده او بنسټی غوښتنه ده.
  2. د پښتونخوا د هیواد (سټیټ دولت ) واک به د اولس په لاس کی وی. ددی د پاره په کار دی چې د پښتونخوا د پښتنو د اولس ویش،جغرافیائی او اداری اسانتیاووله مخی په سیمو (سوبو / ایالتونو ) وویشل شی او هره سیمه بیا په لویو ولسوالیو ( ضلعو ) او ولسوالیو ( تحصیلونو ) ویشل شوی وی. هره سیمه ( سوبه / ایالت ) به ځانته سیمه ایزه جرگه (سوبائی / ایالتی جرگه ) او سربیره پر دی به د پښتونخوا یوه ملی جرگه (قومی جرگه ) او بله د مشرانو جرگه (سینټ ) وی. د سیمی ( سوبا ئی / ایالتی ) جر گه به د خلپو غړو څخه د سیمی (سوبا ئی / ایالتی ) حکومتونه او ملی جرگه ( قومی جرگه ) به د خپلو غړو څخه مرکزی حکومت ټاکی.
  3. د مشرانو جرگه ( سینټ ) به د سیمو ( سوبو / ایالتونو ) د حکومتونو د مشرانو او د هری سیمی ( سوبی / ایالت ) د وگړو په حساب د سیده ټاکل شوو نماینده گانو څخه جوړه شوی وی. د ملی (قومی ) اوسیمه ایزو ( سوبائی / ایالتی ) جرگو په پریکړو به غور کوی او جمهوریس به نوموی او د تا ئید لپاره به ئی لویه جرگه راغواړی د ملی ( قومی ) او سیمه ایزو ( سوبا ئی / ایالتی ) جرگو غړی په سلو کی اتیا ( ۸۰ ) د ولسوالیو ( تحصیلونو ) په حساب د ولسوالیو (تحصیلونو ) د وگړو له خوا په سیده توگه د ازادی ټاکنی د لاری او په سلو کی شل ( ۲۰ ) د هغه گوند ونو د لاری چې په سلو کی ئی پنځه ( ۵ ) رائی گټلی وی په غیری سیده توگه ټاکل کيږی.
  4. د پښتونخوا هر اوسیدونکی چې عمر ئی د اتلس ( ۱۸ ) کلونو څخه کم نه وی د دوه ووټونو حق لری چې یو به گوند او بل به کاندید ته ورکوی خو خپله دملی ( قومی ) او سیمه ایزو ( سوبائی / ایالتی ) جرگو لپاره هله خپل ځان کاندید ولی شی چې عمر ئی د دیرش ( ۳۰ ) کلونو څخه کم نه وی.
  5. د پښتنو ټولنیز ولسولیز گوند د خپل مقدس دین اسلام د پر مختگ او ټینگښت د پاره هلی ځلی کوی او د نورو دینی عقیدوته په درنه سترگه گوری.
  6. ژبه او کلتور د قام او وطن په ابادۍ کی مهم رول لوبوی لدی امله د پښتنو ټولنیز ولسولیز گوند د خپلی ژبی او کلتور وده او پر مختگ خپله بنسټی دنده گڼی او غواړی چې د هیواد ( سټیټ / دولت ) دری واړه قوی ( قانون جوړونکی ، اجرائیه او عدلیه ) د پښتونولئ په بنسټ ولاړوی او د پښتنو د جرگو پریکړې رسمی خوی پیدا کړی.
  7. د تولید په وسایلود خصوصی ملکیت د ژغورلو او تقویه کولو حق لری تر هغو چې د عادلانه ټولنیز نظم مخه ونه نیسی.
  8. د اقصادی او خصوصی ملکیت داسی تقو یه کول پکار دی چې د یوی خوا د کار ځایونه پیدا شی او دبلی خوا وطن صنعتی وگرځی خو صنعت به په ټول وطن کی خوراو ور وی او مرکزی بڼه به نلری.
  9. هر تن مجبور دی چې هیواد ( سټيټ / دولت ) ته د خپل عایدات په اندازه محصول ورکړی.
  10. کار د پښتونخوا د هر اوسیدونکی حق دی او هیواد ( سټیټ / دولت ) د خپل وس سره سم د کار پیدا کولو ذمه واری په غاړه لری. هغه چا ته چې کار نه پیدا کیږی او یا د کار کولو توان نلری د هیواد( سټيټ / دولت ) له خوا دومره مرسته ورسره کیږی چې گذاره پری وکړی.
  11. د پښتنو ټولنیزولسولیز گوند د انسانانو ژوند او انسانی درناوی ته تر هر څه زیات ارزښت ورکوی او غواړی چې ټول انسانان مساوی حق ولری او هیڅوک د مرگ په جزا محکوم نه شی او هم په غیر انسانی توگه جسمانی او ساوال ( نفسی / روحی ) ونه ځورول شی.
  12. ټولنیز امن او د ژوندانه د هر ډول شرائطو ښه کول او په تیره بیا د انسانانو د لومړنیو اړتیاوو پوره کول د پښتنو د ټولنیزاولسولنیز گوند غو ښتنه ده.
  13. پوهنه دپښتونخوا د هر اوسیدونکی بنیادی حق دی او په معیاری پښتو ژبه به وی. پوهنه با یده ده چې هر چا ته ددی امکان ورکړی چې خپل استعداد ته بی د کوم خنډ څخه وده ورکړی. په پوهنه کی ډیره پاملرنه مسلکی ښوونځیو او زده کړی ته پکار ده ځکه چې د یوی خوا د مسلکی زده کړی پواسطه وطن ابادیدلی شی او د بل خوا هر سړی په خپلو پښو ودریدلی شی.
  14. دلسم (۱۰) ټولگی پوری زده کړه جبری ده او چاری ئی د مرکزی حکومت په غاړه دی. پوهنیزه څیړنه بایده ده چې د مرکز حکومت له خوا غښتلی شی. او نتیجی ئی د عوامو په خدمت او د ټولنی په وده کی راوستل شی.
  15. د فکر، نظریو، مظاهرو، جلسو او اتساب ازادی بی د رنگ، نسل، ښځی او نر دا امتیاز څخه د پښتنی ټولنیزی ولسولۍ بنسټی غوښتنه ده.
  16. خپرونی،مطبوعات، راډیو، تلویزون او فلمونه عامه دنده اجرا کوی. دوی بایده دی چې په ازادانه او ناپیلی توگه د پښتنی دود او دستور سره سم په هر ځای کی معلومات راغونډ او په خپل مسؤلیت ( زمه واری ) خپاره کاندی.
  17. د گوندونو او ټولنو د جوړولو او فعالیت ازادی د پښتنو ټولنیز ولسولیز گوند غوښتنه او د هیواد ( سټیټ / دولت ) بنسټی دنده ده. خو رسمی گوندونه هله گڼل کیدلی شی چې د پښتونخوا د سیمه ایزی ( سوبائی / ایالتی ) یا ملی جرگی ( قومی جرگی ) په ټاکنه کی په سلو کی پنځه ( ۵ ) ووټونه ( رای ) گټلی وی.
  18. د پښتنو ټولنیز ولسولیز گوند د خپلو غړو کسبی اونور وعلایقو ته ډیر ارزښت ورکوی لدی امله د خپل گوند مختلفو ټولنو لکه د بزگرانو ( دهقانانو ) مزدورانو ، کارگرانو، ترکاڼانو، پښانو ( لوهارانو )، قصابانو،موچیانو، نایانو، دوبیانو ، کولالانو، طبیبانو، حقوق پوهانو، ښوونکو ، لیکوالو، پوهیدونکو، او نورو د جوړولو هڅه کوی او يوه د « ځوان پښتون » په نامه ټولنه ضروری گڼی. ددی ټولنی غړی د کوند نیالگی دی چې په اتلس ( ۱۸ ) کلنۍ کی د گوند غړیتوب تر لاسه کولی شی او د دیرش ( ۳۰ ) کلنۍ پوری د ټولنی او گوند غړی پاتی کیدلی شی او د دیرش (۳۰ ) کلنۍ څخه ورسته بیا یوازی د گوند غړی دی.
  19. د خپل وطن پښتونخوا ازادی ، دفاع او ساتنه او د ډیرو گوندونو د لاری د ولسولۍ ټینگونه د پښتنوټولنیزولسولیز گوند غوښتنه او د پښتنو دنده ده . وسله وال پوځ او لښکر به خامخا د ملی جرگی د کنترول او د حکومت د لاس لاندی وی.
  20. د پښتنوټولنیزولسولیز گوند د نړۍ د ټولولنیزو ولسولیزو گوندونو، ډلو، ټولنو، حکومتونو، او خلکو سره د نژدی اړیکو هڅه کوی.
  21. د پښتنوټولنیزولسولیز گوند د ملگروملتونو د موسسی ( اقوام متحده ) د منشور او دانسانی حقوقو د اعلامیی او د ټولو اولسونو د خود اردیت او خپلواکۍ د حق دفاع او ملا تړ کوی او استعمار په کلکه سره غندی.
  22. د پښتنوټولنیزولسولیز گوند د نورو ورونو قومونو سره د ازاد خود ارادیت دلاری د پښتونخوا اتحادی جمهوریت ( فدرالی جمهوریت ) جوړول غواړی.

گوندی جوړښت ( تشکیلات / تنظیمی بڼه )

مر کز او فعالیت

د پښتنوټولنیزولسولیز گوند لوی مرکز په پښتونخوا کی دی او دټولی پښتونخوا په گوټ گوټ کی ډلگۍ،ډلی، ټپلی، او پری کار او فعالیت کوی چې یوه ډله د دوو (۲) بیا زیاتو ډلگیو او یوه ټپله د دوه (۲) یا زیاتو ډلو او یوه پره د دوو (۲) یا زیاتو ټپلو څخه جوړه شویده .سربیره پردی د پښتونخوا په دننه او بهر کی یو شمیر مسلکی او دعلایقو ټولنی لری او په ملگرو بهرنیو هیوادو کی د گوند اویا د خپلو غړو ټولنو په نامه دفترونه لری.

غړیتوب

هر څوک چې عمر ئی د اتلسو (۱۸) کلونو څخه کم نه وی او په پښتو ژبه خبری کوی او د پښتنو د ټولنیز ولسولیز گوند بنسټیزه ( منشور ) ومنی او په یوه وخت ( عین وخت ) کی د بل گوند او یا مخالفی ټولنی غړی نه وی کولی شی چې د ډلگۍ مشر ته د غړیتوب غوښتنلیک ورکړی او د گوند د دوه (۲) غړو په سپارښت د گوند د مرکزی جرگی د مربوطه څانگی له خوا په غړیتوب منل کیدلی شی. دا چې کومی ټولنی د گوند مخالفی دی د مرکز جرگی د پریکړی پوری اړه لری.

جرگی

د پښتنو ټولنیز ولسولیز گوند اته (۸) جرگی لری چې پریکړه ئی په هغه وخت کی رسمی بڼه لری چې نیمائی غړی حاضر وی.

ـ د ډلگۍ جرگه دا جرگه ددغه ډلگۍ د غړو مشر او د مرستیالانو څخه جوړه شوی ده.

ـ د ډلی جر گه دا جرگه ددغه ډلی د مشر او مرستیالانو او ورسره تړلو ډلگیو د مشرانو څخه جوړه شوی ده.

ـ د ټپلی جرکه دا جرگه ددغی ټپلی د مشر مرستیالانو او ورپوری ډلو د مشرانو څځه جوړه شویده.

ـ د پری جرگه دا جرگه ددغه پری د مشر، مرستیالانو د پری د څانگو د مشرانو او غړو او ددغه پری پوری د تړولو ټپلو د مشرانو څخه جوړه شویده.

ـ د پری ستره جرگه دا جرگه د دغه پری د مشر، مرستیالانو د پری د څانگو د مشرانو او غړو او ددغه پری د ډلو، ټپلو ، د جرگو دغړو او د هری ډلگۍ او ټولنی د نیغو ټاکل شوو نماینده گانو څخه جوړه شویده.

ـ مرکزی جرگه د گوند د مشر، مرستیالانو او سلاکارانو او دهغه څانگو د مشرانو او غړو څخه جوړه شویده چې شمېر ئی د لوړی جرگی له خوا د مختلفو مرکزی چارو د سرته رسولو د پاره د ضرورت سره سم ټاکل شوی وی. ـ لوړه جرگه

دا جرگه د مرکزی جرگی او پرو د جرگو دغړو څخه جوړه شویده. ـ د گوند ستره جرگه

دا جرگه د گوند د ډلو د جرگو د غړو، دټپلو د مشرانو د مرستیالانو او د لوړی جرگی د غړو او دهری ډلگې او ټولنی د سیده ټاکل شوو نماینده گانو څخه جوره شوی ده. د ډلگیو او د ټولنی د نماینده گانو شمېر ددغه ډلگیو او ټولنو د غړو د شمېر او څرنگوالی له مخی د مرکزی جرگی له خوا ټاکل کیږی.


ټا کنی

د ډلگۍ مشر د خپلی ډلگۍ د جرگی، د ډلی مشر د خپلی ډلی د جرگی او د ټپلی مشر دخپلی ټپلی د جرگی له خوا د دریوو (۳) کلونو د پاره ټاکل کيږی او د ضرورت سره سم کولای شی چې د مختلفو چارو دسر ته رسوولو د پاره دوه (۲) یا زیات مرستیالان د خپلو جرگو په خوښه ونیسی. د پری مشر د پری د ستری جرگی له خوا د څلورو (۴) کلونو د پاره ټاکل کیږی او بیا د پری مشر خيل مرستیالان او د پری د مختلفو څانگو مشران او غړی د پری ستری جرگی ته ورپیژنی او د پری د ستری جرگی له خوا ټاکل کیږی. د پری د څانگو او غړو شمېر د ضرورت سر سم د مرکزی جرگی له خوا ټاکل کیږی، خو د پری د مشر د مرستیالانو شمېر د ضرورت سره سم د پری د مشر په خوښه سره دی. د گوند مشر د گوند د ستری جرگی له خوا د پنځو ( ۵ ) کلونو د پاره ټاکل کیږی او بیا د گوند مشر خپل مرستیالان، سلا کاران او د گوند د مرکزی جرگی د اداری ، مالی ، سیاسی او نورو څانگو مشران او غړی د گوند ستری جرگی ته ورپیژنی او دگوند د ستری جرگی لخوا ټاکل کیږی. د مرکزی جرگی د څانگو او غړو شمېر د ضرورت سره سم د لوړی جرگی لخوا ټاکل کیږی خو د گوند د مشر د مرستیالانو او سلا کارانو شمېر د ضرورت سره سم خپله د گوند د مشر په خوښه دی. ټاکنه د رایو په قطعی ډیره کی سره کیږی. که چیرته یوازنی کاندید په سلو کی د پنڅوسو (۵۰) رایو څخه زیاتی ونه گټی نو بیا ټاکنه تکراریږی او که پدی پیره ئی هم ونه گټله او په مقابل کی بل کاندید نه وو نو بیا د یوه کال د پاره ټاکل شوی گڼل کیږی.د ډیرو کاندیدانو په حالت کی که چیرته یو کاندید هم په سلو کی د نیمائی څخه زیاتی رای ونه گټی نو بیا ټاکنه تکراریږی او که دا پیره هم کوم کاندید په سلو کی د نیمائی څخه زیاتی رائ ونه گټلی نو بیا نسبتی رائ اعتبار لری. د مساوی رایو په حالت کی خڅړی (پچه) اچول کیږی.

گوندی محکمه

کله چې یو غړی یا د گوند دنده لرونکی غړی د گوند د علایقو په خلاف کار کوی او دگوند کړنلاره او اصول نه مراعات کوی او یا د نورو گوندونو او مخالفو ټولنو د پاره فعالیت کوی نو د گوند د مرکزی جرگی د مربوطه څانگی لخوا محکمه کیږی او د گوندی دندی او یا غړیتوب څخه د څه مودی او یا د تل د پاره لری کیدلی او ویستل کیدلی شی. دی کولی شی چې د گوند مرکزی جرگی ته شکایت وکړی خو د مرکزی جرگی پریکړه د منلو وړ ده. د پری مشر د خپلی پری د ستری جرگی او مرکزی جرگی غړی د لوړی جرگی او د گوند د مشر د گوند د ستری جرگی لخوا محاکمه کیدلی شی.

دندي، حقوق او مسولیتونه

هر غړی دا دنده لری چې د گوند د پریکړو په عملی کوولو او د گوند د کړنلاری په پرمختیا او سمسورتیا کی فعاله ونډه واخلی د گوند راز وساتی او وفا داری ورته وښائی. هر غړی به د خپلی پتی (درک) د بدلیدو خبر مربوطه مقام ته ورکوی. هر غړی مجبور دی چې گوند ته هره میاشت خپله د غړیتوب ونډه ورکړی. د ونډی اندازه د گوند د ستری جرگی لخوا ټاکل کیږی. هر غړی د خپلو مربوطه جرگو په چارو کی د رائ او پیشنهادونو ( تجویزونو ) حق لری او په پریکړو کی برخه لرلی شی او کولی شی چې د خپل گوند په مسلکی او د علایقو په ټولنو کی هم غړی شی. هر غړی د خپلی خوښی سره سم د گوند څخه د وتلو لیکلی غوښتنه کولی شی. د گوند څخه په وتلو او یا ویستل کیدلو دده حقوق په گوند کی د منځه ځی او هم ئی په گوندی ټولنوکی غړیتوب پای ته رسیږی. وتلی او یا ویستل شوی کسان د گوند او یا د گوند د غړو سره د هیڅ ډول دعوی او هم د گوند د رازونو ښکاره کولو حق نلری او بیرته د مرکزی جرگی د رایو په ډیره کی سره د گوند غړی کیدلی شی. د گوند ستره جرگه د گوند تر ټولو جگ واکمن مقام دی چې د گوند کړنلاره ټاکی. د گوند غړی، دنده لرونکی او نوری جرگی به د گوند د ستری جرگی پریکړی عملی کوی. د گوند عادی ستره جرگه د گوند د مرکزی جرگی لخوا په هرو پنځو (۵) کلونو کی یو ځل او د ضرورت په حالت کی د گوند ناڅاپی ستره جرگه په هر وخت کی د گوند د مرکزی جرگی د رایو په اتفاق او یا د لوړی جرگی د رایو په ډیره کی سره راغوښتل کیدلی شی. لوړه جرگه په عادی توگه په هرو دوو (۲) کلونو کی د مرکزی جرگی لخوا راغوښتل کیږی او د ضرورت په حالت کی په هر وخت کی د گوند د مرکزی جرگی د رایو په اتفاق سره راغوښتل کیدلی شی. لوړه جرگه د پښتونخوا د ملی جرگی ( قومی جرگی ) د ټاکنی د مبارزی لپاره تیاری نیسی او د پرو سیاست د گوند د عمومی سیاست سره سموی او د گوند د کړنلاری او د گوند د ستری جرگی د پرکړو په عملی کولو کی د مرکزی جرگې سره مرسته سرته رسوی او سلا ورکوی. د پری ستره جر گه د پری د جرگی لخوا په کال کی یو ځل او دپری ناڅاپی ستره جرگه د پری جرگی د رایو په اتفاق هر وخت راغوښتل کیدلی شی. مرکز ی جرگه د گوند د مشر، د پری جرگه د پری د مشر، د ټپلی جرگه د ټپلی د مشر ، د ډلی جرگه د ډلی د مشر اود ډلگی جرگه د ډلگۍ د مشر لخوا د ضرورت سره سم راغوښتل کیږی. د ډلگۍ جرگه د خپلی ډلی ، د ډلی جرگه د خپلی ټپلی ، او د ټپلی جرگه د خپلی پری ، او د پری جرگه د پری د ستری جرگی، او د پری ستره جرگه د گوند مرکزی جرگی ته او د گوند مرکزی جرگه او لوړه جرگه بیا د گوند ستری جرگی ته مسؤلیت ( زمه واری ) پغاړه لری. هره ټیټه جرگه به د خپلی پا سنۍ جرگی پریکړی منی. ټیټی جرگی کولی شی چې خپلی پریکړی او پیشنهادونه ( تجویزونه ) خپلی پاسنئ جرگی ته وړاندی کړی خو د پاسنئ جرگی پریکړه به هرومرو منل کیږی. ټيټی جرگی نه شی کولی چې د خپلو پاسنیو جرگو په چاروو کی گوتی ووهی خو پا سنئ جرگی کولی شی چې د خپلو ټیټو جرگو په چارور کی لاس ووهی. گوندی ټولنی کولی شی چې ځانته خپل منشور ولری خو دغه منشور به د گوند د بنسټیزی سره په تضاد کی نه وی. د گوند مشر د گوند په دننه او بهر کی د گوند نمایندگی کوی او حقوقی واک لری. سیاسی، اقتصادی ، کلتوری او نور تړونونه د گوند په نامه کولی شی. او هم د گوند د مختلفو چارو او پروگرامونو د سر ته رسولو د پاره نمایندگان نیولی او جرگه گۍ جوړولی شی او هغوۍ ته واک ورکولی شی. د گوند مشر یوازی د گوند ستری جرگی ته مسولیت پغاړه لری او نه شی کولی چې په یوه وخت کی د گوند او هم د حکومت او یا هیواد مشر وی.

خپرونی

د پښتنو ټولنیزولسولیز گوند خپلی خپرونی په پښتو ژبه په «پښتونخوا» کی کوی او هم په نورو ژبو د « پښتونخوا» ځانگړی گڼی راوکاږی.

بیرغ

د پښتنو ټولنیزولسولیز گوند بیرغ طلا ئی رنگ لری چې د گوند نښه چې د پښتون نیکه خوشحال خان بابا قلم او توره ده پکی د ورایه ځلیږی. د باچا خان جایزه: د پښتنو ټولنیزولسولیز گوند د باچا خان په نامه چې زمونږ ژوندی تاریخ او سیاسی رڼا ده په هرو لسو (۱۰) کلونو کی هغه چا ته چې د قام او وطن د خپلواکۍ او ازادۍ په لاره کی ستر خدمتون کړی وی د باچاخان په نامه جایزه ورکوی. د جایزی د ورکولو جرگه گۍ د گوند د مرکز ی جرگی لخوا ټا کل کیږی. کورنی دود : ددی بنسټیزی سره یو کورنی دود مل دی چې دا بنسټیزه بشپړه وی او د گوند چاری په ښه توگه سنبالوی.

په بنسټیزه کی تغیر او بدلون

پدی بنسټیزه ( منشور ) کی د گوند د ستری جرگی د رایو په دری پر څلور (۴/۳) برخی ډیره کی سره تغیر او بدلون راتلی شی.

باندنۍ تړنې

د انټرنټ په مټ د پښتنو ټولنیز ولسولیز گوند ځانگړې وېبپاڼه