اندرومېدا کهکشان

د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ له خوا
و اصلی برخی ته ورشی د پلټنې ځای ته ورټوپ کړی

اندرو میدا کهکشان (انډرومېډا:آنډرو میدا کهکشان) په انګلیسي Andromeda galaxy) د کائناتو په ډېره پراخه او لایتناهي فضا کې آسماني ذرات او ګازونه د لوګي په بڼه او د هایدروجني ورېځې او غبار په بڼه ښکاري چې پراخوالی یې بېحده او بې اندازې دی. دغه لویه آسماني کتله په ډېرې چټکۍ سره د خپل محور پرشاوخوا ګرځي د کهکشان کتلې بیضوي بڼه نیولې او د مقناطیسي او جاذبې ځانګړتیاوې لري.

اندرومیدا کهکشان
Andromeda Galaxy 560mm FL.jpg

دغه ذرات د جاذبې تر اغېزې لاندې ځینې وخت یوبل سره راټولیږي لوی او کوچني غونډاري جوړوي چی ددې غونډارو مجموعې ته کهکشان وايي.

ـ د آندرومیډا کهکشان چی د M31 په نوم هم پیژندل کېږي چې زموږ د کهکشان(شېدولاري) ګاونډي دی او موږ ته ترټولو نږدې کهکشان دی. د آندرومیدا او زموږ د شېدولاري کهکشانونه د کوچني او لویې میګیلانیک وریځو سره یوځای د کهکشانونو سیمه یز کلستر جوړوي چی نوم یی نیدرووما دی.

دا کهکشان له ځمکې څخه ۲۰۰ میلیونهلمریز کاله واټن لري آندرومیدا یو حلقوي کهکشان دی چې په کې په سلګونه میلیارده ستوري او سیارې شتون لري، د اندازې له پلوه ساينس پوهان  اټکل کوي چی د آندرومیدا کهکشان شاوخوا یو ټریلیون ستوري لري خو زموږ کهکشان (د شیدو لار کهکشان) بیا شاوخوا د ۱۰۰ څخه تر ۴۰۰ میلیارده ستوري لري. زموږ په کهکشان کې نیلي ستوري ځوان ستوري دي مګر په آندرومیدا کیهکشان کې نیلی ستوري زاړه ستوري دي. چی په کرار کرار خپله انرژي له لاسه ورکوي.

دغه کهکشان د ځمکې په شمالي طرف کې لیدل کېږي که په یوه روښانه شپه کې یی وګورو نو د پوره سپوږمۍ نه غټ ښکاري چې ډېره ښه ننداره یی په شمالي قطب کې کېږي.

د اندرومېدا کهکشان قطر 220 زره نوري کاله دی په دې معنی چی زموږ د کهکشان دوه برابره دی چی زموږ د کهکشان قطر 100 زره نوري کاله دی او اندرومېدا کهکشان تر اوسه پورې ترټولو لوی کهکشان دي.

اندرومېدا او شېدولاري کهکشانونه د یو بل ګاونډیان دي چی په یو ساعت کې د 228000  کېلومتره یو بل ته نږدې کېږي چی شاوخوا 4.5 میلیارده کاله وروسته به له یو بل سره ټکر وکړي. چی دا ټکر به هم میلونونه کاله وخت ونیسۍ چی یو مشترک کهکشان جوړ کړي.

تور غارونه[سمول]

زموږ کهکشان یو تور سوری (black hole) لري مګر اندرومیدا کهکشان بیا 36 تور سوري لري چی هر تور سوری یی زموږ د لمر څخه 5 یا 10 ځله غټ دي.

لومړۍ پیژندنه[سمول]

د لومړي ځل لپاره د عبدالرحمان صوفي په نوم یوه ایراني  ستورپېژندونکي دغه کهکشان کشف کړ. د تلسکوپ له اختراع څخه وروسته د سایمون ماریس په نوم یو سیانسپوه د دي کهکشان مطالعه وکړه چې په اول کې داسې فکر کېده چې دا د شيدو لارې کهکشان یوه برخه ده خو اډون هبل څیړنو وښودله چي دا یو بیل کهکشان دي چی د شېدو لارې کهکشان څخه ډېر لرې دی.

سیارې[سمول]

مساحت او حراکت[سمول]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵