هند

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
بيرغ نښان
نخشه
موقعيت
پلازمېنه نوی ډېلی
کينډۍ:Coord/input/dm{{#کوارډيناټونه:34|31|N|69|08|E|type:country||

| |name= }}

لوی ښار نوی ډيلی
حکومت فېډرالي جمهوريت,
پارلماني ولسواکي[1]
جوړښت
 -  د اعلانېدو نېټه ۱۵ اګسټ ۱۹۴۷ 
 -  د پېژندلو نېټه ۱۵ اګسټ ۱۹۴۷ 
HDI (۱۹۹۳) ۰،۲۲۹ (n/a) (unranked)
د وخت سيمه (UTC+۴:۳۰)
 -  اوړی (DST)  (UTC+۴:۳۰)
د انټرنټ مخکښ شپول .in

هند، (په انګرېزي: India) چې په رسمي چارو کې د هند جمهوريت بلل کېږي، (په هندي: भारत गणराज्य بهارت ګناراجيا) د سوېلي آسيا يو هېواد دی. دا هېواد د جغرافيايي مساحت له مخې د نړۍ اووم لوی هېواد او د وګړو د شمېر له مخې د نړۍ دويم ګڼ جمعيته هېواد دی. يوه بله ځانګړتيا چې د دې هېواد په برخه کې ده هغه دا ده چې دا هېواد د نړۍ تر ټولو مشهوره ولسواکه (ډيموکراتيک) هېواد دی چې لسګونه توکمونه پکې د يوه بېرغ ترسيوري لاندې سره يوځای اوسېږي. د هند لوېديځه خوا هندي سمندر ته وتلې، د دغه هېواد په لوېديځ کې د عربو سمندرګی، په ختيځ کې يې د بنګال خليج پراته دي چې دا ټول د هند ۷۵۱۷ کيلومتره سمندري ساحل جوړوي[2]. هند د نړۍ د نورو هېوادونو سره هم ګډې پولې لري. د دغه هېواد په لوېديځ کې پاکستان او افغانستان [3]په سهېل کې د چين د خلکو جمهوريت، نيپال او د بهوټان هېوادونه، په ختيځ کې د بنګله دېش او د ميانمار هېوادونه پراته دي. همداراز د هند په سوېل کې د هندي سمندر له لارې د سريلانکا، مالديپ او اندونيزيا سره د اوبو ګډې پولې لري.

هند د اباسيند د درې د تمدن ځای دی او دا سيمه په تاريخ کې د بېلابېلو امپراتوريو د سوداګرئ او تګ راتګ يوه اهمه لاره پاتې شوې. د هند وړه وچه د ډېر پخوا نه د کلتوري بډاينې او د بېلابېلو کلتورونو تر مېنځ د سوداګرۍ اهمه وچه پاتې شوې.[4] په دې هېواد کې د نړۍ ځلور اهم مذهبونو، هندويزم، بوديزم، جاينيزم او سکهيزم سرچينه اخيستې او له همدغه څای نه راوتلي، چې بيا وروسته زرتشتي، يهوديت، عيسويت او اسلام د بېلابېلو کلتورونو سره دې خاورې ته راغلي. کله چې د ۱۸ مې پېړۍ په پيل کې د ختيځ هند برتانيوي شرکت دې هېواد ته لاره وموندله نو هند هم ډېر ژر د لويې برتانيې د سلطنت برخه وګرځېدله او دا خاوره د انګرېزانو د نيواک لاندې راغله. کله چې هند د برتانيوي يرغل لاندې ؤ نو د هند د بېلابېلو توکمونو لخوا په ګډه د انګرېزانو په وړاندې ګڼ شمېر جګړې شوي چې د دغو جګړو او مقاومتونو په پايله کې په ۱۹۴۷ ز. کال کې دغه هېواد بشپړه خپلواکي لاسه ته راوړله.[5]

د هند جمهوريت ۲۸ رياستونه او د ۷ متحدو سيمو يو ډيموکراټيک پارلماني سيستم لري. دا هېواد د نړۍ د لويو اقتصاد لرؤنکو هېوادونو په ۱۲ کتار کې ځای لري او د سوداګرۍ د ادلون بدلون په مارکېټ کې د نړۍ ځلورم پېرېدونکی قدرت ګڼل کېږي. له ۱۹۹۱ ز. کال نه راپدېخوا د اقتصادي سمونونو نه وروسته هند د نړۍ په اقتصاد کې يو چټک پرمختلونکی هېواد ګرځېدلی،[6] خو، دا هېواد لا تر اوسه پورې د ډېر غربت،[7] بې سوادۍ، ناروغۍ او د خوړو د کمښت او زمولتيا د ستونزو سره لاس او ګرېوان دی. هند نه يواځې يو ګڼ ژبنيز، ګڼ توکميز او متفرقه ټولنه لري بلکه دا هېواد د حيواني ځنګلي ژوند او د ځنګلي ژوند پراخه خوندي چاپېريال کور هم دی.

آرپوهه

د هند نوم د لرغونې پاړسي ژبې د لغت هندو, او د سانسيکرت د ژبې لغت سندو, نه راوتلی. سندو په پخوانيو تاريخي ليکنو کې د اباسيند د رود نوم دی.[8] لرغونو يونانانو هندوان د اندوی (Ινδοί) په نامه پېژندل، چې د دغه نوم مانا د انډس د رود يا د اباسيند د رود خلک دی.[9] د هند اساسي قانون او د هند په بېلابېلو ژبو کې د بهارت نوم هم د دغه هېواد لپاره د يوه رسمي نوم په توګه کارېدلی.[10] د بهارت نوم د هند د افسانوي پاچا بهارتا له نوم نه سرچينه اخيستې. بل نوم چې د هند لپاره کارېږي هغه د پارسي ژبې نوم هندوستان دی چې د دغه لغت مانا د هندوانو خاوره يا د هندوانو زمکه ده.[11]

يادښتونه

  1. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified India at a Glance. Know India Portal. National Informatics Centre(NIC). URL accessed on 2007-12-07.
  2. Kumar, V. Sanil; K. C. Pathak, P. Pednekar, N. S. N. Raju (2006). "Coastal processes along the Indian coastline" (PDF). Current Science 91 (4): 530–536. http://drs.nio.org/drs/bitstream/2264/350/1/Curr_Sci_91_530.pdf. 
  3. Footnote: The Government of India also considers Afghanistan to be a bordering country. This is because it considers the entire state of Jammu and Kashmir to be a part of India including the portion bordering Afghanistan. A ceasefire sponsored by the United Nations in 1948 froze the positions of Indian and Pakistani-held territory. As a consequence, the region bordering Afghanistan is in Pakistan-administered Kashmir.
  4. Oldenburg, Phillip. 2007. "India: History," Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2007© 1997–2007 Microsoft Corporation.
  5. written by John Farndon. (1997). Concise Encyclopedia. Dorling Kindersley Limited. p. 455. ISBN 0-7513-5911-4. 
  6. د درک ستونزه: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ERS
  7. Poverty estimates for 2004-05, Planning commission, Government of India, March 2007. Accessed: 25 August 2007.
  8. "India", Oxford English Dictionary, second edition, 2100a.d. Oxford University Press.
  9. Basham, A. L. (2000). The Wonder That Was India. South Asia Books. ISBN 0283992573. 
  10. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified Official name of the Union. Courts Informatics Division, National Informatics Centre, Ministry of Comm. and Information Tech. URL accessed on 2007-08-08.
  11. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified (2007). Hindustan. Encyclopædia Britannica, Inc.. URL accessed on 2007-06-18.