سږي

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
The lungs flank the heart and great vessels in the chest cavity. (Source: Gray's Anatomy of the Human Body, 20th ed. 1918.)
Air enters and leaves the lungs via a conduit of cartilaginuous passageways — the bronchi and bronchioles. In this image, lung tissue has been dissected away to reveal the bronchioles
, 20th ed. 1918.)

سږي د بدن سااخيستنيز غونډال کې ډېر اهم غړي دي. شمزۍ لرونکي ژوي (هغه ژوي چې ستون فقرات لري) د سږو له لارې ساه اخلي او سا بېرته باسي. د سږو تر ټولو اهمه کړنه د اتموسفير نه د آکسيجن رسول د وينې بهير ته او د وينې د بهير نه اتموسفير ته د کاربون ډای آکسايډ وېستل دي. د ګازونو دغه راکړه ورکړې په سږو کې دننه د يو ډول ځانګړو سلولونو د جال له لوري چې شمېر يې مليونونو ته رسېږي بشپړ کېږي، د دې سلولونو بڼه يو نرۍ پرده دارې پوکڼۍ ته ورته دی چې د آلويولای په نامه يادېږي. سږي نور سا نه اخيستونکې کړنې هم لري.

په هغو طبي اصطلاحګانو کې چې د سږو خوا ته پکې اشاره وي، نو د اصطلاح پېل د پلمو يا pulmo-په مخوندي سره شوي وي. دا مخوندی د لاطيني ويی پلموناريوس يا pulmonarius نه راوتلی چې مانا يې ده ("د سږو")، او يا هم په ځينو نورو وختونو کې د نېمو يا pneumo- په مخوندي (چې د لرغونې يوناني ژبې ويی πνεύμω "سږی" دی)، د سږو څرګندونه کوي.[1] [2]

د سا اخيستنې کړنې[سمول]

اېنرژي په بدن کې د اېروبيک سااخيستنې په پايله کې جوړېږي. اېروبيک سااخيستنه يا سااخيستنې ته آکسيجن ډېر اهم عنصر دی او په دغه کړنه کې کاربون ډای آکسايډ يو درېيم ګړی جوړښت دی، سلولونو ته د آکسيجن سمه لېږدېدنه او د سلولونو نه د کاربون ډای آکسايډ وېستنه، دا ټول د اېروبيکې سااخيستنې برخې دي. د لاروچارو د کتلو لپاره

د سا نه اخيستنې کړنې[سمول]

د سااخيستنې د کړنو، لکه دګازونو بدلون او د هايډروجن آيون د غلاظت د مننظمولو سره سره سږي دا لانديني کړنې هم ترسره کوي:

  • د سره رګونو په وينه کې د ژواکپوهنيزو فعالو توکو او دارو درملو غلاظت باندې اغېزه کوي.
  • په تور رګونو کې غوټه شوې وينه فلتر کوی
  • د يوې فيزيکي پستې ټوټې په څېر زړه ته د يو بالښت حيثيت لري او د سږو نرم والی د فشار په وړاندې د زړه ژغورنه کوي.

د تيورو ژوؤ سږي[سمول]

د تيورو ژويو سږي د مچيو ځالې ته ورته سفنجي بڼه لري. ددوي د سږو سطحه په لويه کچه د ايپيتېليم ووب نه جوړه ده. د انسانانو سږي د دغه ډول سږو ښه بېلګه ده. د سااخيستنې کړنه په لويه اندازه د عضلي پرين په مرسته ترسره کېږي. پرين د ټټر او خېټې غړي هم سره بېلوي. کله چې پرين مخ په ښکته ځان راغونجوي نو په همدغه وخت کې هغه تشه چې سږي پکې پراته دي هم لويېږي. هوا د پزې او خولې له لارې بدن ته ننوځي، بيا همدا هوا د ستونې نه تېرېږي او کرنکې ته ورننوځي، کرنکه په خپلې لاندنۍ برخه کې په څانګو وېشل شوې چې دغه څانګې د برونکي په نامه يادېږي، همدا شان هوا هم په همدغو څانګو کې ورننوځي او په دې وخت کې بيا سږي د هوا نه ډک شي او د ټټر د تشې لويوالی، سږو کې د هوا د ننوتلو آسانتيا راولي. د پرين آرامه حالت بيا يو برعکس عمل ترسره کوي، کله چې سږي په آرامه حالت کې وي نو همدا سږي بېرته مخپورته راټولېږي چې په دې سره په سږو کې دننه هوا دباندې راوځي. د ورځښت او سپورټ په وخت کې پرين په چټکۍ سره خپل کار ترسره کوي.

اناتومي[سمول]

د آلوتونکو ژويو سږي[سمول]

د خاپوړن ژويو سږي[سمول]

د بې شمزۍ ژويو سږي[سمول]

آر[سمول]

سرچينې[سمول]

  1. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified The American Heritage Stedman's Medical Dictionary. KMLE Medical Dictionary Definition of pneumo-.
  2. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified The American Heritage Stedman's Medical Dictionary. KMLE Medical Dictionary Definition of pulmo-.