روغتيا

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل

روغتيا (په انگرېزي: Health) په هر وخت او زمان کې، په دواړو، سلولي او نړېوالې کچې، د يوه اورگانيزم يا يو ژواندي مېټابوليکي او ژوندي (حياتي) ښه والي ته وايي. ټول اورگانيزمونه له ساده اورگانيزم نه تر ټولو پېچلو اورگانيزمونو پورې د روغتيايي مېچنې له مخې په بېلابېلو کچو وېشل شوي، چې دا ټول بيا په دغو دوو حدودو کې چې تر ټولو نه غوره روغتيا او صفر روغتيا يا مړينه ده، راځي. د طب په ډگر کې روغتيا د يوه ژواندي (اورگانيزم) هغه وړتيا بلل کېږي کوم چې په ښه توگه د خپل چاپېريال ننگونو ته د ځواب ويلو جوگه جوړوي او په ښه توگه يو توازني حالت هوميوسټاسېز پرحال او برقراره وساتي.

د روغتيا بل پراخ پېژند چې د روغتيا نړيوال سازمان لخوا هم منل شوی پدې توگه څرگندېږي، . "روغتيا يواځې د ناروغيو او ناسمواله د نه شتون يو حالت نه دی بلکه روغتيا د بشپړ فيزيکي، عقلي، او ټولنيز ښه والي حالت ته هم وايي" [1]. په دې وروستيو کلونو کې، همدا پېژند په بل ډول بدل شوی او په دې تعريف کې دا هم ورزيات شوي چې داسې يوه وړتيا چې چا ته يو "گټور ټولنيز او وټنيز ژوند" په برخه کوي. د روغتيا د نړېوال تنظيم دغه پېژند بې گوتنيونې نه دی او په دې لړ کې ځينې دا دليل وايي چې روغتيا د يوه حالت په ډول هېڅ کله نه شي تعريفېدلای، خو بايده چې روغتيا ته د ژوندون د بدلېدونکو غوښتنو او د ژوندون هغه بدلېدونکي ماناگانو يوه پرله پسې روانه عيارېدونکې پروسې په سترگه وکتل شي کوم چې مونږ خپل ژوند ته ورکوو. نو په همدې خاطر د WHO يا د روغتيا نړيوال سازمان پېژند (تعريف) د يوه خيالي وړانديز په پرتله اکثراً يوه خيالي موخه گڼل کېږي.

د روغتيا ټاکونکي

د LaLonde report د راپور په وړانديز د روغتيا د ټاکنې څلور ټولگړي فکټورونه دي کوم چې هغوی د "انساني ژواکپوهنې"، "چاپېريال"، "د ژوند بڼه" او "د روغتياساتنې تنظيمونه" نومولي دي.


سرچينې

  1. WHO. د روغتيا نړيوال سازمان کړنلاره , جنيوا, ۱۹۴۶. لاسرسی د اکتوبر ۳۰مه، ۲۰۰۶.