رادار

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
روسی څارونکی رادار گما د ماکس په نندارتون کی
Parola on Ural 375 truck.jpg

رادار (په انگرېزي کی:Radio Detecting And Ranging چی دراديو يي څپو دکشف او د هغې دتنظيمولو په مانا راځي ) يوه الکترونيکي (برقي) دستگاه ده ، چې دهغې په وسيله انسان کولای شي د يو جسم فاصله ، چې زموږ نه لرې واقع وي ، ريډيا يي اوناپ کړي

د رادار توصیف

رادار کولای شي په نامناسبو شراېطو کې لکه گرد ، غبار ، لوگی ، واوره ، باران ، توفان او نورو کې کار وکړي . همدارنگه کولای شي چې دالوتنې په حال کې الوتکې ريډيايي او دهغې فاصله او سرعت وښيي ، ځکه نو رادار دالوتکو دکنټرول او رهبري کولو لپاره کارول کېږي . رادار داواز دانعکاس په اساس عمل کوي صوتي امواج له يو مانع سره په لګېدو انعکاس پيدا کوي . په همدې ډول راډيويي څپې چې الکترو مقناطيسي امواج دي هم چې کله دخپل مسير په لاره کې له کوم مانع سره ولگېږي ، نومنعکس کېږي . دراډيويي امواجو دغه ډول ځانگړتيا پوهانو په ۱۹۳۰ ع کې کشف کړه له همدغه خصوصيت نه په ګټې اخيستو سره په ۱۹۳۵ ع کال کې په امرېکا کې درادار پنځه مرکزونه تاسيس شول درادار په برخه کې پراختيا ددويمې نړيوالې جگړې په مهال رامنځ ته شوه . دغه پرمختگ ددښمن په بم غورځونې په ريډيا يي کولو کې ډېره مرسته وکړه . له هغه وخت تراوسه پورې بېلابېل رادارونه جوړ شول . نن ورځ داسې رادارونو شتون موندلی ، چې دبې پيلوټه فضايي بېړۍ په کنټرولولو او رهبري کولو کې ورڅخه کار اخیستل کېږي . رادار د آب وهوا او جوی حالاتو په اړه هم داړتيا وړ اطلاعات او معلومات دانسان په واک کې ورکوي . آيا په دې پوهېدلي ياست . چې رادار څنگه کار کوي؟ رادار له راډيويي څپو نه کار اخلي کټ مټ داسې لکه د راډيويي خپرونو ، خو هغه راډيويي امواج چې په رادار کې ورنه استفاده کېږي ، دلوړو فرکوانسونو لرونکی دی اوهغوی ته مايکرو ويو يانې کوچني امواج وايي . ددغو څپو سرعت د نور له سرعت سره ۳ x۱۰ يو برابر دی . يعنې په يوه ثانيه کې درادار مرکز يو لېږدونکی لري ، چې راډيويي امواج دانتن په مرسته دجسم خوا ته لېږدوي . همداراز يو آخذه لرونکې آله هم لري ، چې منعکس شوي راډيويي امواج رانيسي دا آخذه يو صفحه هم لري ، چې په فضا کې دجسم موقعيت ښيي رادار په اتو ماتيک تجهيزاتو سنبال وي ، چې ټول اړونده عمليات ترسره کوي . پخوا رادار ډېر غټ جوړ شوی و ، خو اوس دومره کوچنی رادار جوړ شوی دی ، چې دلاس په ورغوي کې هم ځايېږي