اوردو ژبه

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
اردو زبان
اردو ژبه
Zaban urdu mualla.png
ویل کېږی په Flag of Pakistan.svg پاکستان
Flag of India.svg هند
ټول وییونکی ۶۶ میلیونه
د ژبې کورنی د هند-اروپایی ژبې
هند-ایرانی ژبې
اردو ژبه
د لیکلو بڼه د اردو الفبا
د ژبې د پرمختگ اداره مقتدرہ قومی زبان
رسمي ژبه په Flag of Pakistan.svg پاکستان

اوردو يا اردو د هندي ژبې په کورنۍ پورې تړلې د لرغوني هند د مسلمانانو ژبه بلل کېږي . دا ژبه يوه پراخه ويونکې او د پاکستان د دوؤ رسمي ژبو (انگرېزي ، اوردو) څخه يوه ملي ژبه ده . همدارنگه د هند له ۲۲ ژبو څخه يوه پراخه ژبه گڼل کېږي . د هند د پينځو ايالتونو لويه ژبه هم ده . دغه ژبه د پاړسي ، عربي ، پښتو او تورکي ژبو تر اغېزې لاندې د ۹۰۰ کالو راهيسې پرمختگ کړی دی . دې ژبې د هند د اتر پردېش ايالت کې د ډيلي د سلطنت (۱۲۰۶ـ ۱۵۲۷) پر مهال د وينا بڼه خپله کړه همدا رنگه ېې ليکني پرمختگ د مغلو واکمنۍ (۱۵۲۶ ـ ۱۸۵۸) سره منځ ته راغله. اوسينۍ نوې بڼه اوردو د هند د ځوانانو ترمنځ د دوه اړخيزې پوهېدنې لپاره ځانگړی ځای خپل کړی . د مغلو اصلي ژبه چغتايي ژبه نومېده کومه چې د تورکي ژبې کورنۍ پورې تړاؤ لري . خو وروسته له هغه چې د مغلو قبايل سوېلي اسیا ته راکډه شول نو ېې د پاړسي ژبې لورې مخه کړه او پاړسي ېې خپله کړه . د ځينو سيمو چې ژبه ېې سنسکرېټ وه نو د مېشتو خلکو سره د اړيکو له کبله دې ته اړ شول چې هندي د پاړسوـ عربي په بڼه وکاروي . همداسې ېې ليکني بڼه او ويونه ېې د پاړسي ، عربي ، تورکي ، او وروسته ېې د پښتو ژبې د اغېزې په وجه ادبي وسموله . همدې نوې بڼې ژبې ته ېې د اوردو ٫٫ اردو٬٬ نوم ورکړ . اوردو تر ډېره د هندي سره يو ډول گڼل کېږي . ددغو دوؤ ترمنځ توپیر په معياري توگه د نستعلیق لیکبڼې په پاړسوـ عربي لیکلو کې او د ويپانگې برخه ېې له پاړسي او عربي څخه ډېره اغېزمنه ښکاري د کومو ليک لارې چې په ادبي لحاظ له يو بل څخه توپیر لري . هندي بیا په معياري توگه د ديوانگري ليک بڼې او سنسکرېټ په بڼه په هندي ادبياتو کې لیکل کېږي . دواړه اوردو او هندي په لويه کچه عربي ، پاړسي ، او سنسکرېټ ويونه کاروي . او د همدې له کبله ډېری ژب پوهان دغو دواړو ته د يوې ژبې د دوه ؤ معياري بڼو لرونکې وايي، او د توپیر وجې ېې ژب پوهان د نژدو ـ ژب ـ ټولنيز (sociolinguistic)اړخ گڼي .