کومييز سرطان

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
کومييز سرطان

کومييز سرطان چې د کومي سرطان هم بلل کېږي د سکواموس ژونکو سرطان دی چې د سکواموس ژونکو نه منشا اخلي او نورو ژونکو ته غځېږي. د کومي اېپيتېليم اکثره ژونکې، سکواموس ژونکې دي. سرطان د کومي په هره برخه کې وده کولی شي، خو د درملنې او رغېدو کچه د تومور په موقعيت پورې اړه لري. د تومور د موقعيت له مخې کومييز سرطان د اناتوميک موقعيت پر بنسټ په درې برخو وېشل شوی: ګلوټس (سم غږيز تارونه، مخکيني او شاتني کومېشرونه)؛ سوپراګلوټس يا پورتنی ګلوټس (ايپيګلوټس، ارېټېنويډونه او ارېپيګلوټېک قاتونه، او ناسم غږيز تارونه)؛ او ښکتنی ګلوټس.

کومييز سرطان اکثراً په ګلوټس کې پېښېږي. د پورتني ګلوټس سرطانونه لږ عام دي او تر ټولو لږ پېښېدونکی سرطان د ښکتني ګلوټس سرطان دی.

کومييز سرطان په مستقيم ډول څېرمه اناتوميکو برخو ته د غاړې د لمفاوي غدودو د مېټاسټاسېز او يا هم لرې اناتوميکو برخو ته د وينې له لارې ورغځېدی شي. په لرو اناتوميکو مېټاسټاسونو کې تر ټولو عام غړي سږي دي چې سرطان ورته غځېږي.

د پېښېدو عاملين

د کومييز سرطان اېنډوسکوپي انځور

لوګی څښل (د سېګرېټ، چلم، غېرمستقيم سګرېټ څښنه، د هوا د ککړتيا په سبب او نور) د کومييز سرطان د پېښېدو تر ټولو عمده عامل دی. د کومييز سرطان سره د مړينې پېښه د سګرېټ ناڅښونکي کسانو په پرتله په هغو کسانو کې چې سګرېټ څښي ډېر دی.[1] د الکولو ډېر څښل او په ځانګړي توګه د هغو الکولي څښاکونو چې د الکولو کچه يې ډېره وي، لکه سپريټ هم د کومي سرطان يو اهم عامل دی. کله چې دا دواړه عاملين، لوګی څښل او الکول څښل يوځای کېږي نو دا دواړه د ځواکمنو عاملينو په توګه ډېر ژر کومييز سرطان پېښولی شي.

ځينې نور عاملين چې د کومييز سرطان سره اړونده ګڼل کېږي هغه نسوار اچول، د ټولنيز او اقتصادي چاپېريال حالت، نارينه جنسيت او له ۵۵ کالونو پورته عمر دی.

هغه خلک چې د سر او غاړې سرطان تاريخچه لري په هغو کې د سر او غاړې او يا هم د سږو د دوهم ځلي سرطان د پېښېدو وېره ډېره ده (نژدې ۲۵٪). دا پدې خاطر چې په داسې ناروغانو کې د سا او هاضمې نلکې او د سږو ايپيتېليوم د يوې اوږدې مودې راهيسې د الکولو او تمباکوو د سرطانزېږنو اغېزو سره مخامخ وي. په داسې يو حالت کې د نومېدلو غړو په سطح کې سيمه ايز بدلونونه رامېنځ ته کېږي، د داسې برخو ايپيتېليوم ووب په غيرنورمال توګه وده کوي او د نورمال لورې بدلون يې په ډېره لږه کچه پېښېدی شي. خو د الکولو او تمباکو د نه څښلو سره دا خطر کمېدلی شي او کېدای شي اغېزمن شوی ووب بېرته نورمال حالت ځان ته غوره کړي.

نښې نښانې

د کومييز سرطان نښې نښانې د دغې ناروغۍ په موقعيت او کچې پورې اړه لري. د دغې ناروغۍ په نښو نښانو کې:[2]

  • Hoarseness يا غږ بدلون
  • په کومي کې د موړې (يا يو څه چې پکې بند وي) احساس
  • ستونی خوږی يا داسې احساس چې ګنې ستونی بند دی
  • دوامداره ټوخی
  • د سا وېستلو سره اضافي غږونه
  • د خولې بوی
  • غوږ خوږی

پېښېدنه

په امريکا کې په هرو 100,000 وګړو کې پينځه کسه پرې اخته کېږي (12,500 پېښې په يوه کال کې).[3] د امريکا د سرطان د ټولنې له اټکل سره سم په ۲۰۰۶ کال کې 9,510 نارينه او ښځې (7,700 نارينه او 1,810 ښځې) د کومي په سرطان سره پېژندل شوي او 3,740 نارينه او ښځې د همدغه سرطان له کبله مړه شوي.

د نېشنل هېلت انسټېټيوت (NIH) د لږپېښېدونکو ناروغيو څانګې لخوا کومييز سرطان په "لږ پېښېدونکو ناروغيو" کې شمېرلی . دا په دې مانا ده چې په امريکا کې له ۲۰۰۰۰۰ وګړو نه لږ خلک په کومييز سرطان اخته کېږي.[4]

پهه برتانيه کې هر کال ۲۲۰۰ ناروغان د کومييز سرطان په ناروغۍ اخته پېژندل کېږي.[5]

په کانادا کې دا ناروغي ډېره لږه پېښېږي. په ۲۰۰۹ کال کې د برېټېش کولمبيا په ولايت کې ۱۲۸ ناروغان پدې ناروغۍ اخته پېژندل شوي چې لويه برخه يې نارينه وه.[6]


پېژندنه

دا ناروغي د ناروغ د ناروغيو د تاريخچې، فيزيکي معاينې او ځينو ځانګړو څېړنو لکه د ټټر اکسرې، سي ټي، ام آر آی او د ووبونو د اخيستلو وروسته پېژندل کېږي. د کومي معاينه بايد د کارپوه ډاکټر لخوا ترسره شي نو په دې خاطر ناروغ بايد اړونده څانګوال ته وروپېژندل شي.

په فيزيکي معاينه کې د ټول ناروغ صحي حالت معاينه کېږي او يا هم د مېټاسټاسېز په وخت کې اړونده علايمو ته پاملرنه کېږي. د غاړې او ګروې پورتنۍ برخه د سرويکال اډېنوپاتي يا د غاړې د غدودو او نورو کتلو د موندلو په خاطر لمس کېږي، همداراز د کومي غږونه هم په پام کې نيول کېږي. خوله او ستونی د مستقيمې کتنې لاندې نيول کېږي. کومی د لارينګوسکوپ په مرسته هم معاينه کېږي. په ځينو کلينيکونو کې د نوري-فايبر پر بنسټ د جوړ اېنډوسکوپ په مرسته د پزې له لارې ټول ستونی، کومی د تلويزوني معايناتو په توګه څارل کېږي. د پزې له لارې اېنډوسکوپي يوه چټکه او آسانه پروسه ده چې د سيمه ايزې انستيزيا وروسته ترسره کېږي.

که چېرته د اېنډوسکوپي د کتنې پر مهال په يوې برخې د سرطان شک وشي نو د هماغې برخې نه بايوپسي يا د ستنې په مرسته د ژونکو سامپلونه اخيستل کېږي. دا چاره د سرطان د تثبيت له پاره ډېره اغېزمنه ده او د سرطان د شتون په وخت کې هسټولوجيکي ثبوت او د سرطان د کچې د مالومولو په خاطر ترسره کېږي. که چېرته تخريب وړوکی او په سيمه ايزه توګه جوت وي، نو په دې وخت کې جراح کولی شي چې غونډ ټپ له نورمال ووب نه پرې کړي او يا هم د لومړنۍ بايوپسي په وخت کې د ټول تومور د ليرې کولو هڅه وکړي. په داسې يو حال کې دا د رنځپوهانو دنده ده چې نه يوازې د ناروغۍ پېژندنه تثبيت کړي بلکه دا هم ووايي چې آيا غونډ تومور له بدنه اېستل شوی که نه. د اېنډوسکوپي په وخت کې اکثراً د کومي، کرنکې او د خوړو د نلۍ بشپړه کتنه ترسره کېږي او د اړتيا په وخت کې ترې بايوپسي اخيستل کېږي.

د يوه وړوکي ګلوټيک تومور د شتون په وخت کې نورو انځورونو ته هم اړتیا شته. په اکثرو پېښو کې د سر او غاړې د سکېن کولو وروسته د تومور د پړاوونو او د تومور کچه همداراز د لمفاوي غدودو د لويوالي کچه څرګندېږي.

وروستي تدابير بيا د سرطان د موقعيت، پړاو (د تومور کچه، غدودي غځېدنې، ليرې غځېدنې) او هسټولوجيکي بڼې له مخې په نظر کې نيول کېږي. د ناروغ د صحت يو بشپړ حالت او د ناروغ هيلې هم په پام کې نيولو سره نور تدابير وضع کېږي. د ناروغۍ د وړاندوينې لپاره د څوجينونو ډلبندۍ د کومييز سرطان د بياپېښېدنې د لوړ خطر او ټيټ خطر په پېژندلو کې ګټور دی او دا چاره د راتلونکي درملنې په پروسو کې اغېزمن کېدای شي.[7]

درملنه

ځانګړې درملنه د سرطان موقعيت، ډول، او د تومور د پړاوونو پورې اړه لري. خو په عام ډول د دې ډول سرطان درملنه د جراحۍ، وړانګدرملنې يا کيمودرملنې (په يوازې توګه او يا هم په دواړو) په مرسته ترسره کېږي. دا يو ځانګړې څانګه ده چې د غوږونو، د پزې او ستونې د کارپوهانو او د ستونې، غوږونو او پزې د جراحانو او سرطانپوهانو په مرسته او هماهنګۍ ترسره کېږي.

سرچينې

  1. Ridge JA, Glisson BS, Lango MN, et al. "Head and Neck Tumors" in Pazdur R, Wagman LD, Camphausen KA, Hoskins WJ (Eds) Cancer Management: A Multidisciplinary Approach. 11 ed. 2008.
  2. Laryngeal cancer at Mount Sinai Hospital
  3. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified Samuel W. Beenken, MD. Laryngeal Cancer (Cancer of the larynx). Laryngeal Cancer (Cancer of the larynx). Armenian Health Network, Health.am. URL accessed on 2007-03-22.
  4. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified Annual Report on the Rare Diseases and Conditions Research. National Institutes of Health. URL accessed on 2007-03-22.
  5. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified Causes of laryngeal cancer. Cancerbackup-cancerbackup.org.uk. URL accessed on 2007-03-22.
  6. Error on call to template:cite web: Parameters url and title must be specified New Cancer Diagnoses for 2009. BC Cancer Agency. URL accessed on 2012-01-06.
  7. Mirisola V, Mora R, Esposito AI, Guastini L, Tabacchiera F, Paleari L, Amaro A, Angelini G, Dellepiane M, Pfeffer U, Salami A (August 2011). "A prognostic multigene classifier for squamous cell carcinomas of the larynx". Cancer Letters 307 (1): 37–46. doi:10.1016/j.canlet.2011.03.013.. PMID 21481529. 

باندنۍ تړنې

دا هم ولولۍ

Brook I. (2010) My Voice: A Physician’s Personal Experience with Throat Cancer. Creatspace Publishing. ISBN:1-4392-6386-8