ليونارډو ډاوېنچي

د ويکيپېډيا لخوا
ورټوپ کړه: گرځښت, پلټل
د ليونارډو ډاوېنچي انځور

ليونارډو ډي سېر پي اېرو ډاوينچي (۱۵ م اپرېل ۱۴۵۲ ــ ۲م می ۱۵۱۹) (په اېټاليوي: Leonardo di ser Piero da Vinci) يو ايټالياوی په گڼو علمونو پوهيال سړی و. دی انځورگر، پژۍ جوړوونکی ، مهندس ، سازپوه ، ساينټسټ، شمېرپوه ، انجنير ، پنځگر(مخترع)اناټومي جوړوونکی ، مځکه پوه ، نخشه جوړوونکی ، بوټيپوهيال او ليکوال و. دی تل په غربي نړۍ کې د انځورگرۍ د هنر بيا راژوندی کېدو نوښتگر يو پېژندل شوی سمبول گڼل شوی . همدارنگه د هغه د فکر ځيرکتيا د هغه د هنر د رامنځته کېدو څخه ښکاري. دی په نړۍ کې تر ټولو د ډېر ښه انځورگر په توگه او ښايي چې د راز راز وړتياؤ او ځانتياؤ د استعداد لرونکي سړي په څېر ېې ژوند کړی .

ډاوينچي د رنسانس د دوې نابغه او پیاوړې څیره، د یو شتمن سړي غیر قانوني زوی و، په1452م کال د ایټالی د فلورانس ایالت ته ن‌‌‌ږدیدلی په داوینڅي کې زیږیدلی دی د داوینچي د زوکړې کال کولای شو د رنسانس د وروستۍ دورې د پر مختللي هنر پیلامه و گڼو. داوینچي له کوچنینوالي څخه د نقاشۍ د هنر استعداد درلود. لومړی یې د انځور گرۍ ښوونځی ولوست او د مذهبي صحنو په ایجاد یې لاس پورې کړ. له دې کبله د ده اکثرو بوختیاوو مذهبي استعداد پر بنسټ نوې لار غوره کړه او علمي تنظیم شوی تیاره او روښانه تکنیک یي کشف کړ، داسې آثار یې و پنڅول، چې د شکل او محتواله پلوه یې د نورو هنرمندانو له آثارو سره توپیر درلوده، چې حضرت مسیح او د هغه حواریون له تصلیب څخه یوه شپه د مخه د غذا خوړلو په حال کې څرگندوي، چې دغه تابلو یې په 1498م کال داوینچې په 1503م کال د خپلې نامتو نقاشۍ،، لبخند ژوکندیا لبخند مونالیزا،،کار پیل کړاو دوه کاله یې په هغې باندې کاروکړ، چې د رنسانس د دورې د نامتو او قیمتي آثارو له جملې څخه دی. په دې وروستیو کې نوموړی اثر د پاریس د لورو په موزیم کې نندارې ته کیښودل شو، چې قیمت یې 500میلیونه فرانسوي فرانکه اټکل شوی و. لیوناردو مجسمه جوړونه د فلورانس ښار له یوه نامتو استاد څخه زده کړه نوموړی په موسیقۍ، معمارۍ او مجسمه جوړونه کې هم استادو. داوینچي د نباتاتو حیاتي میکانیزم هم مطالعه کړ او د ونو بوټو د ساقې او د پاڼو د شکلونو په اړه یې داسې طرحې لکه جرسقیل ماشینونه، اتومات ژرند ې او داسې ماشینونه، چې و کړای شي د کرنې چارې د انسان پرځای تر سره کړي، ‌‌‌ډیزاین او څرگندې کړې وروسته له دې یې حیوانات او د هغوي د حرکت څرنگوالی مطالعه کړ او د آس د حرکت میکانیزم او د هغه د ذخیروي انرژي په اړه، چې څرنگه ددې حیوان په بدن کې په حرکي انرژي اوړي، وښوده او ډیرې طرحې یې ورته بیان کړي. دا نومیالی نقاش په 1519م کال د 67 کلنۍ په عمر ومړ.