ې
ې (توری)
[سمول]ې د پښتو الفبا له پنځو ځانګړو "یاګانو" څخه ده چې په فونولوژیکي لحاظ د "نیم-پرانیستي نیم-کامي غږیز" (Close-mid front unrounded vowel) استازیتوب کوي. دا توری په نړیوال غږیز الفبا (IPA) کې د /e/ په نښه ښودل کېږي. په پښتو ژبپوهنه کې، دغه توری د "اوږدې ې" په نوم پېژندل کېږي او د کلمو په پای او منځ کې د مانیز بدلون او ګرامري حالتونو د ښودلو لپاره کارول کېږي. د دغه توري شتون د پښتو ژبې د فونیمیک بډاینې او د هغې د ځانګړي غږیز سیسټم ثبوت دی.[۱]
فونیتیکي او ګرامري ځانګړنې
[سمول]د پښتو په غږپوهنه کې، "ې" یو اوږد غږیز توری دی چې د تولید پر مهال یې خوله نیمه پرانیستې وي. دا توری په پښتو کلمو لکه: مېوه، شېبه، او ادې کې کارول کېږي. له ګرامري پلوه، "ې" په لاندې برخو کې اساسي رول لري:
د جمع نښه: د هغو ښځینه نومونو لپاره چې په "ه" پای ته رسېدلي وي (لکه: ښځه ← ښځې)
د خطاب نښه: په منادٰی حالت کې کارول کېږي
د فعلونو صرف: په ځینو زمانو او حالتونو کې د فعل په پای کې د فاعلي نښې په توګه راځي.
د دغه توري ګرافیمیکي بڼه (چې دوه ټکي یې په افقي ډول اړخ په اړخ ایښودل کېږي) په ډیجیټل سیسټمونو کې دا توری له نورو غږونو څخه جلا کوي.[۲]
تخنیکي او نړیوال مشخصات
[سمول]د کمپیوټري ژبپوهنې او نړیوالو سیسټمونو لپاره، د "ې" توري ډیټا په لاندې ډول ده:
| د پښتو ترمینالوژي | نړیوال انډول | تخنیکي کوډ/نښه |
|---|---|---|
| پښتو پېژندنه | Pashto Letter Ee | U+06ې (U+06D0) |
| فونیټیکي ارزښت (IPA) | Close-mid front unrounded vowel | /e/ |
| ژبنۍ کټګوري | Long Vowel | اوږد غږیز توری |
| رسم الخط | Pashto Script | پښتو لیکدود |