ګډ

ګډ (لغوي او پنځیدو تحلیل)

ګډ (G-d په پښتو ژبه کې د یووالي، ترکیب، ګډون او اشتراک مانا لېږدوي. دا کلمه په بنسټیز ډول هغو څېزونو یا مفاهیمو ته کارول کېږي چې له دوو یا څو بېلابېلو برخو څخه جوړ شوي وي یا په یوه ځانګړي عمل کې څو لوري برخه لري. په ټولنیز او مادي چوکاټ کې دا کلمه د جلاوالي ضد ده او د پیوستون ښودنه کوي. د دغې کلمې کارونه په پښتو ژبه کې په دوه ډوله ده. په مادي ډول کله چې موږ د ګډو اوبو یا ګډې ځمکې یادونه کوو، موخه مو دا وي چې دا مال په یوه شخص پورې اړه نه لري بلکې د څو کسانو ترمنځ شریک دی. په معنوي او ټولنیز ډول دا کلمه په اصطلاحاتو کې ډېره راځي لکه ګډ ژوند، ګډ هدف یا ګډه ژبه، چې دلته د همغږۍ او ګډې همکارۍ مانا ورکوي. دغه راز په نظامي او سیاسي ډګر کې د ګډو عملیاتو یا ګډو ګټو اصطلاحات هم ډېر کارول کېږي. د لیکدود له نظره ګډ یو بدلون موندونکی صفت دی چې د جنس او شمېر په بدلېدو سره یې بڼه اوړي. د واحد لپاره ګډ، د واحد ښځینه لپاره ګډه، د جمع نارینه لپاره ګډ او د جمع ښځینه لپاره ګډې کارول کېږي. په انګلیسي ژبه کې د دې کلمې تر ټولو نږدې انډولونه Common، Shared، Mixed او Joint دي. کله چې د دوو شیانو د یوځای کېدو خبره وي نو Mixed او کله چې د ملکیت او شراکت بحث وي نو Common یا Shared کارول کېږي. د ګډ کلمې فونیټیکي جوړښت له پښتو ځانګړو تورو څخه جوړ شوی دی. په دې کلمه کې ګ، ډ او په پای کې یو خفیف غږ شامل دی. د ګ توری یو ژور او وزن لرونکی غږ دی او ډ توری یو غږېدونکی (Retroflex) غږ دی چې په نړیوال غږیز الفبا کې ځانګړی نښان لري. له ایټیمولوژیکي پلوه دا کلمه په پښتو کې رېښه لري او له پېړیو راهیسې د ټولنیز یووالي او شریکو ارزښتونو لپاره کارول کېږي.

سرچینې

Penzl, Herbert (1955). A Grammar of Pashto. Washington, D.C.: American Council of Learned Societies. Morgenstierne, Georg (1927). An Etymological Vocabulary of Pashto. Oslo: Oslo University Press.