ګرافین
| انګلیسي نوم | Graphene |
|---|---|
| بنسټیز عنصر | کاربن (Carbon) |
| باوري مراجع | Manchester University، Nature |
ګرافین د کاربن یو ځانګړی شکل دی چې د اتومونو یو واحد دوه اړخیز پرت لري او په یوه هیکساګونل یا شپږ ضلعي شبکه کې تنظیم شوي دي. د د مانچسټر پوهنتون د ګرافین انسټیټیوټ[مړه لينکونه] د څېړنو پر بنسټ دا ماده د نړۍ ترټولو نرۍ او په عین حال کې ترټولو قوي ماده ده چې حتی له فولادو څخه دوه سوه برابره پیاوړې ثابت شوې ده. ګرافین نه یوازې خورا قوي دی بلکې د تودوخې او برېښنا د لېږدولو په برخه کې هم بې ساري وړتیا لري چې له مسو څخه څو برابره چټک فعالیت کوي. د کابل پوهنتون د فزیک او کیمیا په څېړنیزو بحثونو کې ګرافین د راتلونکي نسل د ټکنالوژۍ بنسټ بلل شوی چې کولی شي د برېښنايي وسایلو، بطریو او حتی ساختماني موادو په جوړښت کې بنسټیز بدلونونه رامنځته کړي.
د ګرافین کشف او د هغې فزیکي ځانګړتیاوې د معاصر ساینس په تاریخ کې یو له خورا مهمو لاسته راوړنو څخه دي چې په ۲۰۱۰ کال کې یې د کشفونکو لپاره د نوبل جایزه هم وګټله. د Nature Journal په علمي مقالو کې راغلي چې د دې مادې شفافیت او انعطاف مننه اجازه ورکوي چې په راتلونکي کې ترې داسې ځیرک موبایلونه او تلویزیونونه جوړ شي چې په اسانۍ سره قات کېدلی شي. د دې ترڅنګ ګرافین د اوبو د تصفیې په سیسټمونو کې هم خورا ګټور دی ځکه چې د هغې مالیکولي جوړښت یوازې د اوبو مالیکولونو ته اجازه ورکوي چې تېر شي او مالګه یا نور ککړونکي مواد په بشپړ ډول فلټر کوي. د افغانستان د علومو اکاډمۍ د نویو موادو څانګه په دې باور ده چې د ګرافین په څېر موادو مطالعه د هیواد د ساینسي پرمختګ لپاره اړینه ده ترڅو افغان محصلین د نړۍ له نویو موندنو سره اشنا شي.
د ګرافین په کارولو سره د بطریو د چارج کولو سرعت او د هغوی د ظرفیت لوړول یو بل د پام وړ انقلاب دی چې په نړیواله کچه پرې کار روان دی. د Science Magazine د راپورونو له مخې د ګرافین پر بنسټ جوړې شوې بطرۍ کولی شي د اوسنیو لیتیوم بطریو په پرتله په څو دقیقو کې چارج شي او د ډېر وخت لپاره انرژي وساتي چې دا چاره د برېښنايي موټرو د صنعت لپاره خورا حیاتي ده. که څه هم د ګرافین تولید په لویه کچه لا هم له ننګونو سره مخ دی او لګښت یې لوړ دی مګر ساینس پوهان هڅه کوي چې د تولید ارزانه او اسانه لارې چارې ورته ومومي. کابل پوهنتون د خپلو تخصصي سیمینارونو له لارې هڅه کوي چې د نانو ټکنالوژۍ په چوکاټ کې د دغو موادو ارزښت روښانه کړي ترڅو په راتلونکي کې په کورنیو صنایعو کې ترې ګټه واخیستل شي.
سرچینې او بهرني لینکونه
د مانچسټر پوهنتون - د ګرافین ملي مرکزد نیچر مجلې د ګرافین څېړنیزه برخهد افغانستان د علومو اکاډمي - د کیمیا څانګه د کابل پوهنتون د ساینسي څېړنو مجله