کينډۍ:Editnotices/Page/سوات ولسوالۍ

کينډۍ:سوات ولسوالۍ

سوات د پاکستان د خیبر پښتونخوا د ملاکنډ ډویژن یوه ولسوالي ده. د خپل طبیعي ښکلا لپاره پیژندل شوی، دا ولسوالۍ یو مشهور سیاحتي ځای دی. د ۲۰۲۳ کال ملي سرشمیرنې له مخې د ۲٫۶۸۷٫۳۸۴ وګړو سره، سوات د خیبر پښتونخوا ۱۵مه لویه ولسوالۍ ده.

د سوات ولسوالي د سوات په دره کې موقعیت لري، چې په ساده ډول د سوات په نوم یادیږي، چې د سوات سیند په شاوخوا کې طبیعي جغرافیایي سیمه ده. دا دره د ګندهارا د لرغوني تمدن د ابتدايي بودیزم یو لوی مرکز و، په ځانګړې توګه د ګندهارا بودیزم، د بودایانو یوڅو ټولنې د 17 پیړۍ پورې په دره کې پاتې وو، چې وروسته دا سیمه په لویه کچه مسلمانان شوه. سوات د هندو شاهانو او د سوات د سلطنت مرکز و. د نولسمې پیړۍ په لومړیو کې، سوات د سیدو بابا په مشرۍ د یو خپلواک دولت په توګه راڅرګند شو. د سوات ایالت په ۱۹۱۸ کې د برتانوي راج د یوې برخې په توګه د برتانوي حاکمیت لاندې یو شاهي دولت شو.

په 1947 کې، د برتانوي هند له ویشلو وروسته او د پاکستان له خپلواکۍ وروسته، سوات د پاکستان واکمنۍ ته تسلیم شو، تر هغه چې دا په رسمي توګه د لویدیځ پاکستان سره ضمیمه او یوځای شو او وروسته په ۱۹۶۹ کې د صوبه سرحد(اوس خیبر پښتونخوا) برخه شوه. دغه سیمه د ۲۰۰۷ کال په وروستیو کې د تحریک طالبان له خوا ونیول شوه، تر دې چې د ۲۰۰۹ کال په نیمایي کې د پاکستان کنټرول بیا جوړ شو.

د سوات اوسط لوړوالی ۹۸۰ ميتره دی، ځکه د پاکستان د پاتې نورو برخو په پرتله د پام وړ یخ او لندبل اقلیم دی.  د شنو ځنګلونو، شنو غرونو او په واورو پوښل شویو غرونو سره، سوات د هیواد یو له مشهورو سیاحتي ځایونو څخه دی.

د سوات ټوله مساحت 5,337 مربع کلومیټر (2,061 مربع میل) دی. د اداري وېش له مخې، سوات په لوېديځ کې د چترال، بر دير او ښکته دير، په شمال کې د ګلګت بلتستان او په ختيځ او سوېل ختيځ کې په ترتيب سره کوهستان، بونير او شانګله سره محاصره دى.د بونیر پخوانۍ تحصیل په ۱۹۹۱ کال کې د جلا ولسوالۍ حیثیت ورکړل شو.

د سوات دره د غرونو سره تړلې ده چې د هغې لپاره طبیعي جغرافیایي سرحد جوړوي.  د سوات سیند چې د سر اوبه یې له 5,500 څخه تر 5,800 مترو په لوړوالي (18,000-19,000 فټ) کې د هندوکش غرونو لړۍ د سیمې په اوږدو کې تیریږي.  اصلي سیمه د ډیری فرعي وادیونو څخه جوړه ده لکه کالام، بحرین، ماتیلتان، اُتروړ او ګبرال.

ډیموګرافیک: د 2017 د سرشمیرنې په وخت کې ولسوالۍ 270,974 کورنۍ او 2,308,624 نفوس درلود چې له دې څخه 1,171,947 نارینه او 1,136,545 ښځې وې. په سوات کې د جنس تناسب او د سواد کچه 50.27٪ - 65.25٪ د نارینه وو او 35.10٪ د ښځو لپاره. 695,821 (30.14٪) په ښاري سیمو کې ژوند کاوه. د نفوس 31.45٪ د 10 کلونو څخه کم عمر درلود. په ولسوالۍ کې 1,811 (0.08٪) خلک د مذهبي اقلیتونو څخه وو. په سوات کې زیاتره پښتانه اوسیږي چې د نفوس ۹۰.۷۸ سلنه جوړوي. غالبه قبيله د يوسفزيو قبيله ده چې د شينوارو، تركاني، غوري خېلو او سليمانخېلو قومونو لږ مېشت ځايونه لري. هغه ژبه چې په دره کې ویل کیږي، پښتو ده (په عمده توګه د یوسفزیو ژبه). نورې ژبې، په ځانګړې توګه د توروالي او کلامي کوهستاني ژبې، د نفوس 7.35٪ لخوا ویل کیږي، او د سوات په کوهستان سیمه کې اکثریت جوړوي.

اقلیم:

په سوات کې اقلیم د لوړوالي فعالیت دی، د کوهستان په سیمه کې غرونه ټول کال کې واوره پوښلي.  د سیمې پورتنۍ سیمې نسبتا سړې دي او په ژمي کې اکثره واوره وریږي.  د یوسفزیو په میدانونو کې په ټیټو برخو کې تودوخی ډیر وچ او تود وي چیرې چې د اوړي تودوخه کولی شي 41 سانتي ګراد ته ورسیږي، او ښکته میدانونه کله ناکله واوره تجربه کوي.  دواړه سیمې د دوو مونسون موسمونو تابع دي - یو په ژمي کې او بل په اوړي کې.  د سوات لاندنیو سیمو کې نباتات زیاتره وچې ونې او بوټي لري، په داسې حال کې چې پورتنۍ سیمې زیاتره د جلغوزیو ځنګلونه لري.

هوايي ډګر:

په کانجو کې د سیدو شریف هوایی ډګر مینګورې ته نږدې دی، چې په تیرو وختونو کې یې سیاحت ته ډیر څه اضافه کړل.  د ځغاستې لاره د سوات سیند او د شام بابا غرنۍ لړۍ ترمنځ موقعیت لري، د شنو باغونو او لویو ونو سره.  له 20 کیلومترو څخه ډیر مربع په ستراتیژیک ډول پوښل شوي، لکه څنګه چې د وروستي ولیعهد د واکمنۍ پرمهال وړاندیز شوی و او وروسته د پاکستان حکومت لخوا جوړ شوی و.  د کانجو کلي په سیمه کې د اکادمیکانو راتګ لیدلی او د سوات دره د مټې او کبل تحصیلونو مرکز ګڼل کیږي.